Morgunblaðið - 11.03.1993, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 11.03.1993, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 11. MARZ 1993 { 3H*f$u«HAMto Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Ritstjórnarfulltrúi Árvakur h.f., Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Björn Vignir Sigurpálsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal- stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar- gjald 1200 kr. á mánuði innanlands. ( lausasölu 110 kr. eintakið. Tillögugerð vinnumarkaðarins Aðilar vinnumarkaðarins hafa kynnt ríkisstjórninni hug- myndir sínar og tillögur um mark- mið í atvinnumálum, en þær miða fyrst og fremst að því að styrkja grunn atvinnulífsins og auka at- vinnu. Viðræðurnar á vinnumark- aði virðast samkvæmt þessu stefna í endunrýjun þjóðarsáttar, sem miði að varðveizlu sigursins yfir verðbólgunni og stöðugleika í efnahagsmálum. Þessi megin- markmið eru forsenda þess, að þjóðinni takist að komast út úr þeirri efnahagslægð, sem hún hef- ur búið við undanfarin ár. í yfirlýsingu aðila vinnumarkað- arins segir m.a. um grundvallar- markmiðið: „Vaxandi atvinnuleysi og versn- andi afkoma heimila og fyrirtækja hljóta að ákvarða meginviðfangs- efni hagstjórnar á næstunni. Þess- ar aðstæður setja mark sitt á kjarasamninga, umhverfí þeirra og forsendur. í þessu felst að efna- hagsstjórn verður að stuðla að auknum vexti og verðmætasköpun til lengri tíma með áframhaldandi stöðugleika og bættri samkeppnis- stöðu fyrirtækja. Jafnframt þarf að skapa ný störf með markvissum aðgerðum sem skila árangri á næstu mánuðum og misserum." í framhaldi af þessu segir í yfir- lýsingu vinnumarkaðarins, að veruleg og varanleg raunvaxta- lækkun sé forsenda þess, að úr- bætur í atvinnumálum skili árangri, stöðugleiki í verðlagsmál- um hafi sannað gildi sitt með virk- ari samkeppni, hagræðingu og traustari kaupmætti og sé því eitt mikilvægasta markmið efnahags- stjórnar og forsenda raunhæfra kjarasamninga. Þá segir, að það sé sjálfstætt markmið atvinnuupp- byggingar að samningar náist til aílt að tveggja ára. Þótt þessi markmið náist verði atvinnuleysi á þessu og næsta ári óásættanlegt og fjölgun atvinnutækifæra því eitt mikilvægasta viðfangsefni hagstjórnar næstu mánuði og misseri. Móta þurfi öfluga at- vinnumálastefnu í þríhliða sam- starfi aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórnar. f yfíriýsingu vinnumarkaðarins eru tíunduð fjölmörg atriði, sem mega verða til þess að efla at- vinnulíf landsmanna, en þó er áherzlan á verklegar framkvæmd- ir til atvinnuaukningar og er lögð til 2,2 milljarða króna erlend lán- taka til vegaframkvæmda, auk viðhalds opinberra bygginga, sem fjármagnað verði með frestun á innflutningi tækja og búnaðar. Segja má, að þungamiðjan í til- lögugerð vinnumarkaðarins sé lækkun raunvaxta og erlendar lán- tökur til opinberra framkvæmda. Ekkert mun hleypa jafnmiklu lífi í atvinnurekstur í landinu sem veruleg raunvaxtalækkun og skapa jafnframt ný atvinnutæki- færi. Slík atvinnuuppbygging get- ur orðið til frambúðar. Hins vegar eru auknar erlendar lántökur til atvinnuaukningar einungis frest- un á vandanum. Lánin verður að greiða aftur með vöxtum og öðrum fjármagnskostnaði. Þjóðarbúið er þegar að sligast undir eriendri skuldabyrði. Þess vegna er það eðlilegt, að Davíð Oddsson, forsætisráðherra, hafí sett varnagla við tillögurnar um frekari lán utanlands. Hann telur, að þar verði að fara með mikilli varúð, þótt hann útiloki ekki alveg þá leið. Að öðru leyti hefur forsætisráðherra tekið vel í tillögugerð vinnumarkaðarins. Samningagerðin nú fer fram við erfiðustu aðstæður í þjóðarbúinu um áratuga skeið. Efnahagssam- drátturinn hefur rýrt kjör alls al- mennings og leitt til atvinnuleysis. Samt eru enn blikur á lofti um veikari stöðu þjóðarbúsins og at- vinnuveganna. Verðfall heldur áfram á sjávarafurðum og jafnvel farið að gæta sölutregðu. Fisk- markaðir í Evrópu eru í uppnámi og mjög óljóst um