Morgunblaðið - 04.08.1999, Blaðsíða 38

Morgunblaðið - 04.08.1999, Blaðsíða 38
38 MIÐVIKUDAGUR 4. ÁGÚST 1999 MORGUNBLAÐIÐ pN»r0mmi»MriÍ> STOFNAÐ 1913 ÚTGEFANDI: Árvakur hf., Reykjavík. FRAMKVÆMDASTJORI: RITSTJÓRAR: Hallgrímur B. Geirsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. DREIFD EIGNARAÐILD FYRIR u.þ.b. ári hófust miklar umræður um endur- skipulagningu bankakerfisins í kjölfar frétta um að sænskur banki hefði áhuga á að kaupa umtalsverðan hlut í Landsbanka íslands. Eftir nokkurra vikna umræður varð niðurstaðan sú, að öllum meiriháttar aðgerðum var skotið á frest. Hins vegar voru seldir hlutir bæði í Lands- banka og Búnaðarbanka svo og innan við helmingur af hlutafé ríkisins í Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf., hinum nýja banka, sem reis á grunni nokkurra fjárfest- ingarsjóða. Niðurstaðan af þeirri hlutafjársölu varð sú, að sparisjóðirnir og verðbréfafyrirtæki þeirra eignuðust mjög stóran hlut í FBA og ljóst að hugmyndir voru innan sparisjóðanna um sameiningu FBA og Kaupþings. Þegar umræður hófust um einkavæðingu bankanna urðu margir til þess að hafa uppi varnaðarorð og lýstu áhyggjum af því, að bankarnir lentu smátt og smátt í höndum fárra aðila, eins og gjarnan hefur orðið raunin á öðrum sviðum í íslenzku viðskipta- og athafnalífi, ekki sízt síðustu árin. í viðtali við Morgunblaðið á sl. sumri lýsti Davíð Oddsson, forsætisráðherra, þeirri skoðun sinni, að einstakir aðilar eða tengdir aðilar ættu ekki að eiga nema tiltölulega lítinn hlut í banka. Með þeim ummælum tók forsætisráðherra undir sjónarmið þeirra, sem lagt hafa áherzlu á dreifða eignaraðild að bönkunum. Aðrir hafa bent á, að jafnvel þótt tækist að tryggja dreifða eignarað- ild í upphafi væri hún fljót að þjappast saman eins og reynslan hefði sýnt í sambandi við hin svokölluðu kenni- töluviðskipti með hlutabréf í bönkunum. íslenzkt viðskiptalíf hefur gjörbreytzt á undanförnum árum. Forystumenn í viðskiptalífi eru nú tilbúnir til að standa að viðskiptum, sem nema mjög háum fjárhæðum. Þar er um að ræða upphæðir, sem hingað til hafa ekki þekkzt í viðskiptum á Islandi. Ein af ástæðunum fyrir því, að þetta er hægt er sú, að verðbréfafyrirtækin og fyrir- tæki á borð við FBA hafa opnað nýjar leiðir í viðskiptalíf- inu. Aðilar í viðskiptum, sem njóta trausts og hafa sýnt, að þeir hafa burði til að reka umsvifamikil atvinnufyrir- tæki, hafa nú greiðan aðgang að fjármagni til þess að auka umsvif sín enn. Þetta kom skýrt í ljós, ekki sízt í þeim viðskiptum, sem fram fóru, þegar Hagkaupsverzlan- irnar voru seldar. Þetta er líka að koma í ljós nú, þegar hlutur í FBA er seldur til nokkurra einkaaðila fyrir um fimm milljarða króna. Þegar ljóst var orðið, að sparisjóðirnir höfðu á skömm- um tíma eignast stóran hlut í FBA var samt sem áður hægt að benda á, að sparisjóðirnir væru sjálfseignarfyrir- tæki, sem mjög stór hópur fólks um land allt kæmi að. Það var því erfitt að færa rök fyrir því, að spádómar mestu svartsýnismanna hefðu rætzt um að bankarnir myndu á skömmum tíma lenda í höndum fárra aðila. Þau viðskipti, sem skýrt var frá í gær, eru hins vegar annars eðlis. Að vísu hefur ekki verið skýrt nákvæmlega frá því hverjir þar eiga hlut að máli. I fréttum Morgun- blaðsins í dag kemur þó fram sterk vísbending um, að þar séu á ferð nokkrir