Morgunblaðið - 08.01.2000, Qupperneq 4

4 LAUGARDAGUR 8. JANÚAR 2000
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Minni campylo-
bacter-meng,un í
kjúklingum
Norskir ráðgjafar meta ástand E1 Grillo á næstunni
Olía úr skipinu
verði Qarlægð
sem fyrst
Morgunblaðið/Ásdís
Frá fundi umhverfisráðherra um E1 Grillo í gær. Frá vinstri: Hafsteinn
Hafsteinsson, forstjóri Landheigisgæslunnar, Einar Sveinbjörnsson, að-
stoðarmaður umhverfisráðherra, Siv Friðleifsddttir, umhverfisráð-
herra og Davi'ð Egilsson, forstöðumaður mengunardeildar sjávar hjá
Hollustuvernd.
C AMPYLOB AKTE R-sýkingum í
kjúklingum hefur fækkað um 12%
síðan í maí á síðasta ári, samkvæmt
nýrri könnun, sem gerð var af heil-
brigðiseftirlitum höfuðborgar-
svæðisins í desember. Að sögn
Rögnvalds Ingólfssonar, sviðs-
stjóra hjá matvælasviði Heilbrigð-
iseftirlits Reykjavíkur, er hugsan-
legt að þetta bendi til þess að
ástandið sé að batna, en þó verður
að taka tillit til þess að úrtakið var
lítið og að árstíðarsveiflur eru í
campylobacter-sýkingum.
„Við tókum 27 sýni úr ófrosnum
kjúklingum úr verslunum á höfuð-
borgarsvæðinu dagana 15. til 17.
desember og reyndust 5 þeirra
vera menguð af campylobacter,“
STÝRIHÓPUR um aðgerðir vegna
mengunarhættu frá olíu í olíuflutn-
ingaskipinu E1 Grillo, sem liggur á
botni Seyðisfjarðar, hefur skilað
niðurstöðum til umhverfisráðherra.
Lagt er til að fenginn verði erlendur
ráðgjafi til að leggja mat á tiltækar
aðferðir og ráðleggja um mögulegar
leiðir við losun olíu úr skipsflakinu.
Siv Friðleifsdóttir umhverfisráð-
herra upplýsti á blaðamannafundi í
gær, þar sem skýrslan var kynnt, að
fulltrúar norsks ráðgjafarfyrirtæk-
is, sem hefði mikla reynsla á þessu
sviði, væru væntanlegir á næstu
vikum til landsins.
f tillögum stýrihópsins segir að
ekki verði undan því vikist að fjar-
lægja olíuna áður en hún berst út í
umhverfið með ófyrirsjáanlegum
afleiðingum. Réttast væri að stefna
að slíkum aðgerðum sem fyrst, þeg-
ar lokið væri nauðsynlegum undir-
búningi verksins. Lagt er til að aðil-
ar sem framkvæmi hreinsun verði
valdir eftir útboði á alþjóðlega vísu,
Norsk Hydro
Sérfræð-
ingar safna
gögnum
TVEIR sérfræðingar á vegum
Norsk Hydro hafa verið hér á landi
undanfarna tvo daga í boði Lands-
virkjunar til að kynna sér skýrslu
fyrirtækisins um umhverfisáhrif
vegna Fljótsdalsvirkjunar og þá
gagnrýni á hana sem fram hefur
komið á skýrsluna og svör Lands-
virkjunar við henni.
í gær hittu þeir einnig að máli full-
trúa umhverfisráðuneytis, Náttúru-
verndar ríkisins, Umhverfisvina o.fl.
til að afla upplýsinga um umhverfis-
mál.
í framhaldi af þessari gagnasöfn-
un sérfræðinganna hér á landi, sem
lauk í gær, ætla forráðamenn fyrir-
tækisins að kynna sér umhverfis-
þætti vegna fyrirhugaðra fram-
kvæmda við álver og raforkuvirki
áður en endanlegar ákvarðanir
verða teknar.
sagði Rögnvaldur. „Það fannst
hinsvegar ekki salmonella í sýnun-
um.“
Rögnvaldur sagði að sýnin hefðu
verið úr kjúklingum frá öllum
framleiðendum, en þar sem úrtakið
hefði verið mjög lítið vildi hann
ekki nefna frá hvaða framleiðend-
um sýktu sýnin voru.
