Morgunblaðið - 04.08.1999, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 04.08.1999, Blaðsíða 10
I- 10 MIÐVIKUDAGUR 4. ÁGÚST 1999 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Sæunn Axels ehf. segir upp 70 manns í fískvinnslu Uthlutun Byggðastofnunar kornið sem fyllti mælinn „ÉG er ekki í neinum vígahug en ég ætla mér að keyra þetta mál tíl enda," segir Sæunn Axelsdóttir en fyrirtæki fjölskyldunnar, Sæunn Axels ehf. í Ólafs- firði, sagði upp 70 manns í fisk- vinnslu fyrir helgi þegar lá fyrir að enginn byggða- kvóti kæmi á Ólafsfjörð. Starf- semin verður stöðvuð 30. sept- ember en í upp- sagnarbréfinu kemur fram að ræt- ist úr á einhvern hátt megi búast við endurráðningu. Sæunn segir að uppsagnirnar hafi ekki aðeins með starfsfólkið að gera heldur komi við alla í bænum. „Þetta snertir bæjar- félagið í heildina því svo margt hangir á spýtunni. Missi fólk vinn- una getur það ekki greitt skuldir sínar og þar fram eftir götunum. Allt hangir á smáþræði." I uppsagnarbréfinu segir að Byggðastofnun hafi úthlutað 1.500 tonna aflaheimildum en ekki hafi Mikið áfall „UPPSAGNIRNAR eru mikið áfall," segir Björn Snæbjörns- son, formaður Einingar - Iðju, verkalýðsfélagsins í Eyjafirði. „70 manns var sagt upp störf- um eða um 30% félagsmanna okkar í Ólafsfirði og það er stór hluti." Björn segir að verði starfsem- in stöðvuð 30. september eins og fram kemur í uppsagnarbréfi til starfsfólks verði afleiðingarnar mjög alvarlegar. „Ástandið í Olafsfirði hlýtur að verða mjög alvarlegt. Fyrir um þremur ár- um, þegar Sæunn Axels kom inn í þennan rekstur, stóðu menn í ámóta sporum og útlitið var mjög dökkt en það er ekki betra núna. Ég hef ekki trú á því að aðrir staðir taki við fjölda fólks því þeir búa við sama kerfi og Sæunn. Því er þetta miMð áfall fyrir byggðarlagið." Að mati Björns er útlitið ekki bjart og hann segir að verka- lýðsfélagið geti ekki beitt sér í málinu. „Fyrirtækið segir fólk- inu upp með löglegum uppsagn- arfresti og er auðvitað að skoða sín mál, hvort þetta gangi eða ekki, að mér skilst. Auðvitað vona ég að þetta gangi en ég sé engar töfralausnir í málinu. Við fylgjumst með og getum lítið annað gert. Við reynum að fræða okkar fólk um ganginn í þessu og aðstoðum það eftir þörfum en það er fyrirtækisins að ákveða hvort það geti haldið áfram. Hins vegar hef ég trú á að málið verði vandlega skoðað og vonandi verður niðurstaðan jákvæð." TÓMAS Ingi Olrich, alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norður- landskjördæmi eystra, segist aldrei hafa farið þess á leit, sem Egill Jónsson, formaður stjórnar Byggðastofnunar, hafi gefið í skyn í samtali við fréttavef Morgun- blaðsins að með úthlutun byggða- kvóta ætti að grípa inn í rekstur einstakra fyrirtækja. I samtali við fréttavef Morgun- blaðsins á laugardaginn sagði Egill Jónsson að svo virtist sem Tómas Ingi hafi ekki lesið þá lagagrein sem hann samþykkti sjálfur um úthlut- un byggðakvóta. Úthluta eigi til byggðarlaga en ekki fyrirtækja. Út- hlutunin fari eftir reglum, sem komið eitt kfló til Ólafsfjarðar og því sé uppsögnin tilkomin. „Uthlut- unin er kornið sem fyllti mælinn," segir Sæunn. „Um áramótin keypt- um við bát til að reyna að bjarga