Morgunblaðið - 09.01.1999, Blaðsíða 54

?*4 LAUGARDAGUR 9. JANÚAR 1999
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
GUÐNI
KRISTINSSON
Jj -gar í stað í aðgerð. Yngri hús-
móðirin í Skarði, hún Fjóla Runólfs-
dóttir, sagði um leið og hún heyrði
tíðindin: „Eg skal keyra þig strax
suður á bílnum okkar.“ Ungu kon-
urnar fóru að hugleiða Reykjavík-
urferðina. Pá heyrði ég að Guðni
hreppstjóri kallar fram í ganginn.
,A-uðvitað ferðu Fjóla mín á nýja
Subarunum mínum.“ Eg hafði veitt
athygli glampandi nýjum bíl, við
hlið hinna eldri í hlaðinu um leið og
ég gekk í bæinn.
Eg minnist margra góðra kvöld-
stunda á heimili Skarðsfólksins.
Sjálfsagt var að njóta þar meirihátt-
ar góðgerða eftir manntalsþing og
önnur embættisverk í Landsveit.
Guðna hreppstjóra var hlýtt til
sýslumanna í héraðinu og virti þá
mikils, en í hans hreppstjóratíð
voru þeir þrír. Bjöm Fr. Björnsson,
Böðvar Bragason, lögreglustjóri í
Reykjavík og Friðjón Guðröðarson,
sem í dag gegnir sýslumannsemb-
ættinu. Ekki skorti umræðuefnið á
þessum eftirminnilegu síðkvöldum.
Stjómmál, landbúnaðarmál, trúmál.
Guðni hafði eins og sýslumennirnir
mikla ánægju af þessum samræð-
um, enda hafa sýslumenn í hóflega
stómm embættum mikla innsýn í
. mannlegt samfélag. Svo marg-
Tireytileg mál koma á þeirra borð.
Skarð á Landi stendur austan
undir Skarðsfjalli. Paðan er sýn til
fjallahringsins hrífandi. Hekla er í
hæfilegri fjarlægð, tignarleg og
ógnandi, en nær, rennislétt víðáttu-
mikil tún og valllendisgmndir, þar
sem ungum hestum er riðið til
gagns. Hestamennskan er gamal-
gróin í Skarði og unga kynslóðin
fetar í fótspor ættfeðranna og lætur
merkið ekki niður falla.
Öllum er afmörkuð stund og sér-
*£iver hlutur undir himninum hefur
sinn tíma, segir í helgri bók. Guðni í
Skarði gekk ekki heill til skógar hin
síðari ár og kallið kom að morgni
jóladags.
Við Margrét, eins og svo ótal
margir eigum góðs að minnast frá
heimilisfólkinu í Skarði og sendum
ástvinum öllum blessunaróskir.
í dag hljóma kirkjuklukkumar í
virðulega Guðshúsinu, hreinum
djúpum tónum, yfir sléttar gmndir,
þegar góður sonur Landsveitar
verður borinn til moldar.
Pálmi Eyjólfsson.
Á helgustu nótt ársins, hátíð ljóss
•*pg friðar, hélt hann Guðni í Skarði
til móts við Jjósið skæra, sem bíður
okkar allra. Það á ekki illa við, að
hann sem annaðist kirkjuna, var
meðhjálpari og í forustu sóknar-
nefndar í áratugi, væri kallaður til
nýrra verka á helgri nóttu.
Það þurfti ekki að koma á óvart
að jarðvistardögum hans gæti lokið
með litlum fyrirvara, en einhvern-
veginn er það svo að fregn um and-
lát samferðamanna kemur manni
alltaf í opna skjöldu, breytingin er
svo endanleg.
Hann Guðni í Skarði hefur verið
hluti af tilvera minni alla ævi. í
barnsminninu er Skarð höfðubólið,
þar sem búið var af reisn, það staf-
-aði frá því einhverjum ljóma og
virðing borin fyrir þeim sem þar
bjuggu. Þar áttu einstæðingar og
aldraðir skjól og mörg era þau
bömin og unglingarnir sem átt hafa
athvarf í Skarði. Á seinni áram er
það þó fyrst og fremst hlýjan, um-
hyggjan og væntumþykjan sem ég
hef fundið stafa frá Skarðshjónun-
um sem hæst ber. Þessu er líklega
best lýst með því sem hann Guðni
sagði við mig í síðasta skipti sem við
hittumst. „Hún Dóra hefur alltaf
haldið svo mikið upp á þig.“ Ég
svaraði honum með því að mér hefði
♦iú alltaf fundist að hann gerði það
ekki síður.