framvinduna. Efnahagsástandið í nágrannalönd- unum er víða erfitt og reyndar skelfílegt í Færeyjum og Finn- landi. Við núverandi aðstæður er nauðsyn á nýrri þjóðarsátt, sem tekur mið af efnahagslegum raun- veruleika. Hættulegast af öllu væru átök á vinnumarkaði, sem leiddu til nýrrar verðbólguskriðu og þar með stöðvunar atvinnufyr- irtækjanna. Hættur eru framundan í efna- hagslífí þjóðarinnar og því er rétt að benda á eftirfarandi ummæli Jóhannesar Nordals, Seðlabanka- stjóra, í Fjármálatíðindum nýlega: „Sannleikurinn er sá, að háu atvinnustigi hefur verið haldið uppi hér á landi um langt skeið með hallarekstri ríkissjóðs og skuldasöfnun eriendis. Og þótt tekizt hafi að draga úr ríkissjóðs- hallanum á árinu 1992 og aðhalds- söm fjárlög verið samþykkt fyrir 1993, hefur skuldabyrði ríkisins og annarra opinberra aðila haldið áfram að þyngjast bæði innan- lands og utan. Þannig benda nýj- ustu áætlanir til þess, að hlutfall erlendra skulda af landsfram- leiðslu verði komið yfir 60% í lok ársins 1993, sem er um 50% hærra hlutfall en var fyrir fimm árum. Samtímis gleypir lánsfjárþörf rík- issjóðs, húsnæðiskerfisins og ann- arra opinberra sjóða meginhluta alls innlends sparnaðar og viðheld- ur þannig háum raunvöxtum þrátt fyrir litla lánsfjáreftirspurn fyrir- tækja. Eigi íslendingar að komast út úr þessum vítahring skulda- söfnunar og hárra vaxta, verður því að beita öllum ráðum til þess að draga úr opinberri lánsfjáreftir- spurn í stað þess að auka hana. Ella er hætt við því að hin þunga skuldabyrði haldi áfram að hamla hagvexti hér á landi löngu eftir að efnahagslægðin, sem nú geng- ur yfir hinn iðnvædda heim, verður um garð genginn." Viðskiptaráðherra um vaxtalækkun Oskynsam- legt að setja ákveðið mark „EG tel ekki skynsamlegt að setja ákveðið mark fyrir vaxtalækkun á þennan hátt," segir Jón Sigurðs- son viðskiptaráðherra aðspurður um þau ummæli Einars Odds Kristjánssonar, formanns Sam- starfsnefndar atvinnurekenda í sjávarútvegi, að lífsnauðsynlegt sé að lækka raunvexti strax um að minnsta kosti þrjú prósentu- stig. Ráðherrann benti einnig á að stór hluti af vaxtakostnaði sjávarútvegs- ins væri tengdur erlendum vöxtum, sem væru lágir um þessar mundir, sérstaklega af dollaralánum. Jón sagðist hins vegar vera sam- mála aðilum á vinnumarkaði um að lækkun raunvaxta sé æskilegt mark- mið fyrir stefnuna í efnahagsmálum. Vextir hefðu þegar lækkað verulega þó það gerðist ekki í svona stórum skrefum. Gagnslaus skref „Með því að tryggja stöðugleika á vinnumarkaði og í verðlags- og geng- ismálum má ná verulegri lækkun raunvaxta og ég tel að þróunin að undanförnu sýni það. En reynslan frá í fyrravor sýnir líka að ef menn ætla sér að taka of stórt skref í einu fær það ekki staðist," sagði Jón Sigurðs- Fékk troll í skrúfuna LÁTRAVÍK BA-66 fékk hluta úr trolli í skrúfuna síðdegis á þriðju- daginn þar sem skipið var statt skammt undan Öndverðarnesi. Óskað var eftir aðstoð Landhelg- isgæslunnar við að losa trollið. Varðskip hélt þegar á staðinn og dró Látravíkina á sléttan sjó inn ' undir Rif þar sem kafarar af varð- skipinu losuðu úr skrúfunni. Var því verki lokið skömmu fyrir mið- nætti í fyrrakvöld. Þingfulltrúar Nokkrir fulltrúar á ársþingi Félags íslenskra iðnrekenda sem halc Iðnlánasjóði \ í fjárfeslmgar 93,5% félagar FÍI fylgjandi samruna í S AFORMAÐ er að breyta Iðnlánasjóði í fjárfestingarbanka, íslenska fjárfestingarbankann hf., og leggja Iðnþróunarsjóð síðar til bankans. Bankinn yrði í eigu samtaka iðnaðarins og ríkisins. Þetta kom fram í ræðu Jóns Sigurðssonar, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, á ársþingi Félags íslenskra iðnrekenda í gær. Nú er unnið að gerð lagafrumvarps um stofnun bankans. „Eg er þess fullviss að Islenski fjár- festingarbankinn muni, þótt hann eigi rætur í iðnaði, sinna atvinnulífinu öllu á fjölbreytilegan hátt og að ekk- ert verði því til fyrirstöðu að aðrir fjárfestingarlánasjóðir geti runnið inn í bankann," sagði Jón