einhverju og höfum gert hann út á keiiu og löngu eftir mætti, en í sex mánuði höfum við keypt leigukvóta á hann fyrir 50 miTJjónir. Við höfum sótt til Byggðastofnunar um að fá lán en höfum alltaf verið sett hjá á svívirðilegan máta." Ætlaði frá Ólafsfirði Fyrirtækið hefur verið rekið um árabil en hóf núverandi rekstur fyrir um þremur árum þegar Þormóður rammi sameinaðist Sæbergi. „Þá höfðum við opnað verkun í Reykja- vfk og vorum á þeim buxunum að fara héðan enda miklu hagstæðara að vera nærri þeim fiski sem við þurftum á mörkuðunum en að vera að keyra hann á milli. Hins vegar, að vandlega athuguðu máli, ákváðum við að reyna að opna hérna og gerð- um ráð fyrir að fá lán, ekki gjafir, frá Byggðastofnun, til að koma þessu í gang en hófum alltaf fengið nei. Við fengum þá til að koma hingað út eft- ir og yfirfara húsin sem eru glæsileg og mjög vel gerð. Svo komu þeir hingað heim og sögðu að nær væri að taka veð í heimili mínu því hús- kofarnir hérna væru allir verðlausir og enginn með fullu viti færi út í þá ævintýramennsku að hefja atvinnu- rekstur hérna. Svona voru svörin en ekki nóg með það. Á sama tíma og Byggðastofnun neitaði okkur lánaði hún World Class á Akureyri 28 millj- ónir. Á sama tíma og maðurinn minn óskaði eftir láni og fékk nei hjá Fjár- festingabanka atvinnulífsins lánaði hann til Mexíkó í ævintýri hjá Þor- móði ramma og Granda sem er orðið heimsfrægt." Ekki við sama borð Sæunn segir að spurningar vakni varðandi úthlutun Byggðastofnunar og staðhæfir að gert sé upp á milli manna. Fyrirtæki sitt hafi barist við að flytja inn fisk frá Alaska, Kína og Kóreu, sem sé mjög ótryggt, en fái samt ekki kíló. „Eg fullyrði að við fáum hvergi að sitja við sama borð og aðrir." Að sögn Sæunnar var velta fyrir- tækisins í Ólafsfirði um 800 milljónir króna í fyrra en umfangið í heild, með hótelrekstri og fleiru, var milli þrír og fjórir milljarðar. „Fyrirtækið hefur alltaf verið rekið með hagnaði þar til í hitteðfyrra og í fyrra. Við ætlum ekki að keyra okkur í þrot og ef Byggðastofnun telur að Sæunn eigi að reka og axla Olafsfjörð, þá er Sæunn ekki tilbúin til þess lengur." Fyrirtækið til sölu Sæunn segir að gera megi ráð fyr- ir að uppsagnirnar standi. „I augna- blikinu og miðað við öll viðbrögð held ég að ég muni skella í lás fyrir fulit og fast," segir Sæunn og bætir við að aðrir fái ekki eignirnar fyrir ekM neitt. „Við eigum þetta og ég hef ekki efni á að gefa Byggðastofn- un neitt, en ég sel fái ég gott tilboð. Ég er ekki tilbúin að leggja líf og heilsu að veði eins og ég hef gert. Ég hef lagt aleiguna í þetta og fjölskyld- an hefur unnið 18 til 20 tíma á sólar- hring við þetta. Það er hægt í eitt eða tvö ár, en hjón eins og við, komin yfir sextugt, gera þetta ekki." A ekkert sökótt við þessa heið- urskonu EGILL Jónsson, stjórnarformaður Byggðastofnunar, segist ekki þekkja innri málefni Sæunnar Axels ehf. en hafa beri í huga að byggða- kvótanum hafi verið úthlutað til sveitarfélaga og byggðarlaga sam- kvæmt ákveðnum reglum sem væru í takt við lögin eins og þau voru af- greidd á Alþingi. „Ekki hefur komið fram umtals- verð gagnrýni á þessi vinnubrögð og engin á vinnutilhögunina og regl- urnar," segir Egill, „nema