Náttúrufræðingurinn - 1985, Qupperneq 10

0
5. mynd. Breytingar á lífríki Syðriflóa. Sýnt er hvernig stofnar nokkurra plöntu- og
dýrategunda (A-E) hafa breyst frá því Mývatn nryndaðist fyrir um 2300 árum. Saga þessi
er lesin úr lífveruleifum í borkjörnum úr botnleðju Mývatns. Lengst til vinstri (A) er
þéttleiki leifa af kúluskít (Cladophora). Önnur línurit eiga við lífverur, sem fyrirfram má
ætla, að séu háðar kúluskítnum. B er hlutfall kísilþörunga af ættkvíslunum Cocconeis og
Epithemia. C er þéttleiki krabbadýraleifa af ættinni Chydoridae. D er hlutfall leifa af
bogmýi (Orthocladiinae) og E er hlutfall kornátuleifa (Eurycercus lamellatus). Lega
öskulagsins “a“ er sýnd, en það féll á seinni hluta 15. aldar, sennilega árið 1477. Að
mestu byggt á Árna Einarssyni (1982). - Changes in the ecosystem of the Syðriflói basin
during its history of 2300 years as revealed by plant and animal remains in the sediment.
The leftmost diagram (A) shows clianges in the density of Cladophora aegagropila
remains. The other diagrams (B-E) referto organisms, which dependon the Cladophora:
(B) percentages of dialoms of the genera Cocconeis and Epithemia, (C) density of
chydorid (Cladocera: Chydoridae) fragments, (D) percentages of orthocladin midges
(Chironomidae: Orthocladiinae), (E) percentages of Eurycercus lamellatus. A tephra
layer from late 15th century A.D. is also shown. Mostly based on Arni Einarsson (1982).
Þannig syndir öndin nokkra metra og
plægir leðjuna en lætur sig síðan fljóta
upp á yfirborðið á ný til að anda (9.
mynd). Mest éta kafendurnar af mý-
flugulirfum, kornátu og sniglum, en
einnig éta þær talsvert af skötuormum
og kúluskít (Bengtson 1971, Arnþór
Garðarsson 1979). Það kemur sér vel
fyrir endurnar hve grunnt Mývatn er,
því að þær hafa takmarkað köfunar-
þol. Flest önnur jafnstór vötn í okkar
heimshluta eru of djúp til að koma
andfugli að gagni.
FJÖLBREYTNI ANDFUGLA
Við Mývatn verpa 8-9 þúsund
andapör (Arnþór Garðarsson 1979).
Það er þó ekki fjöldi fuglanna einvörð-
ungu, sem borið hefur hróður Mý-
vatns. Fjölbreytni fuglalífsins skiptir
ekki minna máli. í Mývatnssveit verpa
allar íslenskar andategundir að æðar-
160