Morgunblaðið - 09.01.1999, Síða 26

26 LAUGARDAGUR 9. JANÚAR 1999
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Fimm ríki sögð hafa skipst
á upplýsingum við UNSCOM
Washington, París, London. Reuters.
VOPNAEFTIRLITSNEFND Sameinuðu þjóð-
anna í Irak (UNSCOM) skiptist á upplýsingum við
fjórar þjóðir, auk Bandaríkjamanna, um vopnabúr
Iraka, að því er haft var eftir Scott Ritter, íyi-rum
starfsmanni nefndarinnar, í gær. Ritter vildi ekki
segja um hvaða ríki væri þama að ræða, að öðru
leyti en því að Frakkar og Rússar hefðu ekki átt
slíkt samstarf við UNSCOM. Ritter hætti störfum
íyrir nefndina í ágúst í mótmælaskyni við hvemig
SP hagaði vopnaeftirlitinu.
Reynist staðhæfíngar Ritters sannar þykir
fréttaskýrendum að það muni flækja nokkuð
ásakanimar um að Bandaríkin hafi notið aðstoð-
ar UNSCOM til að njósna um írak. Virðast nú æ
fleiri á þeirri skoðun að Bretar og Bandaríkja-
menn hafi afskrifað frekara vopnaeftirlit á veg-
um UNSCOM þegar þeir hófu flugskeytaárásir,
sem vömðu í fjóra daga, á írak í síðasta mánuði.
Samstarf um upplýsingaöflun
en ekki njósnir?
Ritter sagði í samtali við franska dagblaðið Lí-
beration að UNSCOM hefði gert samninga við
löndin fimm um að þau sæju vopnaeftirlitsnefnd-
inni fyrir upplýsingum og í staðinn myndi það
deila sínum upplýsingum með leyniþjónustum
viðkomandi landa. Sagði Ritter að UNSCOM
hefði verið þetta leyfilegt að því tilskildu að yfir-
maðurinn, Richard Butler, gæfi grænt ljós á slíkt
iyrirkomulag.
Slíkir samningar vom, að sögn Ritters, alger-
lega nauðsynlegir því UNSCOM hefði ella verið
nánast vængstýft, ekki síst þar sem írakarnir
gerðu sitt ítrasta til að torvelda vopnaeftirlitið.
Tók ónefndur íyrrverandi starfsmaður
UNSCOM undir þessi orð Ritters. „Það væri
barnalegt að halda að hægt sé að leita falinna
gereyðingarvopna án þess að grípa til aðferða
sem notaðar em í leyniþjónustu og njósnum."
I svipaðan streng tekur Svíinn Rolf Ekéus,
íyrrverandi yfirmaður UNSCOM, í viðtali við
Svenska Dagbladet í gær þótt hann leggi áherslu
á að hann telji fregnir um njósnir vopnaeftirlits-
manna á vegum Bandaríkjanna „rangar og blásn-
ar upp úr hófi fram“. Sagði Ekéus að samstarf
hefði verið haft við mörg lönd um vopnaeftirlitið
og það gæti varla talist til tíðinda þótt Banda-
ríkjamenn hafi e.t.v. getað nýtt sér með óbeinum
hætti starf UNSCOM í írak því jafnvel Svíum
hefði verið það fært.
Frakkar neituðu boði um samstarf
Scott Ritter heldur því fram að hann hafi sjálf-
ur hitt fulltrúa frönsku leyniþjónustunnar að máli
í því skyni að stinga upp á slíkum samningi milli
vopnaeftirlitsnefndarinnar og Frakka. Frakkarn-
ir höfnuðu hins vegar boðinu, að sögn Ritters,
enda hefðu þeir komist að þeirri niðurstöðu „að
með því að hjálpa okkur væra þeir einungis að að-
stoða UNSCOM við að færa sönnur á að írakar
vom í raun að brjóta bann um gerð gereyðingar-
vopna og það myndi ekki, samkvæmt orðum
Frakkanna, verða til þess að leysa deiluna."
Lét franska utanríkisráðuneytið ekkert hafa
eftir sér um þessar staðhæfingar Ritters í gær.
Sagði Ritter, þegar hann var spurður um hvort
Rússum hefði einnig verið boðinn slíkur samn-
ingur, að þeir væm „vonlaust dæmi“. „Rússamir
era í vinnu fyrir írakana."
SÞ í Angdla
Annað flug-
vélaflakið
loks fundið
Luanda, Reuters.
FLAK annarrar flugvélar Samein-
uðu þjóðanna (SÞ) sem skotnar vom
niður yfir átakasvæðum í Angóla í
desember fannst í gær og reyndust
allir fjórtán sem vom um borð látn-
ir. Vélin hrapaði annan dag jóla í út-
jaðri borgarinnar Huambo.