frá fyrir- tækjum sem eiga í rekstrarvanda." Hann segir að í umræðum á Alþingi og í lagatextanum komi berlega í ljós að tilgangurinn hafi ekki verið að bjarga fyrirtækjum enda séu umrædd 1.500 tonn ekki af þeirri stærð að hægt sé að setja þau inn í fyrirtæki í þeim tilgangi. „Ólafs- fjörður fékk nákvæmlega sömu um- fjöllun og eftirtekt eins og önnur byggðarlög í landinu." Egill áréttar að úthlutunin hafi verið til byggðarlaga og síðan verði fyrirtækin valin. „Sæunn Axelsdótt- ir hefur sínar ástæður fyrir gagn- rýninni en ég á ekkert sökótt við þessa heiðurskonu." Ásgeir Logi Ásgeirsson, bæjarstjóri í Ólafsfírði Kjaftshögg fyrir bæjarfélagið ÁSGEIRLogi Ásgeirsson, bæjar- stjóri í Olafsfirði, segir að upp- sagnir Sæunnar Axels ehf. hafi mjög slæmar afleiðingar fyrir bæj- arfélagið komi þær til fram- kvæmda eftir tvo mánuði. „Það segir sig sjálft að þetta er kjafts- högg. Um er að ræða mjög stóran vinnuveitanda og það er mjög bagalegt þegar kippt er undan fólki fótunum, ekki síst kvenfólki sem er meirihluti starfsfólksins, því ekki er um auðugan garð að gresja í atvinnulífi staðarins." Hann segir að málið sé margþætt og það megi nálgast á margan hátt en menn verði að horfast í augu við þróunina. Ef vinnslan eigi að vera öll til sjós verði landsvinnslan ekki samkeppnisfær og þar með verði vinnslan of einhæf. Spurnig sé hvort gott sé að hafa öll eggin í sömu körfu en ekki megi gleyma að áhafnir hjá Þormóði Ramma - Sæ- bergi borgi stóran hluta útsvars bæjarins og bærinn verði að halda þeim. „Við höfum reynt að sækja í önnur störf en sveitarfélagið hefur ekki farið vel út úr atvinnusköpun samanber Glit og Sæver og þar með er takmarkað hvað sveitarfélagið getur komið beint að máli eins og þessu." Hráefnisöflun erfið Að sögn Asgeirs Loga virðist sem Ólafsfjörður hafi ekki átt möguleika á byggðakvóta vegna reglnanna sem Byggðastofnun byggir úthlutun sína á. „Hafi menn byrjað á því að setja það sem takmörkun að byggðakvót- inn færi ekki á staði með yfir 1.000 íbúa eigum við ekki möguleika á kvóta, sama hvernig ástandið er í at- vinnumálum bæjarins." Fjórar fiskverkanir eru í Ólafsfirði og segir Asgeir Logi að á öllum stöð- um sé verið að draga saman seglin í vinnslunni vegna erfiðleika við hrá- efnisöflun. „Þróunin hefur verið mjög hröð. Ekki eru nema liðlega 11 ár síðan fyrsti frystitogarinn kom til Ólafsfjarðar en nú er allur kvótinn unninn úti á sjó. Kröfurnar um arð- semi eru meiri en að halda uppi at- vinnu eins og áður var. Þróunin hef- ur orðið of ör til að menn hafi náð að laga atvinnulífið að henni." Óttast fólksflótta Ásgeir Logi óttast fólksflótta fari sem horfi. „Við erum í bullandi varnarbaráttu við að halda fólki. Við megum ekki og viljum ekki missa fólk frá okkur en erfitt er við að eiga því ef það hefur ekkert við að vera er ljóst að það fer." Gerist það segir hann áhriíin keðjuverk- andi. Fyrst fari atvinnulausar kon- ur með börnin, þau fái ekki fyrir- greiðslu í öðru sveitarfélagi nema öll fjölskyldan flytji lögheimilið og þar með fari útsvarstekjur eigin- mannsins. „Miklar framkvæmdir hafa verið í Ólafsfirði. Grunnskól- inn er einsetinn, glæsilegt íþrótta- hús hefur verið byggt og skíðaað- staðan er mjög