Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 2007, Qupperneq 48

Náttúrufræðingurinn - 2007, Qupperneq 48
N áttúrufræðingurinn 2. mynd. Mismunandi berginnskot. a) í Hoffellsdal. Gangar sjást vel t.h. en þeir myndast er kvika þrýstir sér upp ígegnum sprungur og sker eldri jarðlög. b) jarðlög inn af Dalatanga. Ljósa jarðlagið fyrir miðju myndar er laggangur, líklegast um 20 m á þykkt. Laggangar, öðru nafni sillur, myndast er kvika smýgur sem næst lárétt inn á milli eldri jarðlaga og storknar samsíða þeim. c) Norðan í Hvítserki, Austurlandi. Hér má sjá hvernig gangar og sillur tvinnast saman, gangurinn sér sillunum fyrir nýrri kviku. d) Vesturhorn. Gamalt storknað kvikuhólf sem komið er upp á yfirborð fyrir tilstiUi rofs og landriss. - Different intrusions. a) In Hoffellsdalur. Dykes. Magma consolidates in fractures that cut through old geological formations. b) In Seyðisfjörður. Sill. Magma pushes its way parallel to the surrounding formations. The sill in the photo is the light-coloured formation, about 20 m thick. c) Hvítserkur, E-Iceland. Premature dyke and sill complex. The dyke supplies magma to the sills. d) Vesturhorn. An old crystallized magma chamber exposed by million years of erosion and isostatic uplift. Ljósm./Photos: Olgeir Sigmarsson. gegnum fast efni og fljótandi. Þegar vel tekst til má nota gögn úr slíkum rannsóknum til að meta stærð kvikuhólfa sem og lögun þeirra. Talið er að basísk og súr kvika myndi ólík kvikuhólf vegna mis- munandi eðliseiginleika og upp- runa kvikunnar, en myndun kviku- hólfa og þróun þeirra er enn í dag ekki skilin til fullnustu. Árið 1974 kynnti Walker þá hugmynd að kvika í göngum og sillum (2. mynd) væri nægilega heit til þess að bræða grannberg og mynda þannig sam- fellt kvikuhólf.1 Til þess að þetta ferli geti átt sér stað þarf grannberg- ið að vera nægilega heitt þegar kvikuinnspýting verður svo að að- flutti varminn dugi til að bræða það. Ef svo er ekki kólnar og krist- allast kvikan sem berginnskot. Mikill hitamunur kviku og grann- bergs veldur því hins vegar að hin nýaðkomna kvika snöggkólnar og glerjast vegna snertingar við kalt grannbergið.2 Nýlega stungu Michaut og Jaupart upp á að kviku- hólf myndist við endurteknar inn- spýtingar kviku í kerfi sillna og lag- ganga.3 Fyrir nærri hálfri öld, eða árið 1960, lýstu Eaton og Murata ein- földu kvikuaðfærslukerfi eld- stöðvar á Havaí.4 Það samanstóð af djúpstæðri kvikuþró og grunn- stæðu kvikuhólfi sem tengdust með kvikurás. Þetta aðfærslukerfi er undirstaða þeirrar almennu nálg- unar að kvika rísi frá möttli og 116 Á
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.