Morgunblaðið - 09.01.1999, Blaðsíða 68

68 LAUGARDAGUR 9. JANÚAR 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FÓLK I FRETTUM
Deep Blue og Rhodesy
á Kaffi Thomsen
►í KVÖLD lieldur Virkni í sam- einnig þekktur fyrir sína eigin tón-
vinnu við breska útgáfufyrirtækið
Pai-tisan Recordings skemmti-
kvöld á veitingastaðnum Kaffi
Thomsen í Hafnarstræti. Þar
munu Deep Blue og Rhodesy
ásamt JD Indica frá bresku
dansútvarpsstöðinni Rude FM í
Lundúnum sjá um að snúa skífum
og kynna fyrir landanum það
helsta sem er að gerast í Partisi-
an-fyrirtækinu og í drum & bass
danstónlistinni í Bretlandi um
; j þessar mundir. Er þetta fyrsta
' kvöldið af mörgum sem Virkni
hyggst standa fyrir ár hvert.
Plötusnúðurinn Deep Blue gerir
fleira en snúa skífúm því hann er
list sem Partisan gefur út. Núna er
hann að leggja lokahöndina á sína
fyrstu breiðskífu og mun spila af
henni fyrir gesti Kaffi Thomsen.
Rhodesy gegmr líka öðru hlut-
verki en plötusnúðs því hann er
framleiðslustjóri hjá Partisan.
Þeir Deep Blue og Rhodesy eru
ekki íslendingum alveg ókunnir
því þeir komu hingað í ágúst og
spiluðu á Bióbarnum við góðar
undirtektir. Þeir voru svo ánægð-
ir með viðtökur Islendinga í ágúst
að lítið mál var að telja þá á að
koma og keyra af stað fyrsta
Virknikvöld ársins. Tónlistarveisl-
an hefst á Kaffi Thomsen kl. 22.
DEEP Blue v Þeg„ Þeir
í SÚLNASAL
Hljómsveitin Pops leikur fyrir dansi.
Athugið, þetta er síðasta ball
Pops á árinu!
Hljómsveitina skipa Pétur Kristjánsson söngvari,
Óttar Felix Hauksson, Ólafúr Sigurðsson,
Björgvin Gíslason, Jón Ólafsson og
Birgir Hrafnsson.
Miðaverð: 1000 kr.
Arna og Stefán skemmta á
MÍMISBAR
-þín skemmtisaga!
DANA Andrews og Gene Tierney í betsu mynd
Premingers, Lauru.
MARILYN Monroe í eldrauðu hlutverki krársöngv-
ara í vestranum River Of No Return. Sögusviðið
var í tíð gullæðisins í Kaliforníu.
OTTO
PREMINGER
OTTO Preminger var
Austun-íkismaðurimi
einn íjölmargra, evr-
ópskra kvikmyndar-
gerðarmanna af gyð-
ingaættum, sem flúðu
Hitler og nasismann
og settust að í Vestur-
heimi. Fluttu með sér
ferska vinda til
Hollyvvood þar sem
áhrif þeirra voru mjög
greinileg og gætir enn.
Preminger er þó af
öðru sauðahúsi en þeir
flestir; ekki af hinni
borgaralegu gyðinga-
stétt heldur var faðir
hans ríkissaksóknari á
Otto
Preminger
talaði og afkastamikli
kvennamaður stað-
festi ráð sitt, eins rann
út samningur hans við
Fox. Gerði það fyrir
vin sinn, leiksljórann
Billy Wilder, að fara
með lilutverk yfir-
manns í fangabúðum
nasista í Stalag 17,
(‘53). Gyðinglegur
uppruni hans hefur
vafalaust hjálpað
Preminger í túlkun
sinni á manninum,
sem hann lék af slíkri
innlifun að hlutverkið
átti eftir að loða við
hann lengi.
tímum Habsborgara. Sjálfur hóf
Preminger lögfræðináni en varð
fljótt áhugasamari um leikhúsið og
nam leik- og leiksljórn hjá Max
Reinhardt. Flutti til Bandaríkjanna
um miðjan fjórða áratuginn, setti
upp verk á Broadway og var síðan
ráðinn af Darryl F. Zanuck til 20th
Century Fox. Þeir lentu uppá kant
með þeim afleiðingum að
Hollywood-ferli hans lauk næstum
jafnskjótt og hann hófst.
