Morgunblaðið - 28.02.2003, Síða 36

UMRÆÐAN
36 FÖSTUDAGUR 28. FEBRÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ
BORGARFULLTRÚINN Björn
Bjarnason fjallaði um fjármál
Reykjavíkurborgar í grein hér í
Morgunblaðinu nýlega. Sem fyrr
virðist gæta misskilnings í umfjöllun
borgarfulltrúans þótt ítrekaðar til-
raunir hafi verið gerðar til að eyða
honum.
Hinn 18. febrúar sl. svaraði ég fyr-
irspurn sjálfstæðismanna um fjár-
mál borgarinnar. Þá setti ég upp
helstu lykiltölur um efnahag borg-
arsjóðs og fyrirtækja borgarinnar.
Ég kappkostaði að bera saman sam-
bærilegar tölur, og nota þær stærðir
sem að jafnaði eru lagðar til grund-
vallar í umræðum um fjármál sveit-
arfélaga og fyrirtækja.
Björn Bjarnason ber saman heild-
arskuldir samstæðu borgarinnar á
tímabilinu 1993–2003 og fjárfesting-
ar hennar á tímabilinu 1995–2002.
Síðan setur hann þessar tölur í sam-
hengi við afskriftir skv. áætlun sam-
stæðunnar í lok árs 2003. Hér er
augljóslega verið að bera saman epli
og appelsínur.
Í ítarlegu svari mínu gerði ég
grein fyrir fjármálum Reykjavíkur-
borgar á tímabilinu frá árslokum
1994 til ársloka 2002. Sú staðreynd
stendur óhögguð að heildarskuldir
borgarsjóðs hafa ekki vaxið á því
tímabili.
Heildarskuldir samstæðunnar
fyrir sama tímabil, en þar koma til
viðbótar borgarsjóði þau fyrirtæki
sem borgin á meira en 50% í, hafa
aukist úr 18 milljörðum í 52 millj-
arða. Þyngst vega fjárfestingar
Orkuveitu Reykjavíkur og Fé-
lagsbústaða. Til lítils er að ræða
skuldir ef ekki er rætt um eignir. Á
tímabilinu var eignaaukning sam-
stæðunnar um 75 milljarðar og voru
því um 40 milljarðar fjármagnaðir
með eigin fé. Handbært fé frá
rekstri borgarsjóðs var um 13% á ári
að jafnaði. Það væri talin býsna góð
niðurstaða fyrir flest fyrirtæki á
markaði.
Þessar tölur ber því að ræða. Ég
skal gera mitt besta til að útskýra
þetta aftur:
1. Tímabilið
Í umræðum um skuldsetningu
borgarinnar heldur Björn fast við að
miða við tímabilið frá árslokum 1993
til ársloka 2003. Við fyrri áramótin
voru enn eftir um 6 mánuðir af síð-
asta kjörtímabili Sjálfstæðisflokks-
ins við völd, en úttekt Deloitte &
Touche sýndi mikil frávik í rekstri
fyrstu 6 mánaða ársins 1994. Viðmið-
un við ókomin áramót, 2003–2004,
sem endapunkt, er fráleit.
2. Meint skuldaaukning upp á
1.100%
Björn ákveður að miða við 10 ára
tímabil, þótt Reykjavíkurlistinn hafi
nú ekki enn setið við völd nema í 8 og
hálft ár, og fullyrðir að „skuldir
Reykvíkinga hafi aukist um 1.100%“.
Eina leiðin til að reikna sig til þeirrar
hækkunar er að leggja saman aukn-
ingu skulda allrar samstæðunnar og
bæta við öllum lífeyrisskuldbinding-
um Reykjavíkurborgar sem mynd-
ast hafa alla síðustu öld!
3. Samanburður við ríkissjóð
Ég vakti athygli á því í greinar-
gerð minni að á tímabilinu
hefur ríkissjóður selt eignir fyrir
um 47 milljarða. Ég hef hins vegar
engan hug á að „gera hlut ríkissjóðs
eins slæman og kostur er til að rétta
hlut
Reykjavíkurborgar í samanburð-
inum“, eins og Björn heldur fram.
Ég er nefnilega ekki í „hinu liðinu“
þegar kemur að sölu ríkiseigna. Ég
er þvert á móti afar hlynntur sölu
ríkiseigna. Setningin „Þessar tölur
lýsa vel hvernig ríkisvaldið annars
vegar og borgaryfirvöld hins vegar
hafa nýtt góðærið í þágu umbjóð-
enda sinna“ verður að teljast mjög
sérstök ályktun í þessu ljósi og raun-
ar segja meira um baráttugleði
Björns en málstaðinn.