Svo lengi sem ég man hefur verið
sterk taug á milli æskuheimilis míns
í Hjallanesi og Skarðs, þar kemur
bæði til áratuga vinátta milli heimil-
anna og frændsemi við þau hjónin
bæði. Það er ómetanlegt að eiganst
^jlíka vini á lífsleiðinni, kunningjar
geta verið margir en vinátta verður
aldrei fullþökkuð. Hafðu þökk fyrir
allt, Guðni minn, og blessuð sé
minning þín.
Þóru minni, Kristni, Helgu Fjólu
og fjölskyldum þeirra sendi ég ein-
lægar samúðarkveðjur. Missir ykk-
ar er mikill en minning um góðan
dreng lifir.
Pálína.
Margs er að minnast þegar litið
er til baka og 7. áratugurinn er rifj-
aður upp. Það var sannarlega fögur
sjón, er blasti við Eyjaliðinu, þegar
komið var til lands, og stefnan um
árabil tekin upp að Skarði, þar sem
konan og börnin áttu sitt frændalið.
Þá vora Sigríður og Kristinn í
húsbændahlutverkinu, minnisstætt
sómafólk, síðan hafa Dóra og Guðni
gert garðinn frægan í áratugi og nú
Fjóla og Kristinn. Já, þetta er gang-
ur lífsins.
Oft var glatt á hjalla í eldhúsinu í
gamla Skarði, og öllum veitt af
landskunnri rausn, sem haldist hef-
ur þótt árin hafi liðið og nýir hús-
bændur tekið við í þeim veglegu
húsum, sem nú era löngu risin á
þessu forna höfðubóli.
Ennþá er mér í minni fagur dýrð-
ardagur, er Árni í Klofa og Árný
Filippusdóttir komu í heimsókn.
Bæði höfðu þau verið í Eyjum, og
átti Árný vart nógu sterk lýsingar-
orð yfir fegurð Eyjanna. Henni
þótti miður, hve Ámi lét sér fátt um
finnast. Brýndi hún þá raustina og
sagði með nokkram þunga, hvort
honum fyndist virkilega ekki fallegt
í Eyjum. Eftir stundar þögn, sagð-
ist Ámi ekki geta neitað því að það
gæti verið fallegt í Eyjum að líta til
lands í góðu veðri!
Guðni gaf sér ekki mikinn tíma af
bæ. Hann naut sín best að vera
kóngur í ríki sínu, og þeim hjónum
búnaðist sannarlega vel.
Var hann sáttur við dagsverkið.
Guðni hafði alla tíð stífar meiningar
um menn og málefni, svo unun var á
að hlýða.
Þegar ég kom að Skarði í haust,
var verið að tygja sig á fjall. Guðni
varð að sætta sig við, að þrekið fór
dvínandi svo hann færi hvergi, enda
öllu óhætt undir forastu Kristins.
Það var notalegt eins og alltaf að
eiga stundina með þeim heiðurs-
hjónum.
Að leiðarlokum þakka ég fyrir
mig og mína og bið Dóra og fjöl-
skyldunni blessunar Guðs.
Jóhann Friðfinnsson.
Einkenni höfuðbóla era af mörg-
um rótum rannin. Ábúandi tekur
við öllu forræði, þekkir land og veð-
urfar því hann er sprottinn upp af
þeirri mold sem fóstrað hefir fólk
hans að langfeðgatali.
Gegnum tíðina hefir fólk í hinni
fögra sveit mætt skakkaföllum með
því að setja öxlina upp í vindinn og
hefja uppbyggingu og allar umbæt-
ur án harmakveina.
Skarð á Landi ber merki óskapa.
Bæjarhús og kirkja stóðu áður und-
ir Skarðsfjalli. Þar hylja nú djúpir
sandhólar hina fyrri byggð.
Fólkið byggði bæ sinn að nýju.
Skarð á Landi er höfðingjasetur og
því höfuðból.
Hús meiri en almennt er til
sveita. Hitt ber þó frá og sjálfsagt
gleymist það oftast, að eftir veittan
málsverð og fagnandi viðmót gat
verið að heimafólk hefði í öðru að
snúast en hjala við gesti.
Búið eitt hið stærsta á Islandi.