Að sögn Rögnvalds hefur þróun-
in, frá því fyrsta könnunin á
campylobacter-sýkingum var gerð
haustið 1998, verið jákvæð.
„Haustið 1998 reyndust 14 sýni
af 22 vera menguð eða um 64%. I
maí á síðasta ári reyndust 4 af 13
sýnum vera menguð eða 31%, en
nú er þetta hlutfall komið niður í
19%.“
t.d. á evrópska efnahagssvæðinu,
svo unnt verði að nýta þá reynslu
sem til er í heiminum á þessu sviði.
Talsvert er af olíu í hliðartönkum
E1 Grillo, sem sökkt var í Seyðis-
firði árið 1944 eftir að hafa laskast
mikið eftir loftárás þýskra flugvéla.
Stýrihópurinn telur að ekki sé um
bráða hættu að ræða varðandi leka
úr E1 Grillo en ástand lúgubúnaðar
sé með þeim hætti að fyrr en seinna
gefi festingar sig með þeim afleið-
ingum að olía berst út í umhverfið í
mun meiri mæli en menn hafa séð
allt frá því að olía var fjarlægð í
miklu magni árið 1952.
10 milljónum króna var varið á
síðasta ári til að rannsaka flakið og
stöðva leka en ljóst þykir að fullnað-
arhreinsun með öllum öryggisráð-
stöfunum muni kosta umtalsvert
hærri fjárhæð.
Talið er að um 2.400 rúmmetrar
af svartolíu séu í tönkum E1 Grillo.
Fjórir aðaltankar af 20 eru fullir af
olíu en ekki er talin bráð hætta á að
sú olía berist út í umhverfið. Ríflega
helmingur olíunnar er í aðaltönkun-
um fjórum. Ástand þeirra er talið
gott og hugsanlegt talið að tæring
nái ekki að granda þeim næstu árin
eða áratugi.
Tæring í lúgum
og festingum
Þá eru 13 hliðartankar af 20 lík-
lega fullir af olíu. Lok og festingar á
þessum tönkum eru mikið tærð og
hætta á að þau gefi sig á allra næstu
árum.
Talið er að um 8.600 tonn af olíu
hafi verið í skipinu þegar því var
sökkt en árið 1952 var um 4.500
tonnum dælt úr skipsflakinu. Davíð
Egilsson, forstöðumaður mengun-
arvarnasviðs Hollustuverndar ríkis-
ins, segir ógerlegt að reikna út hve
mikil olía hafi farið í sjóinn frá því
skipinu var sökkt. Talsvert magn
hafi farið í sjóinn árið 1952 þegar
verið var að losa olíu úr skipinu.
Flest ár eftir að E1 Grillo var
sökk hefur orðið vart olíuleka frá
skipsflakinu, sérstaklega yfir sum-
armánuðina þegar sjávarhiti er
hæstur.
Síðbúinn
þrettándi
IBUAR á höfuðborgarsvæðinu
héldu upp á þrettándann í gær-
kvöld, en fagnaðurinn var síðbúinn
þetta árið vegna vonskuveðurs að
kvöldi 6. janúar. Þessir krakkar
voru hátíðlegir með blysin sín í
blysför sem haldin var í Öskjuhlíð-
inni og nutu greinilega tilverunnar
í marglitri ljósadýrðinni í kvöld-
blíðunni.
----UH-----
Harður
árekstur
við Selfoss
HARÐUR árekstur varð við Selfoss,
vestan Ölfusárbrúar, um klukkan
níu í gærkvöld og að sögn lögreglu
var mildi að ekki skyldu verða meiðsl
á fólki. Báðar bifreiðarnar eru taldar
ónýtar og voru dregnar á brott af
kranabíl.
Að sögn lögreglu var einn farþegi í
hvorum bíl en þeir ásamt ökumönn-
um voru í bílbeltum og sluppu með
minniháttar meiðsl.