4. Skatttekjur og framtíðartekjur
af þjónustu
Björn segist í grein sinni efast um
að framtíðartekjur af væntanlegri
þjónustu standi undir þeim fjárfest-
ingum sem lagt hefur verið í vegna
B-hluta fyrirtækja og nefnir til sög-
unnar arðgreiðslur Orkuveitunnar
annars vegar og framlag úr borgar-
sjóði til Félagsbústaða hins vegar.
Árlegar arðgreiðslur Orkuveitunnar
upp á um 1,6 milljarða eru langt frá
því að vera óeðlilegar af 12 milljarða
veltu þess fyrirtækis. Borgarsjóður
veitir Félagsbústöðum árlegt fram-
lag. Borgarstjórn gæti hvenær sem
er hætt þeim greiðslum og selt eignir
Félagsbústaða með umtalsverðum
hagnaði, þar sem markaðsverð
þeirra húseigna er mun hærra en
bókfært verð.
5) Afskriftaþörf upp á 6,5 millj-
arða
Í þessari röksemdafærslu flakkar
Björn það mikið á milli borgarsjóðs
og samstæðureiknings að það fer
fram hjá honum að handbært fé sam-
stæðunnar er um 9,5 milljarðar á ári
og því engin ástæða til að efast um
fjárfestingagetu upp á 6,5 milljarða.
Setningin „Með öðrum orðum þá
hefur rekstrarafgangur borgarinnar
(borgarsjóðs og fyrirtækja) verið
langt frá því að halda í horfinu“ er
því markleysa.
6) Færslur frá borgarsjóði til Fé-
lagsbústaða og Orkuveitu
Eins og ég benti á í greinargerð
minni þá hafði stofnun þessara
tveggja fyrirtækja í för með sér
lækkun á hreinni skuld borgarsjóðs
um 8 milljarða króna. Um þetta er
enginn ágreiningur. Við stofnun fyr-
irtækjanna voru eignir fluttar yfir í
Félagsbústaði og Orkuveitu, þar
sem þær eru til frambúðar og standa
undir framtíðartekjum.
7) Úttekt eða ekki úttekt
Þegar ég tók að mér starf borg-
arstjóra var það ekki í tengslum við
meirihlutaskipti. Þannig var ekki
ástæða til sérstakrar úttektar á fjár-
málum þegar ég tók við, frekar en
þegar Markús Örn Antonsson eða
Árni Sigfússon tóku við hér um árið.
Ég hef gert þær úttektir sem ég tel
hafa verið nauðsynlegar fyrir mig, til
þess að öðlast traust á þeim vinnu-
brögðum sem viðhöfð eru í bókhaldi,
uppgjörum og fjárstýringu í Ráðhús-
inu. Allir reikningar liggja fyrir end-
urskoðaðir. Lán eru í góðum skilum.
Borgin býr við bestu lánskjör sem ís-
lenskum aðilum bjóðast. Allir sem
eiga inni hjá Reykjavíkurborg fá
greitt á réttum tíma.
Er nú ekki mál að linni og menn
snúi sé að því sem virkilega skiptir
máli, þ.e. að gæta enn meiri aðhalds í
rekstri, taka þátt í sparnaðarnefnd
og vinna að því að hjól atvinnulífsins
í borginni snúist hraðar?
Að lokum ítreka ég 10 daga gam-
alt boð mitt til Björns Bjarnasonar
um að funda með mér einslega, eða
ásamt borgarfulltrúum Sjálfstæðis-
flokksins, til að fara yfir þessi mál
enn og aftur.
Eftir Þórólf
Árnason
„Tölur eru
annaðhvort
réttar eða
rangar.“
Höfundur er borgarstjóri.
Útskýringar fyrir
Björn Bjarnason
M
ikil drykkja í
júróvísjónpartýi
varð þess
valdandi að ég
datt þrisvar sinn-
um heima hjá mér, kyssti fólk sem
ég átti ekki að kyssa og var dóna-
leg við stelpu í röð. Var líka leið-
inleg við vel tenntan mann og einn
náeygður andskoti nennti ekkert
að tala við mig. Samt var mjög
gaman. Held ég.“
Nei, það er ekki mitt líf sem er
svona fjörlegt, ég hef ekki enn
kysst neinn
sem ég átti
ekki að
kyssa. Held
ég.
Mann-
eskjan sem
þetta skrifaði er svokallaður
„bloggari“, gefur heilmikið af sér
á hverjum degi til okkar hinna
sem erum svo stórfurðuleg og yf-
irmáta forvitin að vilja hnýsast í
dagbækur annarra.
Sú var tíð að dagbækur voru
vettvangur þar sem fólk páraði
niður upplifun hversdagsins sem
og dýpstu og innilegustu tilfinn-
ingar. Þær voru þvílíkt leynd-
armál að enginn mátti lesa þær.
