Morgunblaðið - 09.02.1999, Blaðsíða 43

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 9. FEBRÚAR 1999 43'
UMRÆÐAN
Lífríki Elliðaánna
á að hafa forgang
Orri
Vigfússon
STEFAN Pálsson,
forstöðumaður
Minjasafns Orku-
veitu Reykjavíkur,
ritar athyglisverða
grein í Morgunblaðið
sem fjallar um að
vernda raforkuver
og stíflugarð í Elliða-
ánum. Hann kemst
að þeim niðurstöðu
að þessi mannvirki
séu okkur mikilvæg-
ari en sjálft lífríki
ánna. Virkjun Elliða-
ánna var bam síns
tíma, fjárskortur
hindraði þá að ráðist
yrði í umhverfis-
vænni virkjun, en
þeir sem samþykktu að virkja árnar
fyrir 1920 gátu ekki séð fyrir vax-
andi mannfjölda, mengun og aðra
ógnun við lífríkið.
Stíflur, virkjanir og mikil vatns-
taka hafa nær undantekningarlaust
eyðilagt villta laxastofna í ám. EL
liðaárnar eru engin undantekning. í
77 ár hefur vistkerfi ánna niður-
greitt rafmagn til borgarbúa,
þrengt hefur verið að lífríkinu,
hrygningar- og uppeldissvæði hafa
horfið, skordýr og seiði endað í raf-
Náttúruvernd
Hvergi í heiminum,
segja Qrri Vigfússon
og Bubbi Morthens,
Bubbi
Morthens
sýktan laxastofn og algjört veiði-
bann. Hætta er á að þannig fari fyr-
ir Elliðaánum nema skynsamleg
sjónai-mið fái að ráða. Okkur er aft-
ur ljúft að taka undir hugmyndir
um að breyta rafstöðinni og skað-
valdi í safn, enda höfum við stutt
það. Rafstöðin er jafnmikill minja-
gripur þótt hún framleiði ekki leng-
ur rafmagn, enda era öll tæknisöfn
heimsins full af hlutum sem hafa
verið teknir úr notkun. Slíkt er eðli
minjasafna.
Elliðaárnefnd NASF er að vinna
lokaskýrslu byggða á vísindalegum
upplýsingum um skaðsemi stöðvar-
innar í umhverfislegu og efnahags-
legu tilliti.
Allar nauðsynlegar líffræðilegar
staðreyndir eru ljósar í fyrirliggj-
andi skýrslum.
Tillögur NASF um að setja raf-
orkuframleiðsluna ekki aftur af stað
eru byggðar á skynsemi. Stang-
veiðimenn, skokkarar og náttúru-
skoðarar í Elliðaárdal hafa, vegna
eigin upplifunar við ámar, varað við
því í ræðu og riti undanfarinn ára-
tug og lengur að áraar væru i
hættu. Raforkuframleiðslan sjálf er
ekki byggð á vísindalegum forsend-
um og verður ekki réttlætt með
óendanlegum rannsóknarverkefn-
um.
Areiðanlegar upplýsingar um
rennsli ánna íyrir virkjun hafa ekki
fundist enda þótt ljósmyndir teknar
fyrir virkjun sýni umtalsvert vatns-
magn í ánum frá þeim tíma. Stöðug-
ar og miklar vatnsrennslisbreyting-
ar í ánum eru hins vegar þekkt
staðreynd og vitað að þær valda
villta laxastofninum tjóni. Vísinda-
legar rannsóknir frá öðrum ám sýna
að miklar rennslisbreytingar hafa
veruleg áhrif á laxastofna.
Onógar varúðarráðstafanir eru
því ekki viðunandi í stjómsýslu
ánna.
Borgaryfirvöld hafa tekið vel í
hugmyndir og tillögur NASF um að
hætta frekari raforkuframleiðslu í
ánum. Stuðningur er víðtækur,
þverpólitískur, laus við öfgar og
hagsmunagæslu. Komið er að end-
urgreiðslu; rafmagnsframleiðsla við
Elliðaárnar þjónar ekki lengur góð-
um tilgangi. Hagsmunaaðilum í ís-
lenskum rafmagnsiðnaði ber að láta
af andstöðu sinni og rétta fram
sáttahönd í þessu máli og nota ekki
aðstöðu sína til að krefjast ónauð-
synlegra rannsókna. Nýtt starfs-
leyfi fyrir svona stöð fengist ekki í
dag - fjölskrúðug náttúra, hreint
vatn og villtur laxastofn í fögrum
dal er meira virði. Vinnum saman
að því að endurheimta þessa töpuðu
perlu Reykjavíkur.
Orri Vigfússon er framkvæmda-
stjóri og Bubbi Morthens er skáld
og tónlistarmaður.
