Morgunblaðið - 18.10.2001, Blaðsíða 45

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 18. OKTÓBER 2001 45
AÐSTOÐ í húsnæð-
ismálum er hluti af fé-
lagslegu kerfi okkar og
er ætlað að jafna þann
tekjumun sem mynd-
ast í samfélaginu af
ýmsum ástæðum. Það
er eins og þjóðfélag
okkar hafi í áranna rás
hugsað þessa aðstoð
sem neyðaraðstoð til
ákveðins hóps fólks
sem þarfnaðist hennar
með því hugarfari að
þar með væri þetta fólk
endanlega afgreitt. Við
settum upp kerfi til að
halda utan um þetta
húsnæði og gáfum íbú-
unum allt að 40 ár til að koma upp
sínum börnum og að þeim tíma liðn-
um taldist húsnæðið upp greitt og
eign íbúanna. Ef aðstæður fólks
breyttust gat fólkið skilað inn íbúð-
unum og fengið stærra félagslegt
húsnæði eða flutt sig yfir í leigu- eða
eignarhúsnæði á almennum mark-
aði.
Í lýsingunni hér að ofan finnst mér
ekki lögð nægilega mikil áhersla á að
félagsleg aðstoð er aðstoð til sjálfs-
hjálpar. Gamla verkamannaíbúða-
kerfið virðist ekki hafa gert ráð fyrir
að erfiðleikar væru tímabundnir.
Fólk var sett inn í kerfi sem hélt því í
ákveðnum klafa sem ekki var hægt
að komast út úr nema efnahagslegt
kraftaverk kæmi til. Með setningu
nýrra húsnæðislaga, frá 1998, varð
gagnger viðhorfsbreyting varðandi
þessa aðstoð. Sá sem naut aðstoð-
arinnar var ekki lengur fangi kerf-
isins. Fólki var loksins treyst til að
ákveða stöðu sína
sjálft. Nú getur það
ákveðið hvenær eða
hvort það flytur búferl-
um, stækkar við sig eða
minnkar, og það allt án
þess að spyrja kóng
eða prest.
Jafnjákvætt og hið
nýja húsnæðiskerfi er
þá hefur verið gerð lítil
en afdrifarík yfirsjón.
Þeir sem eru með eign-
arhúsnæði samkvæmt
gamla kerfinu njóta
ekki þess frelsis sem
nýja kerfið býður upp
á. Hins vegar eru þeir
sem keyptu með kaup-
leigusamningi ekki bundnir sömu
takmörkunum.
Þetta er svo augljós mismunun að
hér hlýtur að vera um yfirsjón að
ræða.
Reyndar var inni í lögunum bráða-
birgðaákvæði sem veitti sveitar-
stjórnum heimild til að stytta for-
kaupsrétt sveitarfélaga á
félagslegum eignaríbúðum. Bæjar-
stjórn Hafnarfjarðar tók nýjum lög-
um um viðbótarlán fagnandi og
ákvað að í Hafnarfirði skyldu allir
jafnir og allir frjálsir hvar sem þeir
voru staddir í húsnæðiskerfinu.
Ákveðið var að íbúarnir þyrftu ekki
að skila íbúðum inn á svokölluðu
skilaverði heldur gætu eigendurnir
selt íbúðirnar á almennum markaði
og með einni samþykkt var aflétt
klafa stéttaskiptingar og þurfta-
hópaviðhorfa. Nú skyldi maður ætla
að ráðamenn þjóðarinnar lyftu allir
upp einum rómi gagnvart þeim anda
frelsis jafnréttis og bræðralags sem
ríkti í Hafnarfirði en það var öðru
nær. Hafnarfjörður var að snuða
kerfið. Hafnfirðingar urðu að vonum
steinhissa þar sem þeir héldu að fé-
lagslegu kerfi væri ætlað að hjálpa
fólki til sjálfshjálpar í stað þess að
hneppa það í fjötra. Nú lítur út fyrir
það að Hafnfirðingar verði krafðir
um endurgreiðslur á því fé sem þeir
hafa eftirlátið þeim sem átti að að-
stoða.
Ef fer fram sem horfir þá getur
eigandi félagslegrar eignaríbúðar
skilað íbúð sinni inn og fær þá end-
urgreitt skilaverð sem er mun lægra
en markaðsverð. Síðan þarf hann að
kaupa aðra íbúð, mun dýrari, á
frjálsum markaði. Sveitarfélagið sel-
ur svo íbúðina sem hann skilaði inn
og fær fyrir hana markaðsverð.
Hverjum er verið að hjálpa?
Í fjötrum félags-
legrar aðstoðar
Árni Þór
Hilmarsson
Húsnæðismál
Nú lítur út fyrir það,
segir Árni Þór
Hilmarsson, að
Hafnfirðingar verði
krafðir um endur-
greiðslur á því fé sem
þeir hafa eftirlátið þeim
sem átti að aðstoða.
Höfundur er framkvæmdastjóri fjöl-
skyldusviðs Hafnarfjarðarbæjar.
KYNNING
Sólveig Einardóttir verður
með húðgreiningartölvuna
í Söru, Bankastræti,
fimmtudag og föstudag
og veitir faglega ráðgjöf.
Ármúla 21 - 108 Reykjavík - Sími 533 2020
Tilboð á
hreinlætistækjum o.fl.
20%-50% afsláttur
Engjateigi 5, sími 581 2141