Eftir mikinn þrýsting friðar-
gæslusveita SÞ féÚust stríðandi
fylkingar á tímabundið vopnahlé til
að leit gæti hafist að vélunum.
Seinni vélin var einnig skotin niður
nærri Huambo en þar hafa geisað
skæðir bardagar stjómarhersins og
uppreisnarmanna UNITA.
Issa Diallo, yfirmaður friðar-
gæslusveita SÞ í Angóla, hefur knú-
ið á um vopnhlé til þess að björgun-
arsveitir gætu leitað á átakasvæð-
inu. Fyrr í vikunni féllst stjómar-
herinn á að aðstoða við björgunina
og UNITA fylgdi fordæmi hans á
fimmtudag. Diallo lýsti hins vegar
yfir efasemdum um friðarhorfur.
„Stríðið hefur hafist að nýju, við
verðum að vera raunsæ,“ sagði
hann.
Reuters
Mynt á túnfiskinn
JAPANIR festa smámynt á stóreflis túnfisk í Nish- liður í bænum manna um velsæld en ekki fylgdi
inomiya-helgidómnum í vesturhluta Japans. Er það sögunni hverrar trúar fólkið væri.
Nýta húð
af látnu
fdlki til
ágræðslu
Kaupmanualiöfn. Morgunblaðið.
LÆKNAR á Karólínska
sjúkrahúsinu í Stokkhólmi
hyggjast sækja um leyfi til að
nota húð af látnu fólki til húð-
græðslu. Fyrirmyndin er sótt
til bandarísks líftækniíyrir-
tækis sem þróað hefur slíka að-
ferð. Sænsku læknamir hafa
sjálfir prófað að græða húðina
til reynslu hver á annan og
hafa tilraunimar tekist vel, að
því er segir í frétt Expressen.
Um er að ræða dauðhreins-
aða húð sem líftækniíyrirtækið
Life Cell selur undir vöm-
merkinu Allo Derm. Húðin er
fengin með því að taka húð af
látnu fólki og meðhöndla hana
svo nánast verður um niður-
soðna, dauðhreinsaða húð að
ræða. Sænsku læknarnir segj-
ast ná bestum árangri með því
að nota bæði Allo Derm og húð
frá sjúklingnum, því þannig
verði húðin teygjanlegri og
mýkri en ef eingöngu er notuð
húð frá Life Cell.
Gerðu tilraunir
hver á öðrum
Sænsku læknarnir hafa ekki
enn notað húðina á sjúklinga,
en gert tilraunir hver á öðram,
sem gefa góða raun. Þar sem
húðin er dýr hyggjast sænsku
læknarnir leita leiða til að
framleiða húð í Svíþjóð og þá
með húð af látnum Svíum, en
til þess þurfa þeir leyfi
sænskra yfirvalda.
Lýtalæknir í Málmey er
þegar farinn að nota banda-
rísku húðina við aðgerðir, með-
al annars til að gera getnaðar-
lim karla gildari. Árangurinn
varð þó ekki fullnægjandi, en
læknirinn segir að sjúklingar
hans setji það ekki fyrir sig
þótt þeir viti hvaðan húðin
komi. Það sé eingöngu verðið,
um 250 þúsund íslenskar krón-
ur, sem þeir kvarti yfir.
Sænsku læknamir á Kar-
ólínska sjúkrahúsinu sjá ekki
siðferðileg tormerki á að nota
húð af látnu fólki, enda sé húð-
græðsla líffæraflutningur og
slíkt eigi sér langa hefð í heil-
brigðiskerfinu.
Vangaveltur um tilhögun réttarhaldanna yfír Clinton í öldungadeild Bandarrkjaþings
Hvíta húsið hyggst
sýna fulla hörku
HVÍTA húsið hefur gefið til kynna
að verði niðurstaða öldungadeildar
Bandaríkjaþings sú að leyfa vitna-
leiðslur er réttað verður í máli Bill
Clintons Bandaríkjaforseta, muni
lögmenn forsetans sýna fulla hörku
í réttarhöldunum og að þau geti
dregist á langinn. Forsetinn er
ákærður fyrir meinsæri og fyrir að
hindra framgang réttvísinnar og
hafa saksóknarar fulltrúadeildar-
innar lýst því yfir að þeir vilji kalla
fyrir um fimmtán vitni. Eitt þeirra
er Monica Lewinsky, fyrrverandi
ástkona Clintons, en hún gæti lent í
miklum vanda vegna þess, að því er
fullyrt er í The New York Times.
Þá hefur klámkóngurinn Larry
Flynt lýst því yfir að hann eigi í
pokahorninu sannanir um framhjá-
hald háttsetts repúblikana í full-
trúadeildinni. Bíði hann einungis
staðfestingar fyrrverandi eigin-
konu þingmannsins áður en hann
gefi upp nafn hans. „Þessi náungi
er gimsteinn," sagði Flynt sem
kveðst hafa greitt alls um 3 millj-
ónir dala fyrir uppljóstranir um
framhjáhald þingmanna.
