Náttúrufræðingurinn - 1985, Blaðsíða 12

; 1 : '( ;i 'i :: 'l j! '
7. mynd. Tvær dýrategundir,
sem koma mjög við sögu á
botni Mývatns. Að ofan er
mýlirfa, en kornáta (að fram-
an og frá hlið) neðar. —
T»vo species which play a
major role in the benthos of
Lake Mývatn. A chironomid
larva above. Eurycercus lam-
ellatus below.
munnl. uppl.), en hann er fremur fá-
tíður utan Mývatns. Tvær nykruteg-
undir eru einnig algengar í Ytriflóa.
Mest kveður að þráðnykru (Potamog-
eton filiformis), en hin tegundin er
hjartanykra (P. perfoliatus). Þráð-
nykran myndar miklar breiður í Ytri-
flóa, einkum í honum sunnanverðum.
í vestanverðum Ytriflóa er vatnið svo
grunnt, að þráðnykran vex auðveld-
lega upp undir yfirborð. Álftir (Cygn-
us cygnus) eru sólgnar í þessa jurt, og
mikill fjöldi álfta heldur til þarna á
sumrin. Rauðhöfðaendur (Anaspenel-
ope), sem einnig eru jurtaætur að
mestu, hópast að álftunum og notfæra
sér það, sem þær rífa upp og skilja
eftir. Annar álftahópur heldur sig
innst á Neslandavík, sem gengur inn
úr Syðriflóa. Þar er mikið af kúluskít,
og er vatnið nógu grunnt í víkinni til
að álftir nái honum af botninum.
Rauðhöfðaendur og gargendur not-
færa sér upprót álftanna þar, en oft
hópast þær einnig að kaföndum, sem
róta upp kúluskít er þær plægja botn-
inn í leit að botndýrum.
Kafendurnar halda til á nokkuð mis-
munandi stöðum eftir tegundum. Til
dæmis eru hrafnsendur mest í ná-
grenni Vindbelgjarhöfða, en duggend-
urnar halda mest til á Neslandavík og
víðar á vestanverðum Syðriflóa. Há-
162
vellur eru algengastar á svonefndum
Álum og í nágrenni Driteyjar.
Kafandategundirnar hafa svolítið mis-
munandi smekk hvað fæðu snertir
(Bengtson 1971, Arnþór Garðarsson
1979), og er ekki ólíklegt, að dreifing
mismunandi andategunda endurspegli
svæðisbundna dreifingu ákveðinna
botndýra. Svæðisbundin dreifing átu-
tegunda kemur skýrt í ljós þegar
magainnihald bleikju úr afla Mývatns-
bænda er kannað (11. mynd) (Arnþór
Garðarsson og Árni Einarsson 1978).
Telja má víst, að fæðuval bleikjunnar
gefi til kynna hvaða átutegundir eru
algengastar á hverjum stað.
Endur og bleikja flytja sig nokkuð
til á Mývatni, og liggja einkum tvær
ástæður að baki. Hin fyrsta er, að
þarfir dýranna eru tímabundnar. Á
vissum árstímum þarf að leggja
áherslu á framleiðslu eggja eða
hrogna, og þá skiptir próteinrík fæða
höfuðmáli. Á öðrum tímum liggur
meira á að safna fituforða, og þá er
sótt á önnur mið þar sem heppilega
fæðu er að finna. Önnur ástæða er, að
átutegundirnar nýtast ekki alltaf jafn-
vel. Kornátan er til dæmis einkum í
kúluskítnum, og er mest af henni síðla
sumars (Hákon Aðalsteinsson 1979).
Fæðuval bleikju í Mývatni endurspegl-
ar þessar árstíðabundnu breytingar (8.