Bókasafnið - mar. 2024, Blaðsíða 12

12 Stefán Þór Hjartarson
Vefir bókasafnanna voru allir þannig skipulagðir að starfsfólk bókasafnsins sinnir þeim með­
fram öðrum störfum. Enginn einn starfsmaður sá alfarið um vefmál og engir vefstjórar voru
í fullu starfi við bókasöfnin. Hvergi var vefstefna til staðar og lítið sem ekkert var framkvæmt
af notendaprófunum. Vinna við vefina byggist að mestu á tilfinningu starfsfólks eða hefðum.
Í þessum atriðum komu niðurstöður rannsóknarinnar heim og saman við fræði l egar undir­
stöður hennar.
Tucker o.fl. (2004) hafa bent á aukið álag á starfsfólk háskólabókasafns vegna umsýslu með
gagnasöfn og Line (1992) og Spalding og Wang (2006) hafa rætt áhrif lægri fjárveitinga
á háskólasöfn. Þessar rannsóknir eru komnar til ára sinna, en Þórný Hlynsdóttir (2013)
kemur auga á svipað ástand hér heima þegar hún bendir á að atriði eins og skuldbindingar
háskólasafna vegna áskrifta í Landsaðgangi og samninga við útgefendur geri að verkum að
söfnin hafa lítið fjármagn til að setja í önnur verkefni. Gera má ráð fyrir að þetta eigi líka við
getu bókasafnanna til að setja fjármuni og tíma í að sinna vefmálum.
Samantekt
Öll bókasöfnin stunda kynningarmál af einhverju tagi og þar er vefurinn miðstöð sem
notendum er beint inn á. Flestir viðmælendur nefndu að þau notuðu samfélagsmiðla til að
vekja athygli á þjónustu safnsins og því starfi sem fer þar fram. Flestir voru meðvitaðir um
samkeppni frá leitarvélum eins og Google um upplýsingaleitir.
Vefmál á háskólabókasöfnum á Íslandi stjórnast að miklu leyti af aðstæðum hvers safns. Þau
eru mótuð af stjórnkerfi og hefðum skólans eða stofnunarinnar sem þau tilheyra. Þar er átt
við bæði vefinn sem slíkan og einnig vinnuna sem fer í hann, t.d. stefnumótun, upp færslur og
þróunarvinnu. Þeir fjármunir sem fara annars vegar í uppsetningu og tæknilegt viðhald vefs
og hinsvegar þeir sem renna í ráðningar á safnið setja söfnunum skorður og móta aðstæður
á hverjum stað. Vefir safnanna endurspegla sérfræðiþekkingu þess starfsfólks sem ráðið er
inn á hverjum stað og sérfræðingar sem ráðnir eru á háskólasöfn hafa mismikla þekkingu
og tíma til að sinna vefmálum.
Að halda utan um vef er verkefni sem mikilvægt er að huga að í starfi háskólasafna. Vefsíður
hafa þann kost umfram flestar aðrar miðlunarleiðir, að þær eru lifandi. Þar er hægt að bregðast
við nýjum aðstæðum í rauntíma auk þess sem hægt er að breyta framsetningu upp lýsinga
og viðmótsstillingum til að koma betur til móts við þarfir notenda. Á sama tíma er þetta eðli
vefsíðna einnig galli. Vef þarf stöðugt að sinna, hann er alltaf í þróun og verk efnið hefur
engan endi. Ef honum er ekki sinnt þá staðnar hann, notendur hafa ekki gagn af honum og
hætta að nota hann (Krug, 2006; Nielsen, 1994).
Á þeim bókasöfnum sem skoðuð voru í rannsókninni var enginn með sérfræðiþekkingu á
málefnum bókasafnsins í fullu starfi við að sjá um vefinn. Þá var hvergi verið að skoða notkun
vefsins, nema mjög óformlega og að takmörkuðu leyti. Hugsanlegt er að þetta geti breyst á
næstu árum. Við Háskóla Íslands hefur í nokkur ár verið kennt námskeið um vefstjórnun sem