Hvíta húsið hefur reynt að ná
samkomulagi við repúblikana í öld-
ungadeildinni um fyrirkomulag rétt-
arhaldanna en lögmenn forsetans
vilja fyrst og fremst koma í veg fyrir
vitnaleiðslur. Hafa þeir sagst munu
fallast á að byggt verði á 7.000 síðna
skýrslu Kenneths Starrs, sérskipaðs
saksóknara um málið, gegn því að
vitnum verði sleppt. Þeir leggja hins
vegar áherslu á að með því sé ekki
sagt að þeir fallist á allt sem fram
komi í skýrslunni, hvorki vitnisburði
né niðurstöður Starrs.
Verði niðurstaðan vitnaleiðslur
krefjast lögmenn forsetans þess að
fá að ræða við vitni saksóknara full-
trúadeildarinnar áður en þau koma
fyrir. Þá munu þeir líklega krefjast
þess að fá aðgang að skjölum
tengdum rannsókninni sem Hvíta
húsið hefur hingað til ekki fengið að
kynna sér. Lögmennirnir hafa gefið
í skyn að þeir kunni að kalla fyrir
vitni en neita að gefa upp hver.
Lewinsky vill ekki vitna
Verði Monica Lewinsky stefnt
fyrir rétt öldungadeildarinnar er
henni nauðugur einn kostur að
mæta og svara öllum spurningum
sannleikanum samkvæmt en það
vom skilyrði samnings sem hún
gerði við Kenneth Starr, sérskipað-
an saksóknara í málum Clintons, í
júlí sl. Að sögn vina hennar óskar
hún þess hins vegar síst af öllu að
þurfa að mæta fyrir rétt að nýju.
„Hugsið ykkur hve erfitt það var
henni að bera vitni um svo persónu-
leg mál fyrir kviðdómi á bak við
luktar dyr. En að svara svipuðum
spurningum í sal öldungadeildar-
innar? Það myndi reynast henni af-
ar erfitt," sagði einn vina Lewin-
sky.
En fleiri atriði gætu reynst
henni erfið því telji Starr að
Lewinsky segi ósatt við yfirheyrsl-
ur í öldungadeildinni, gæti hann
aflétt þeirri friðhelgi sem hann
samdi um við hana í júlí sl. gegn
því að hún bæri vitni um samband
sitt við forsetann. Gæti Starr í kjöl-
farið sótt hana til saka fyrir mein-
særi. Þá má ekki gleyma þeirri
staðreynd að Lewinsky er illa und-
ir vitnaleiðslur búin. Hún taldi að
með vitnisburðinum fyrir rann-
sóknardómi í júlí sl. væri hennar
þætti í málinu lokið.
Lewinsky hefur látið lítið á sér
bera síðustu mánuði. I lok síðasta
árs flutti hún til Los Angeles en í
vikunni átti hún hins vegar fundi
með útgefanda „Sögu Monicu“ sem
væntanleg er á markað innan
skamms en höfundurinn er Bretinn
Andrew Morton, sá hinn sami og
skrifaði ævisögu Díönu prinsessu.
Þá hyggst Lewinsky mæta í einka-
viðtal á ABC-sjónvarpsstöðinni í
febrúar til Barböm Walters en
dragist réttarhöldin fram í næsta
mánuð, kann það að seinka viðtal-
inu.
I áðurnefndu samkomulagi við
Starr hét Lewinsky því að ræða
ekki við neinar fréttastofur á með-
an á rannsókn málsins stæði, nema
leita fyrst samþykkis Starrs. Hefur
hann ítrekað komið í veg fyrir að
hún veiti viðtöl, jafnvel þótt efnið
varði ekki rannsóknina.
Tripp í
íj ár hags vandræðum
Tímafrek rannsókn Starrs hefur
kostað þá sem kallaðir hafa verið
fyrir sem vitni mikil fjárútlát.
Linda Tripp, sem tók upp samtöl
sín við Lewinsky um samband
þeirrar síðamefndu við forsetann,
hefur nú lýst því yflr að líf sitt og
fjárhagur séu í rúst vegna málsins.
Reikningar lögmanna hrannast
upp, nema nú um 325.000 dollumm,
rúmum 22 milljónum, og hefur hún
óskað eftir framlögum í sjóð sem
hún hefur stofnað til að greiða lög-
fræðikostnað.
Tripp segir að hún óttist um ör-
yggi sitt og fjölskyldu sinnar, auk
þess sem hún sé hrædd um að
missa vinnuna. Tripp starfar hjá
bandaríska varnarmálaráðuneytinu
og hefur verið gert að vinna heima
hjá sér í „atvinnubótavinnu" að því
er hún segir sjálf þar sem yfirmenn
hennar vilji ekki að hún mæti til
vinnu í ráðuneytinu.