Víðfrægt af hestamennsku og
hrossarækt. Þá er talað einungis
um eina búgreinina.
Samanburður við aðra ekki hafð-
ur uppi og þaðan af síður mannjöfn-
uður. Gripafjöldi og afkoma voru
aldrei umræðuefni yfir borðum.
Að morgni jóladags brann út
kertaljós Guðna hreppstjóra í
Skarði. Langvinn veikindi voru að
baki. Jafnvel nákunnugum gleymd-
ist yfirleitt að hinn umsvifamikli
maður hafði búið við lömunaráfall
þann tíma sem kallaður er mann-
dómsár.
Líklega býr manndómurinn í sál-
inni frekar en umgjörðinni, líkam-
anum.
Höfuðból þola áföll. Höfðings-
skapurinn birtist í samkennd og
hlýju í garð náungans. Mistök ann-
arra valda hi-yggð en verða ekki til
aðhláturs.
Guðni hreppstjóri studdist ekki
við staf nema í viðlögum. Hann átti
héraðs- og sveitarhöfðingja að
konu. Dóróthea í Skarði bað prest-
inn að flytja, eftir jólaboðskapinn,
kveðju til sveitunga og gera kunn-
ugt andlát bónda síns.
Sigríður Dóróthea Sæmundsdótt-
ir kom ung að Skarði. Hjúskapur
þeirra Guðna varð 26. apríl 1964.
Böm þeirra tvö era fólk framtaks
og gædd því skapferli að vera kölluð
til forystu á sínum vettvangi.
Vel getur húsfreyjan í Skarði tek-
ið undir með móður skáldsins mikla
og sýslumanns Rangæinga:
Ef að þótti þinn er stór,
þá er von að minn sé nokkur.
(Katrín Einarsdóttir.)
Jörðin á það til að skjálfa. Loki
gamli liggur bundinn og óhollustan
drýpur í andlit honum. Eldur stend-
ur upp úr fjöllum. Hraun taka
óvænta stefnu en gjóska leggst yfir
land.
Bóndinn sem spurður var um
fæðingardag krakka síns segir
mikla sögu í stuttu máli. Lýsir raun-
ar bjargþrotum.
Það var „árið þegar Dimma dó og
djöfullinn hún Hekla spjó“.
Eftir að skálin hefir verið tæmd
liggur Loki kyrr um stund.
Blessunarlega verða hlé svo
mannlífið getur færst í rétt horf.
Misfellur sléttast þar sem land er
stórt og af miklu að taka en mann-
fólkið sveigist ekki í vindi heldur
býður þess að falla í bylnum stóra.
Þar er höfuðból.
Sú árátta fylgir okkur að stytta
nöfn og hafa sem fæst orð um hlut-
ina. Húsfreyjan í Skarði ber sæmd-
arheitið Dóra í Skarði.
Guðni Kristinsson var jafnan
nefndur hreppstjórinn. Vissu þá all-
ir við hvern væri átt. Sunnan heiða
að minnsta kosti.
Ekki verður gengið fram hjá því
að íslensk bændastétt hefir á síðari
áram orðið fyrir þeim hafís sem öll-
um ís er verri.
Þráhyggjuumræða um landbúnað
öll í þá veru að ýta bændafólki af
þeim stalli er þjóð í nauðum hafði
strax í upphafi sett hann á.
Auðvitað fékk þetta tal á Guðna
sem annað bændafólk. Neikvæð
umræða, þó að vitlaus sé, er skaðleg
í niðurrifi sínu.
Jafnvel verri en grasmaðkurinn
sem étur upp nýsprottin grösin. Fá-
um þetta lánað hjá Hannesi Haf-
stein:
Ollum hafís verri er hjartans ís,
sem heltekur skyldunnar þor.
Ef hann grípur þjóð, þá er glötunin vís,
þá gagnar ei sól né vor.
Við hjónin höfum átt góðu að
mæta þar sem Skarðsfólk er.
Upphafið var að sonur okkar, þá
ungur að áram, gerðist kaupamaður
á þessum rausnar garði.
Umrót jarðar, veðráttu og mann-
lífs ganga yfir. Kyrrðin hæfír best á
kveðjustund.
Kvaddur er búhöldurinn, hesta-
maðurinn með hið næma auga.
Guðna Kristinsson var gott að hitta
hvort var í húsum hans, á förnum
vegi, eða hestaþingum.
Umfram allt var það hlýja hans,
skopskyn og góðvildin sem eftir sit-
ur í minningunni.