GERI AÐRIR BETVR!
Tilboð baðherbergissett!
Kr. 23.000,- stgr.
Baðkar.
170 x 70 cm.
Handlaug á vegg.
Stærð 55 x 43 cm
Ath. Öll hreinlætis-
tæki hjá okkur eru
framleidd hjá
sama aðila sem
tryggir sama
litatón á salerni,
Salerni með stút í vegg salernissetu,
eða gólf. Hörð seta og handiaug og
festingar fylgja.
VERSLUN FYRIR ALLA I
baökari.
EÍLDSOI
ERSLUNJ
Vió Fellsmúlo
Sími 588 7332
ori/lame
Náttúrulegar sænskar snyrtivörur
Gæða snyrtivörur
á góðu verði.
29 ár á íslandi.
kSími 567 7838 - lax 557 3499
ú e-mail raha@islandia.is
vv'ww.xnet.is/oririame
hefur tekist að endur-
vekja laxastofn sem
hefur horfíð.
ölum og þurrum farvegi. Kólígerlar
og saurkólígerlar hafa safnast upp
ofan og neðan við Árbæjarstífluna,
ósasvæðinu hefur verið breytt og
það skert og aðrennslismengun
eykst stöðugt, svo nokkuð sé nefnt.
Gervilausnir með eldisseiðum eru
ekkert svar. Jákvæð ímynd ánna er
horfin, gert er grín að þeim og börn
eru vöruð við að vaða í óhreinu
vatninu. Röksemd greinarhöfundar
um að dvínandi laxastofn geti verið
áhugavert rannsóknarverkefni
framtíðarinnar er einnig hafnað.
Ekkert kemur í staðinn fyrir heil-
brigt vistkerfí. Hvergi í heiminum
hefur tekist að endurvekja laxa-
stofn sem hefur horfið. Sorglegar
staðreyndir blasa við hvarvetna við
Atlantshafið, t.d. í Osló, Þránd-
heimi, Sandi, Gautaborg, Óðinsvé-
um, Hamborg, Newcastle, London,
París, Tours, Dublin, Limerick,
Fredricton, Bangor, Hartford, New
York og víðar og víðar.
Nýlegt dæmi er frá einni af fræg-
ustu stórlaxaá Noregs þar sem 1994
var reist myndarlegt veiðiminjaset-
ur við Lærdalsá í stað þess að hlúa
að lífríkinu. Norðmenn sitja nú uppi
með glæsilegt mannvirki, lítinn og
í sáff við landið
Málefnanefndir Sjálfstæðisflokksins efna til ráðstefnu um
virkjanir og verndun hálendisins
Valhöll
íimrrifudaginn
11. febrúar 1999
Kl. 16.00
Setning
Ráðstefnustjóri: Sigríður Anna Þórðardóttir,
formaður þingflokks sjálfstæðísmanna.
Kl. 16.05
Þórður Friðjónsson, ráðuneytisstjóri
Hagnýting orkulindanna - stefna stjórnvalda
Theodór Blöndai, iðnrekandi
„Það verður ekki bæði haldið og sleppt"
Steinn Logi Björnsson, framkvæmdastjóri
Hálendið og ferðaþjónusta
Soffía Lárusdóttir, bæjarfulltrúi
Orkufrekur iðnaður - áhrif á byggðaþróun
Jónas Elíasson, prófessor
Fagleg tök á umhverfisvandamálum
Styrmir Gunnarsson, ritstjóri
Breytt viðhorf til orku- og stóriðjumála
Kl. 17.15
Fyrirspurnir-pallborðsumræður
Þórður Friðjónsson, ráðuneytisstjóri
Styrmir Gunnarsson, ritstjóri
Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar
Anna Dóra Sæþórsdóttir, landfræðingur
Arnbjörg Sveinsdóttir, alþingismaður
Stjórnandi pallborðsumræðna:
Helga Guðrún Jónasdóttir, stjórnmálafræðingur
Orkunefnd
Iðnaðarnefnd
Ferðamálanefnd
Sveitarstjórnar- og byggðanefnd
Umhverfis- og skipulagsnefnd
Allar frekari upplýsingar um fundinn er hægt að fá á skrifstofu Sjálfstæðisflokksins
í síma 5151700 eða á heimasíðu flokksins www.xd.is
Styrmir Gunnarsson Arnbjörg Sveinsdóttir
Jónas Elíasson
Sigríður Anna Þórðardóttir Steinn Logi Björnsson
Theodór Blöndal
Anna Dóra Sæþórsdóttir
Þórður Friðjónsson
Soffía Lárusdóttir
Friðrik Sophusson Helga Guðrún Jónasdóttir
SJÁLFSTÆÐISFLOKKURINN