Því voru þær gjarnan læstar með
lykli og geymdar undir kodd-
anum. Ég á einmitt eina slíka dag-
bók. Þegar ég var átta ára og fékk
hana í afmælisgjöf var mest ritað
um veður. „Í dag var snjór og ég
byggði risastórt virki.“ Nokkrum
árum síðar, þegar ég var tólf ára,
stendur hins vegar: „Hann er
ÆÐI, er ógeðslega skotin í hon-
um í dag.“ (Næsta dag komst ég
að því að hann var Duran Duran-
aðdáandi og ástin þvarr.)
Dagbókarskrifin fjöruðu svo
einnig út, en eins og margir leitaði
ég til bókarinnar góðu þegar fram
liðu stundir og ég hafði virkilega
eitthvað tilfinningaþrungið að
segja sem ég varð að koma frá
mér. Dagbókin mín geymir því
hafsjó minninga, sárra sem ljúfra,
sem ég á ein með sjálfri mér.
Þannig vil ég einmitt hafa það,
en það eru margir á öðru máli.
Nú virðist allt annað vera upp á
teningnum þegar kemur að dag-
bókarskrifum. Fólk verður hreint
og beint móðgað ef maður
gluggar ekki í dagbækur þess!
Keppst er um að verða mest lesni
„bloggarinn“ á svokölluðum
„blogg“-síðum sem tröllríða Net-
inu. Þar er ýmislegt látið flakka á
sömu nótum og gert var í gömlu
dagbókunum.
Það er reyndar afar misjafnt
hvaða sögur og hvernig þessir
sagnaritarar nútímans segja frá.
Sumir láta sér nægja að reifa
stjórnmálaskoðanir sínar eða
hversdagslegustu mál, s.s. hve-
nær þeir vakna og sofna á meðan
aðrir tala opinskátt um tilfinn-
ingar og hvað á misjafna daga
þeirra drífur. Ófeimið við að opna
sig segir þetta fólk okkur frá ást-
arsorgum, framhjáhöldum,
skemmtilegum stundum í faðmi
fjölskyldunnar og svæsnar
drykkjusögur, svo fátt eitt sé
nefnt.
Það er óneitanlega gaman að
komast að ýmsu um fólk, hverjir
draumar þess og vonir eru. Það er
samt einkennileg tilhugsun að
þetta ágæta fólk, sem mér finnst
ég þekkja svo vel eftir að skoða
„blogg“-síðurnar þeirra, þekkir
mig alls ekki neitt. Þetta er mjög
einstefnulegt samband sem lætur
mig fá á tilfinninguna að ég liggi á
gægjum, sé að njósna um hagi
þess. En forvitnin til að vita meira
um sem flesta er þó gægjutilfinn-
ingunni yfirsterkari.
Hvað fær fólk til að opna sig
upp á gátt fyrir fólki sem það
þekkir ekki neitt og hefur aldrei
séð? Er það frásagnargleðin sem
knýr það áfram, þörfin fyrir að
deila tilfinningum með öðrum eða
hrein og bein athyglissýki? Sjáðu
mig og mitt líf, svona er gaman að
vera ég-„fílingur“?
Við eigum öll að vera svo op-
inská í seinni tíð, segja alltaf það
sem okkur finnst, leyna engu.
Fela okkur ekki á bak við grímur
heldur dreifa tilfinningum okkar
sem víðast. Þannig komumst við
að rót vandamála okkar. Margir
nota líka dagbækur og þá ef til vill
líka „blogg“-síður til að skrifa sig
frá vandamálunum, í það minnsta
til að átta sig á þeim og við-
urkenna þau. Þá er kannski
skömminni skárra að ausa úr
skálum margslunginna tilfinninga
á Netinu heldur en að drekkja
vinum og ættingjum með óstöðv-
andi orðaflaumi í fjölskylduboð-
um.
Er leyndarmálum kannski að
fækka með „blogginu“? Eða eru
þau leyndarmál sem við segjum
engum frá, okkar einlægustu
hjartans mál, það eina sem eftir
stendur?
Ég er samt ekki alltaf viss um
að ég sé að lesa um sannar tilfinn-
ingar þegar ég skoða „blogg“-
síður. Stundum finnst mér eins og
ég sé að lesa kvikmyndahandrit,
skáldskap um líf ósköp venjulegr-
ar manneskju sem einstaka sinn-
um lendir í hremmingum, t.d. í
biðröð fyrir utan skemmtistað
eins og fremst í grein þessari er
lýst. Þessar hversdagshetjur eiga
það þó flestar sameiginlegt að
höfða vel til manns, þær eru þó ís-
lenskar, ganga sömu stræti og við
þekkjum, heimsæka sömu
skemmtistaðina og segja slúður
um fólk sem við öll könnumst við.
Það verður svo til þess að þegar
eitthvað bagalegt hendir þær
finnum við til meiri samúðar með
þeim en ella.