Leið Premingers lá aftur á
Broadway, þar sem hann leik-
stýrði næstu árin með góðum ár-
angri. Sjálfur hljóp hami í skarðið
og fór með hlutverk njósnara nas-
ista í Margin For Error. Leikritið,
leikarinn og leiksfjórinn Premin-
ger hlutu mikið lof og fyrr en
varði hafði Zanuck, af öllum
möimum, keypt kvikmyndaréttinn.
Sá þjóðsagnakenndi kvikmynda-
mógúll og stórframleiðandi gróf
stríðsöxina, Preminger hélt báðum
hlutverkunum í kvikmyndagerð-
inni. Hún sló svo rækilega í gegn
að Zanuck faldi Preminger leik-
stjórn Lauru, (‘44), þegar Rouben
Mamoulian hvarf frá verkefninu.
Arangurinn ein besta mynd ára-
tugarins og sígild film noir.
Uppfrá þessu varð Preminger
einn þeirra ágætu manna sem
gerðu leiksljórann sýiúlegri,
ásamt mönnum á borð við Joseph
L. Mankiewicz og Elia Kazan.
Verk þeirra stuðluðu að því að al-
menningur varð meðvitaðri um hið
veigamikla hlutverk leikstjórans.
Að sumu leyti háði það Premin-
ger að vera samningsbundinn Fox,
hann fékk að vísu nóg að gera við
A-myndir, en fékk ekki að velja
verkefnin. Undir þessum kringum-
stæðum gerði hann nokkrar vin-
sælar ágætismyndir einsog Fallen
Angel, (‘45), Forever Aniber, (‘47),
og ekki síst Daisy Kenyon, (‘47),
sem hlaut afbragðsdóma. Sneri síð-
an aftur að film noir forminu með
fínum árangri, með Whirlpool,
(‘49), Where the Sidewaik Ends,
(‘50), þar sem hann hóaði saman
öllum helstu samstarfsmönnum
sínum við gerð Lauru, og ekki síst
Angel Face, (‘52).
Næstu ár boðuðu miklar breyt-
ingar í lífí Premingers. Þessi um-
Um svipað leyti fékk Preminger
sitt fyrsta tækifæri sem framleið-
andi og leikstjóri. Verkefnið , The
Moon is Blue, (‘54), vann hann fyr-
ir United Artists. Næstu árin var
hann leiðandi í þeirri harðneskju-
legu leikstjórahefð sem þeir inn-
leiddu, Von Stroheim og De Mille.
Á þessum árum gerði hann marg-
ar, umtalaðar myndir, einsog T/ie
Man With the Golden Arm, (‘55),
þar sem tekið var á eiturlyfja-
vandanum og Frank Sinatra sýndi
hvers hann var megnugur sem
leikari í hlutverki dópistans. Snéri
síðan aftur á heimaslóðir hjá Fox
og gerði þann fína vestra, River of
No Return, (‘54), með Robert
Mitchum og ungri og glæsilegri
leikkonu, Marilyn Monroe að
nafni. Þá var röðin komin að
óvæntu hliðarskrefí á ferli harð-
jaxlsins, sem var Carmen Jones,
(‘54), sem ég mæli eindregið með.
Sama er ekki hægt að segja um
SaintJoan, (‘57), né Bonjour
Tristesse, (‘57), þó eru ekki allir á
sama máli hvað snertir síðar-
nefndu myndina, sem byggð er á
metsölubók Francois Sagan.
Exodus, (‘60) er minnisstæðust
fyrir tónlistina, einkum titillagið,
sem maður hefur raulað æ síðan.