kunnir athafnamenn, sem hafa mikil umsvif á ýmsum sviðum atvinnulífsins. Það skal ekki lastað út af fyrir sig. Hins vegar sýna þessi viðskipti vel, að við einkavæðingu bankanna á íslandi geta óvæntir at- burðir gerzt. Þegar á þetta er litið er ljóst, að ríkisstjórninni er veru- legur vandi á höndum. Það er yfirlýst stefna hennar að selja það sem eftir er af FBA á þessu ári. Það er augljós- lega að því stefnt að selja viðskiptabankana á næstu miss- erum. Þegar horft er til þeirrar samþjöppunar, sem orðin er í matvöruverzlun í Reykjavík og er að verða í vaxandi mæli í sjávarútveginum, eins og átökin um yfirráð yfir Skagstrendingi hf. eru nýjasta dæmið um, fer ekki á milli mála, að almenningur í landinu mun spyrja hversu langt megi ganga án þess að samþjöppun áhrifa og eignarhalds verði komin út yfir öll eðlileg mörk. Það verður því að stíga næstu skref af mikilli varkárni. Ríkisstjórnin verður að finna Ieiðir á braut einkavæðing- ar, sem verða til þess að þeim markmiðum verði náð, sem forsætisráðherra lýsti svo skýrt í viðtali við Morgunblaðið fyrir ári um dreifða eignaraðild að bankakerfinu. Hlaupið í Kreppu gengið yfir o^ BRÚIN yfir Kreppu var umflotin en stóð af sér hlaupið. Morgunblaðið/Halldór Kolbeins Enn er vegasam- bandslaust við þrjá bæi í Öxarfírði Ovæntir vatnavextir urðu í Kreppu og Jök- ulsá á Fjöllum um helgina. Talsverðar skemmdir urðu á samgöngumannvirki. Vegasambandslaust varð við þrjá bæi í Öx- arfírði. Brúna við Sandá tók af í heilu lagi og rak á haf út. Hún liggur núna bundin við bryggju á Kópaskeri. Pétur Gunnarsson ræddi við þá sem urðu vitni að hamförunum. Hlaupið í Kreppu olli gríð- arlegum vatnavöxtum í Jökulsá á Fjöllum og hlut- ust af talsverðar skemmd- ir; brúna yfir Sandá í Öxarfirði tók af í heilu lagi svo vegasambandslaust er við þrjá bæi í Öxarfirði. Þjóðvegur- inn við Jökulsárbrúna í Öxarfirði rofnaði svo og hringvegurinn við Grímsstaði á Fjöllum. Þá urðu skemmdir á flugvelli í Kverkfjöllum og göngubrú, tjaldstæðum og há- lendisvegum á nokkurra kílómetra kafla á svokallaðri eystri leið inn að Krepputungu frá Möðrudal. Einnig skemmdust mælar vatna- mælingamanna við Grímsstaði. Vegasamband er hvarvetna komið á að nýju nema við bæina þrjá. Hlaup- ið gekk yfír á skemmri tíma en dæmi eru um og elstu menn segjast ekki muna eftir jafnmiklu hámarks- rennsli í ánni og nú. Guðni Odd- geirsson, rekstrarstjóri Vegagerð- arinnar á Raufarhöfn, segist jafnvel tejja að leita þurfi aftur til 1903 til að fmna jafnstórt hlaup í ánni. Talsvert var af ferðamönnum í Herðubreiðarlindum þegar fólk fór að verða vart við vatnavextina um klukkan 11 á sunnudaginn, að sögn Eyglóar Harðardóttur, landvarðar í Herðubreiðarlindum. „Þá var vaðið við Lindarhraun að verða ófært og farið að flæða yfir sandana. Um klukkan tvö náði áin að brjóta sér leið til okkar og um hálfsjö um kvöld- ið var komið beljandi fljót yfir annað hópatjaldstæðið og göngubrú frá sal- ernishúsinu hafði skolast í burtu." Eygló sagði að tjaldstæðin hefðu verið full af íslenskum ferðamönn- um, sem í fyrstu virtu fyrir sér um- merki flóðsins en bjuggu sig síðan til brottferðar. Að sögn Eyglóar var aldrei hætta á ferðum en ferðamenn aðstoðuðu landverði við að moka að varnargörðum til að styrkja þá áður en flóðið náði hámarki. Hlaupið 1996 ekkert í líkingu