Að sögn lögreglu vildi áreksturinn
þannig til að ökumaður annars bíls-
ins ók út af bílastæði Olís og í veg
fyrir hina bifreiðina, sem kom akandi
Suðurlandsveginn.
Rfkissaksóknari hefur þijá mánuði til að áfrýja dómi í Vatneyrarmálinu
Líklegt að flýtimeðferð í
Hæstarétti kæmi til álita
RÍKISSAKSÓKNARI hefur þrjá
mánuði til að áfrýja dómi Héraðs-
dóms Vestfjarða í Vatneyrarmál-
inu svokallaða en eftir það færi
hraði málsins eftir því hvort
Hæstiréttur ákvæði að veita því
flýtimeðferð eða ekki. Hugsan-
lega gætu því liðið allt upp í níu
mánuðir áður en Hæstiréttur
felldi dóm í málinu þótt líklegra sé
að málið tæki mun skemmri tíma.
Ekki hefur verið tilkynnt hvort
ríkissaksóknari muni áfrýja dómi
í Vatneyrarmálinu, en þar var
Svavar Guðnason, útgerðarmaður
á Patreksfirði, sýknaður af ákæru
um veiðar án aflaheimilda, á
þeirri forsendu að önnur máls-
grein 7. greinar laga um stjórn
fiskveiða sé í andstöðu við jafn-
ræðisreglu stjómarskrárinnar.
Allar líkur eru hins vegar taldar á
því að málinu verði áfrýjað.
Símon Sigvaldason, skrifstofu-
stjóri Hæstaréttar, segir að ríkis-
saksóknari hafi þrjá mánuði til að
áfrýja málinu. Akveði Hæstirétt-
ur þá að málið skuli fá almenna
meðferð þurfi málsaðilar að setja
það í réttan búning fyrir Hæsta-
rétt, áfrýjandi að leggja fram
svokallað ágrip af málinu og
stefndi að skila greinargerð.
„Síðan þegar því er lokið er
málið einfaldlega tilbúið til flutn-
ings og verður sett á dagskrá í
framhaldinu. Allur þessi ferill frá
því að menn eru búnir að áfrýja
og þar til að málið er flutt í
Hæstarétti tekur í dag svona um
það bil þrjá til fjóra mánuði," seg-
ir Símon.
Fái málið hins vegar flýtimeð-
ferð styttist þessi tími töluvert og
giskar Símon á að þá taki u.þ.b.
tvo mánuði að koma málinu þann-
ig fyrir að það sé reiðubúið í flutn-
ing fyrir Hæstarétti.
Kveðið er á um það í lögum
hvaða mál er hægt að sækja um
að fari í flýtimeðferð en það er
dómstólsins að ákveða hvort orðið
er við beiðninni. Er byggt á þeirri
meginreglu að þau mál sem hljóta
flýtimeðferð hafi orðið til vegna
ákvarðana eða athafna stjórn-
valda, verkfalls eða verkbanns
eða annarra aðgerða sem tengist
vinnudeilum. Ella fari málið eftir
almennum reglum laga.
Segir Símon að það sé alveg
ábyggilegt að það myndi koma til
álita í þessu máli að veita því flýti-
meðferð. Síðan verði það metið
hvort og þá hversu miklir hags-
munir séu í húfi og hversu mikil
þörf sé á því að úrlausn fáist sem
fyrst.
Eftir að málið hefur verið flutt
fyrir Hæstarétti hefur dómstóll-
inn fjórar vikur til að kveða upp
dóm sinn, að sögn Símonar. Því
liggur fyrir að allt þetta ferli get-
ur í mesta lagi tekið um níu mán-
uði, þ.e. ef ríkissaksóknari notar
allan þann tíma sem hann hefur til
umþóttunar til að áfrýja, og málið
fái síðan almenna meðferð.
Símon tekur hins vegar undir
að ólíklegt sé að um þetta verði að
ræða í Vatneyrarmálinu og segist
frekar búast við því að allir leggi
kapp á að reyna að flýta þessu
máli sem kostur væri.