Moldin gefur, moldin tekur. Megi
hún umvefja og til sín taka þann er
af henni var sprottinn og henni
unni.
Óskað er friðar ættingjum öllum
og tengdafólki. Förunautnum með
hið snotra hjartalag er aldrei hefir
svo þungar byrðar borið að ekki
gæti skotið vandræðum annarra of-
an á milli.
Lýsi hin hækkandi sól fjölskyldu
Guðna Kristinssonar veginn.
Hann veri í Guði kvaddur.
Björn Sigurðsson.
• Fleiri minningargreinar inn
Guðna Kristinsson bíða birtingar og
munu birtast í blaðinu næstu daga.
BJORN
BJÖRNSSON
+ Björn Björnsson
fæddist 17. jan-
úar 1906 í Göngu-
staðakoti í Svarfað-
ardal. Hann lést á
Dvalarheimili aldr-
aðra á Sauðárkróki
25. desember síðast-
liðinn. Foreldrar
hans voni hjónin
Sigríður Jónsdóttir
fædd á Kóngsstöð-
um í Skíðadal og
Björn Björnsson á
Atlastöðum í Svarf-
aðardal. Björn fór í
Bændaskólann á
Hólum 1925 og lauk þaðan bú-
fræðiprófi 1927.
_ Björn giftist Steinunni
Ágústsdóttur 23. desember
1928. Foreldrar hennar voru
Salbjörg Guðfinna Jónsdóttir
frá Háakoti í Fljótum og Sig-
urður Ágúst Sigurðsson sjó-
maður frá Grafarósi. Steinunn
mun vera seinust núlifandi
þeirra sem fæðst hafa í Graf-
arósi og átt þar heima. Börn
Steinunnar og Björns eru: 1) Al-
freð, f. 24.10. 1929,
d. 29.2. 1984. 2)
Valdimar, f. 16.2.
1931. 3) Sólberg, f.
7.11. 1932. 4) Björn,
f.4.12. 1933, 5) Guð-
björg Ágústa, f.
25.11. 1935. 6) Sig-
urður, f. 29.2. 1940.
7) Fanney Björk, f.
10.12. 1943. 8)
Kristín, f. 12.3.
1947.
Björn var sjómað-
ur fyrstu árin og
vann þá ýmsa aðra
vinnu sem til féll.
Hinn 12. júní 1940 hóf hann
vinnu hjá Kaupfélagi Austur-
Skagfirðinga og starfaði þar
síðan alla tíð meðan það félag
var og hét. Lengst af var hann
frystihússljóri og sláturhús-
stjóri, alls í 31 ár. Þá fór hann
að vinna á skrifstofu hjá frysti-
húsinu. Hann starfaði í sóknar-
nefnd Hofsóss.
títför Bjöms fer fram frá
Hofsóskirkju í dag og hefst at-
höfnin klukkan 14.
Horfinn er á braut mætur maður,
hann Björn Björnsson á Hofsósi.
Ég undirrituð kynntist Birni full-
orðnum manni. Maðurinn minn og
nafni hans dvaldi þar sumarlangt
frá því hann var bamungur og þar
til hann varð unglingur eins og svo
oft var hér áður fyrr. Mannmargt
var á því heimili enda eignuðust þau
Björn og Steinunn kona hans átta
böm sem öll héldu mikilli tryggð við
sitt æskuheimili og heimsóttu Hofs-
ós á sumrin. Ég minnist fyrstu
komu minnar til þeirra. Það var
ferming hjá einni systurinni á Hofs:
ósi og því öll systkinin þar heima. í
eldhúsinu í Bjarkarlundi (en það
heitir húsið sem þau bjuggu í) stóðu
konumar og hjálpuðust að við að
elda ofan í mannskapinn en Stein-
unn stjórnaði auðvitað. Mikið var
hlegið og fann ég að í þessum fé-
lagsskap naut Björn sín vel, þ.e. að
hafa fólkið sitt hjá sér. Björn var
mikill veiðimaður og hafði hann ána
í plássinu á leigu í mörg ár. Þar hafa
börnin mín lært að veiða og stóðum
við oft tímunum saman með stangir
og renndum fyrir silung. Enn þó
var einn sem alltaf fékk fisk, það
var hann Björn, það var eins og
hann vissi hvar fiskurinn héldi sig
og var það oft þannig að enginn
veiddi neitt nema hann. Við fóram
með aflann heim í Bjarkarlund og
Steinunn fussaði og sveiaði yfir sil-
ungslyktinni sem hún sagðist ekki
þola. En alltaf var það nú hún sem
hjálpaði við að gera að fiskinum.