Þá var komið að Advise and
Consent, (‘62), bestu mynd Prem-
ingers frá því hann lauk við
Lauru. í kjölfarið fylgdi The Car-
dinal, (‘63), og Anatomy of a
Murder, (‘59), lítil en rómuð
mynd, sem ég hef ekki komist í
tæri við. Þar er góðleikarinn
James Stewart sagður fara á
kostum. Hún hlaut fjölda
Oskarsverðlaunatilnefninga.
Nú fór ferli þessa ábúðarmikla
og umtalaða leikstjóra, sem
margoft hafði staðið uppí hárinu á
Bandaríska kvikmyndaeftirlitinu,
heldur hrakandi.In Harm’s Way,
(‘65), var steinrunnin risaeðla um
árásina á Pearl Harbour, mér er
hún einkum minnisstæð sökum
mannveru sem kúrði inní
dverglíkani tundurspills. Ekki
mjög sannfærandi í tugmillj-
óndalamynd. Sama ár kom Bunny
Lake is Missing, með Lord Olivier
og fleiri góðum mönnum, hún átti
sín augnablik. Síðustu sex mynd-
irnar hans voru mislukkaðar. Sú
síðasta, The Human Factor, (‘80),
var ábúðarmikil kvikmyndagerð
metsölubókar Grahams Green.
Úrvalsfólk í öllum plássum. Allt
kom fyrir ekki. Svanasöngur
þessa gustmikla leikstjóra var
heldur lágstemmdur og barst ekki
víða. „Ottó hinn hræðilegi",
einsog hann var gjarnan kallaður
af samstarfsmönnum, lést 1986.
Hann þótti viðskotaillur en fylginn
sér, kom m.a. mörgum listamönn-
um, útskúfuðum af O-amerísku
nefndinni hans Joe McCarthy, aft-
ur til starfa í kvikmyndaborginni.
Sígild myndbönd
„LAURA“
Sígild rökkurmynd (fílm noh-) um
mannshvarf sem snýst uppí morð-
rannsókn undir stjórn lögreglu-
mannsins Dana Andrews. Laura
(Gene Tierney) er álitin myrt, birtist
í miðri rannsókninni og verður ein
grunaðra, ásamt húsbónda hennar
og vonbiðli (Clifton Webb), kærasta
(Vincent Price) og keppinaut hennar
um ástir Price (Judith Andreson).
Ofar öllu er skapanornin Laura, hríf-
andi og glæsileg í meðfórum Tiemey
og sjálf angar myndin af öllum und-
irstöðuefnum rökkurmyndarinnar;
svikum, glæpum, spillingu, ástum og
afbrýði. Algjörlega ómissandi.
„ADVISE AND CONSENT"
★★★★
Firnasterk (í minningunni), pólitísk
ádeila á baktjaldamakkið í Wash-
ington. Þar sem allt er fágað á yfir-
borðinu en undir mullar maðkaveita
bitlinga, framapots, fjárkúgana og
ámóta huggulegheita. Stórkostlegur
leikhópur með Charles Laughton
(sem dó örskömmu eftir frumsýn-
ingu), er ógleymanlegur. Telur m.a.
Walter Pidegon, Lew Ayres, Henry
Fonda, Franchot Tone, Don
Murray, Gene Tierney. Á örugglega
ekki síður erindi til kvikmyndahús-
gesta í dag.
„CARMENJONES„
irtrk'k
Hliðarspor harðjaxlsins er jafn
ánægjulegt og það er óvænt. End-
urskoðuð kvikmyndagerð óperu
Bizets er með þeldökkum leikurum
eingöngu. Dorothy Dandridge fer
fyrir úrvalsmannskap sem titilper-
sónan, femme fatale, par exellence.
Þau eru einnig minnisstæð Harry
Belafonte, Pearl Baily og Diahann
Carroll, sú síðastnefnda í sínu
fyi-sta kvikmyndahlutverki. Litrík,
ástríðufull og seiðandi og sýnir ljós-
lega hversu Preminger var fjölhæf-
ur.
Sæbjörn Valdimarsson