góð auk þess sem öll hitaveitan hefur verið endurnýj- uð. Fyrir vikið erum við frekar skuldsett sveitarfélag og eðlilega er mikil hræðsla vegna þess sem getur gerst. Við megum ekki við því að missa einhvern fyrir borð. Hvert einstakt starf er mjög mikil- vægt hjá okkur. Ekki síst í fiski því við höfum lifað af honum. Fisk- vinnsla er það sem við kunnum, getum og gerum vel. Mannafli er nægur en hráefni til fiskvinnslu vantar." Umræða nauðsynleg Að mati Ásgeirs Loga er ekki hægt að byggja rekstur eingöngu á því að flytja allt hráefni inn til fisk- vinnslu. Það sé gert í Ólafsfirði en hafa beri í huga að Þormóður rammi - Sæberg hf. hafi staðið sig vel á sínu sviði. „Það verður alltaf álitamál með hvaða hætti reka eigi útgerðina í landinu og spurning er hvort stjórnvöld eigi að koma að málinu með reglumyndun. Norð- menn fóru þá leið 1983 þegar þeir ákváðu hvaða hlutfall heildarafla mátti vinna úti á sjó og hvað mikið skyldi koma að landi. Færeyingar hafa tekið á þessu hjá sér, sögðu að allur fiskur veiddur á færeyska landgrunninu skyldi boðinn upp í landi. Ámóta sögu er að segja frá Alaska þar sem kvóti hefur verið færður til landvinnslu. Þetta hefur því verið að gerast allt í kringum okkur og nauðsynlegt er að um- ræða um málið eigi sér stað hjá okkur." Hann segir að málið sé erfitt viðureignar en aðlögunartími sé nauðsynlegur. „Eg held að byrja hefði átt með miklu stærri byggða- kvóta til ákveðins árafjölda sem yrði þá aðlögunartími til að byggja upp atvinnulíf í viðkomandi byggð- arlögum. Astandið er svona, stans- laus brekka upp á við, og pó ekki þýði að vera með barlóm er mikil- vægt að jafnræðis sé gætt. Umfram allt þarf að huga að hagsmunum smærri sveitarfélaga." Tómas Ingi Olrich alþingismaður í Norðurlandi eystra Aldrei lagt til inngrip í rekstur fyrirtækja byggist á lögum frá Alþingi og Tómas Ingi viti ekki um hvað hann er að tala. „Formaður stjórnar Byggðastofn- unar fer mikinn og það verður hann að eiga við sjálfan sig," sagði Tómas Ingi þegar ummæli Egils voru borin undir hann. „Það er ljóst að stjórnin hefur sett sér reglur um úthlutun og ég er ekki að efast um að þeir hafi viljað taka eins faglega á málum og þeir hafi getað. Reglurnar eru flókn- ar og eru að sjálfsögðu mannanna verk. Það er ekki hægt að skjóta sér undan þeirri ábyrgð að Ólafsfjörður hafi ekki fengið úthlutun vegna þess að hann hafi ekki fallið undir þessar reglur. Ef mál af þessu tagi væru af- greidd með reglum þyrfti ekkd ákvörðun stjórnar." „Eg hef aldrei farið þess á leit, eins og formaður stjórnar Byggða- stofnunar gefur í skyn, að það yrði farið að grípa inn^ í rekstur ein- stakra fyrirtækja. Ég hef hins veg- ar bent á að þetta fyrirtæki er burðarásinn í atvinnulífi Ólafs- fjarðar og það berst eiginlega eng- inn afli að landi til fiskvinnslu í Ólafsfirði. Fyrirtækið hefur haft úti allar klær til þess að verða sér úti um hráefni og sótt það um hálf- an heiminn. Nú þegar þessar út- hlutanir eiga sér stað hljótum við að líta á það hversu ástandið sé al- varlegt í hverju byggðarlagi fyrir sig og þegar við skoðum það er ljóst að úthlutunin vekur margar spurningar," sagði Tómas Ingi.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.