Eitt sinn dvaldi Baddi sumar og
veturlangt á Hofsósi hjá ömmu
sinni og afa af því að móðir hans var
veik.
Hann minnist oft þessa tíma. Sér-
staklega hve snjóþungt var þarna
og erfitt að komast milli staða.
Borgarbarn sem kynnist lífinu í
slíku plássi sem Hofsós var, kemst í
kynni við það hvemig hlutirnir
ganga fyrir sig. Björn var frystihús-
stjóri í frystihúsinu á Hofsósi og
hafði með höndum stjórnun á fram-
leiðslu fyrirtækisins og bar ábyrgð
á því að allt gengi upp. Baddi hefur
oft sagt mér að afi sinn hafi verið
harður í horn að taka, hann þurfti
oft að vanda um við fólk og hvetja
það áfram og veit ég að hann sem
barn, að fylgjast með afa sínum í
þessari lífsbaráttu, lærði það, að til
að hlutirnir gangi verður að vera
heiðarlegur og trúr sjálfum sér.
Barngóður maður var hann Björn
og blíður, aldrei komum við svo í
heimsókn að hann gæfi sig ekki að
bömunum og gaukaði einhverju að
þeim. Hann var mjög stoltur af sínu
fólki. Við komum til þeirra á hverju
sumri meðan þau bjuggu og var
alltaf tilhlökkun að fara norður.
Bjöm keyrði aldrei bíl og sagði
hann mér að það væri það eina sem
hann sæi eftir að hafa ekki gert, þ.e.
að hafa ekki tekið bflpróf. Hann
hafði gaman af því að skreppa í
bfltúr um sveitina. Björn var mikið
náttúrabarn. Eins og áður sagði var
hann mikill veiðimaður og eitt af því
skemmtilegasta sem hann gerði var
að tína ber. Hann var heilsuhraust-
ur alla tíð og fylgdist vel með öllum
þjóðmálum.
Ég vil að lokum þakka fyrir að
hafa fengið að kynnast honum
Birni. Þau hjónin áttu sjötíu ára
brúðkaupsafmæli á Þorláksmessu
sl. og þá var hann hress en sagðist
þó hafa dottið kvöldið áður og að
hann kenndi til í fætinum. Um
kvöldið var hann kominn með hita
og á jóladagskvöld var hann allur.
Steinunn mín, ég og Baddi send-
um þér okkar samúðarkveðjur og
þökkum fyrir allt.
Sigurbjörg Hjörleifsdóttir.
Jæja elsku afi, þá er hlutverki
þínu lokið í þessum heimi. Þú ert
svo sannarlega búinn að skila þínu
og við eram mjög þakklát fyrir að
hafa fengið að njóta þinnar yndis-
legu hlýju og kærleika öll þessi ár.
Þær vora ófáar skemmtilegu stund-
irnar sem við áttum saman heima í
Bjarkarlundi og munum við geyma
þær í hjarta okkar. Alltaf þegar við
töluðum um þig var talað um
„greifann“ því þú varst alltaf svo
tignarlegur og kátur þó svo að þú
værir að verða 93 ára. Það er ekki
lengra síðan en síðasta sumar að þú
varst heima á Hofsósi og varst að
tala um að þú þyrftir að fara að
mála húsið. Sú hugsun lýsir því best
hversu ungur þú varst í anda og
vildir fá að taka þátt í öllu sem gert
var.
Elsku afi, við eigum eftir að
sakna þín og eram þér eilíflega
þakklát fyrir allt.
Þitt starf var farsælt, hönd þín hlý
og hógvær göfgi svipnum í.
Þitt orð var heilt, þitt hjarta milt
Og hugardjúpið bjart og stillt.
Snædís, Heba, Ólöf, Stefanfa
og Valgerður.
Formáli minningargreina
ÆSKILEGT er að minningargreinum fylgi á sérblaði upplýsingar um
hvar og hvenær sá, sem fjallað er um, er fæddur, hvar og hvenær dáinn,
um foreldra hans, systkini, maka og börn, skólagöngu og störf og loks
hvaðan útför hans fer fram. Ætlast er til að þessar upplýsingar komi að-
eins fram í formálanum, sem er feitletraður, en ekki í greinunum sjálfum.