við þetta Eygló var í Herðubreiðarlindum í hlaupinu 1996 og sagði að það hefði ekki verið neitt í líkingu við þetta. Flaumurinn nú skolaði í burtu hálf- um flugvellinum við Kverkfjöll, svo ekki er hægt að lenda á honum; vatnið bar í burtu bekki og borð á tjaldstæðum, auk göngubrúarinnar. I gær voru vegagerðarmenn komnir inn að Herðubreiðarlindum að skoða ummerki og vegaskemmd- ir og hefla vegi. Áin var eins og við er að búast á þessum árstíma og Eygló sagði að vaðið yfir Lindá væri í svipuðu horfi og verið hefði. Töluvert sér á gróðri eftir hlaup- ið, Eygló sagði að hvönnin væri mik- ið til farin og mikið af sandi og vikri hefði borist með hlaupvatninu þannig að það var svart yfir að líta í Herðubreiðarlindum í gær. Bragi Benediktsson á Grímsstöð- um, sem býr örskammt frá Jökulsár- brúnni yfir þjóðveg númer 1, frétti um hádegið á sunnudag að hlaup væri komið í Jökulsá. „Fljótlega fór maður að frétta að þetta væri heldur meira en vanalega. í fyrstu hafði ég ekki áhyggjur, því áin hleypur með reglulegu millibili, á um það bil tveggja ára fresti. Varnargarðurinn við Jökulsárbrúna, sem á að passa upp á veginn, hefur alltaf dugað þá þrjá sólarhringa sem flóðin hafa yfir- leitt staðið. En nú virtist þetta koma miklu meira í einu og svipað vatns- magn og kemur venjulega á þremur sólarhringum kom nú á rúmum sól- arhring. Gjáin sem opnast úr lóninu hefur opnast meira en venjulega og hleypt þessu fljótar fram, þess vegna eru skemmdir meiri en vanalega." Ljóst að garðurinn myndi bresta „Um kaffileytið á sunnudag var ég kallaður niður að Jökulsá og um átta- leytið var Ijóst að garðurinn myndi bresta. Þá vorum við að gera ráðstaf- anir fram á síðustu stundu til að koma þeim yfir, sem þarna voru á staðnum, því garðurinn er bara í 100 metra fjarlægð og þegar garðurinn brast skall vatnið strax á veginum og skemmdi hann. Ég var austan megin við ána og tók á móti umferðinni þeim megin en lögreglan á Húsavík sá um umferð að vestanverðu." Bragi segist hafa beint umferðinni strax um Óxarfjörð og klukkutíma akstur að brúnni þar og síðan fyrir Tjörnes og áfram hringveginn og segir að tekist hafi að koma flestum bílum þangað sem þeir ætluðu áður en vegurinn við þá brú rofnaði upp úr miðnætti. „Þetta tafði umferð sáralít- ið miðað við aðstæður," segir Bragi. „Um eittleytið aðfaranótt mánu- dags fór að fjara aftur og um sex- leytið var áin komið í farveginn að nýju. Þá fórum við strax að koma umferðinni framhjá og vorum ekki nema hálftíma til klukkutíma að laga slóð fram hjá vegarskemmdun- um við Grímsstaði þannig að um sjöleytið um morguninn fóru bílar að komast framhjá. Fullnaðarvið- gerð var hins vegar ekki lokið fyrr en um tvöleytið á mánudag. Vegur- inn er nánast orðinn eins og hann á að vera á þessum um það bil 100 metra kafla sem fór í burtu." Vatnamælingatæki skemmdust Bragi segir að mikið grjót hafi borist með hlaupvatninu. „Eg sé að hún hefur grafið sig í kletta við Jök- ulsárbrú og sópað í burtu klöppum. Vatnamælingahús er þarna og hún sópaði burtu öllum tengingum milli árinnar og vatnamælingahússins og gróf sig inn í klettana, sem vatna- mælingahúsið stendur á," sagði Bragi. Bragi sagði að talsverður fjöldi fólks hefði gert sér leið til að virða fyrir sér hamfarirnar. „Ég var alveg
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.