Sigurðsson. Yfirgnæfandi hluti félagsmanna Félags íslenskra iðnrekenda, eða 93,5% þeirra, eru fylgjandi því að félagið sameinist Landssambandi iðn- aðarmanna, Félagi íslenska prentiðn- aðarins og Verktakasambandi íslandi og myndi þar með Samtök iðnaðar- ins, 5,5% félagsmanna voru á móti. Þetta var tilkynnt á ársþinginu. í ræðu formanns FÍI, Gunnars Sva- varssonar, kom fram að talið er að með sameiningu megi ná 30% sparn- aði í rekstri félaganna án þess að þjónstan sé skert. Gunnar sagði að tölur uin afkomu iðnaðarins lægju ekki fyrir. Ýmis rök hnigu að þvi að hún hefði versnað umtalsvert og útreikningar FÍI bentu til að hreint tap fyrirtækjanna nemi 2,5% árið 1992. Ekki velkomnir Dagskrá ársþingsins var helguð fjárfestingum erlendra aðila hér á landi og innlendu áhættufé. í ræðu Guðmundar Haukssonar fram- ÞUNGUR ROI eftír Jóhannes Nordal Dr. Jóhannes Nordal, Seðla- bankasrjóri, ritar forystugrein í Fjármálatíðindi sem nýlega komu út. Fer forystugreinin hér á eftir: I. ' Fátt hefur orðið til þess að und- anförnu að auka Islendingum bjart- sýni um hag sinn í náinni framtíð. Langvinn efnahagslægð í iðnríkjun- um og minnkandi sjávarafli hafa lagzt á eitt og dregið úr útflutnings- tekjum íslendinga og rýrt öll skilyrði til hagvaxtar. Engin merki eru held- ur enn sjáanleg um það, að ytri skil- yrði, muni batna á árinu 1993 og létta róðurinn í efnahagsmálum. Þegar þannig árar, er brýnt, að menn geri sér sem gleggsta grein fyrir þeim vanda, sem við er að fást, loki hvorki augunum fyrir óþægilegum staðreyndum né leggi árar í bát vegna þess, að þeir hafí miklað vand- ann fyrir sér. Þótt núverandi erfið- leikar eigi að miklu leyti rætur að rekja til ytri skilyrða, eru þeir líka af innlendum toga spunnir, og hagur þjóðarbúsins mun á næstu árum velta á því, hvernig stjórnvöld, fyrir- tæki og hagsmunasamtök bregðast við á næstu mánuðum. Það mun svo aftur að miklu leyti ráðast af því, „Margir kalla hins veg- ar á skjótvirkari ráð- stafanir til þess að auka atvinnu, en þar er raun- verulega ekki um aðra kosti að ve\ja en auknar opinberar framkvæmd- ir, sem fjármagnaðar væru með peninga- þenslu og erlendu lánsfé. Þótt eflaust mætti draga nokkuð úr atvinnuleysi í bili með aðgerðum af þessu tagi, gætu þær orðið þjóðar- búinu dýrkeyptar, þeg- ar fram í sækti." hvernig menn skilgreina þann vanda, sem við er að fást. Sú efnahagslægð, sem nú gengur yfir iðnríkin, er þegar orðin langvinn- ari en hliðstæð samdráttarskeið und- anfarinna áratuga. Fyrir því eru vafalaust margar orsakir, sem enn verða ekki að fullu greindar. Aug- ljóst er nú, að langvarandi þenslu- skeið níunda áratugarins skildi eftir sig óvenjumikil vandamál í formi skuldasöfnunar og óraunhæfrar hækkunar á verði fasteigna og hluta- bréfa. Þegar síðan dró úr hagvexti og þenslu, lækkaði verðmæti eigna jafnframt því sem skuldabyrði þyngdist, en það hefur haft mjög óhagstæð áhrif bæði á greiðslugetu fyrirtækja og stöðu fjármálastofn- ana. Við þennan vanda, sem einkum hefur reynzt áberandi á Norðurlönd- unum, Bretlandi, Bandaríkjunum og Japan, hafa síðan bætzt áhrif sam- einingar Þýzkalands, sem valdið hef- ur ört vaxandi ríkissjóðshalla og hækkun vaxta í Þýzkalandi og öðrum löngum Evrópubandalagsins. Litlar horfur virðast á því, að unnt verði að ráða bót á þessum vandamálum á skömmum tíma og skapa skilyrði heilbrigðs hagvaxtar að nýju. Það tekur langan tíma fyrir fyrirtæki og heimili að bæta skuldastöðu sína og leggja að nýju grundvöll heilbrigðrar aukningar fjárfestingar og neyzlu. Lánastofnanir, sem víðast hafa orðið fyrir þungum útlánatöpum, þurfa að endurbyggja eiginfjárstöðu sína, áður en þær geta tekið á sig áhættu aukinna útlána. Á meðan heldur hallarekstur ríkissjóðs víða uppi háu vaxtastigi, sem dregur úr arðsemi fjárfestingar og gerir skuldavandann erfíðari úrlausnar. Allt tefur þetta þá aukningu fjárfestingar og við- skipta, sem er forsenda batnandi efnahags. ~r
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.