Þrátt fyrir að vera mikil áhuga-
manneskja um „blogg“, ætla ég
áfram að leyfa vinkonum mínum
einum að sitja að skemmti/
sorgarsögum um sjálfa mig, með
þá von í brjósti að þær fari ekki
lengra! Ég er líka handviss um, að
þær yrðu hvort eð er þær einu
sem myndu nenna að kíkja í heim-
sókn á „blogg“-síðuna mína.
Tilfinning-
ar bornar
á torg
Sú var tíðin að dagbækur voru vett-
vangur þar sem fólk páraði niður upp-
lifun hversdagsins sem og dýpstu og
innilegustu tilfinningar. Þær voru því-
líkt leyndarmál að enginn mátti lesa
þær. Nú er öldin önnur: Allir „blogga“.
VIÐHORF
Eftir Sunnu Ósk
Logadóttur
sunna@mbl.is
GAMLA máltækið, fyrirsögn þess-
arar greinar, kemur í hugann þegar
rifjað er upp að um þessar mundir er
rétt ár síðan íslenska þjóðin mátti dag
einn lesa og gleypa eftirfarandi svig-
urmæli: „Hreinræktaðir drullusokk-
ar“ – Suður-amerískir gangsterar“ –
„Menn sem eiga ekki skilið virðingu
samborgara sinna“ – „Menn með
gangstereðli“ – og að síðustu til að
lýsa ást sinni á tungu feðranna: „You
aint’seen nothing yet“! – Og hver
skyldi nú höfundur þessara ógeð-
felldu setninga vera? – Jú, þetta voru
kveðjurnar sem Össur Skarphéðins-
son, formaður Samfylkingarinnar,
sendi Bónus-feðgunum, mönnunum
sem flestum öðrum betur hafa barist
fyrir alla alþýðu með lágu verði mat-
arnauðsynja. Vissulega hnykkti fólki
við þegar það las þessar skelfilegu
setningar – en er fólkið búið að
gleyma? Sú spurning hlýtur að gerast
áleitin þegar rýnt er í skoðanakann-
anir þessa dagana. Ætla um 40%
þjóðarinar að lyfta í æðstu virðing-
arstöður, annars vegar manni sem
lætur frá sér slíkar setningar um
samborgara sína, og hins vegar konu
sem staðin hefur verið að því að rjúfa
og svíkja þær margendurteknu heit-
strengingar að sitja í stóli borgar-
stjóra kjörtímabilið allt. Eru þetta
einstaklingarnir sem alþýðan ætlar
að lyfta í æðstu stjórnunarstöður ís-
lenska lýðveldisins?
Nýlega flutti drottning Samfylk-
ingarinnar Ingibjörg Sólrún (hvar er
nú Jóhanna – kom hennar tími aldr-
ei?) fræga ræðu í Borgarnesi, þar sem
hún upplýsti m.a. að afskipti stjórn-
málamanna af fyrirtækjum landsins
væru ein aðalmeinsemd íslensks at-
vinnulífs, og spurði hvort rannsóknir
á nafngreindum fyrirtækjum væru
byggðar á faglegum eða flokkspóli-
tískum forsendum. Nafngreindi hún
þar m.a. Baug og Norðurljós. Hví
spurði hún ekki svila sinn Össur um
Baug? Jón Ólafsson í Norðurljósum?
Fjölmiðlar kalla mál þess manns
„umfangsmesta skattsvikamál Ís-
landssögunnar“. Já, margt hefði hið
opinbera getað gert fyrir þrjá millj-
arða og tvö hundruð milljónir króna.
Til dæmis hefði verið hægt að standa
undir kostnaði við embætti bóndans á
Bessastöðum – í heilan aldarfjórðung!
Skoðanakannanir segja að konur
séu í meirihluta væntanlegra kjós-
enda Samfylkingarinnar. Sam-
bræðsla hluta gömlu „kommanna“ úr
Alþýðubandalaginu með fyrrverandi
ritstjóra Þjóðviljans í formennsku, og
konunnar sem hvorki bliknaði né
blánaði þegar hún sveik samherja
sína í R-listanum í höfuðborginni.
Ætlar fjöldi kvenna að lyfta í gullstóli
til æðstu valda í þjóðfélaginu konu
sem nýlega lýsti opinberlega yfir, að
Íslendingar treystu hvorki lögreglu
né kirkjunni?
Skyldi þjóðskáldið sem orti „Móðir,
kona, meyja, meðtak lof og prís“ –
hafa verið sáttur við afstöðu þeirra
kvenna sem hér eiga hlut að máli?
Megi hver og ein þeirra ganga í
smiðju sinnar samvisku.
Gleymt er þá gleypt er?
Eftir Magnús
Erlendsson
„Eru þetta
einstakling-
arnir sem al-
þýðan ætlar
að lyfta í
æðstu stöður?“
Höfundur er eldri borgari
á Seltjarnarnesi.