Náttúrufræðingurinn - 1985, Blaðsíða 52

líkur að fiskar með vott af fæðu voru
e. t. v. nýbyrjaðir að éta eða ekki
hungraðir og getur magainnihaldið því
hafa átt eftir að breytast verulega með
lengri fæðuöflunartíma.
Fram kemur að þýðing einstakra
fæðugerða er geysilega misjöfn (3.
mynd, punktasúlur). Athyglisvert er
hversu tíðni fiska með eina ríkjandi
fæðugerð (aðalfæðu) í maganum í
senn er há; 83% af dvergbleikjunum
(N= 207), 95% kuðungableikjanna
(N= 263), 93% murtanna (N= 325)
og 88% af sílableikjunum (N= 124). í
yfirgnæfandi fjölda tilfella er um sömu
aðalfæðu að ræða hjá hverri bleikju-
gerð.
I fervikagreiningunni voru þær
fæðugerðir notaðar sem mesta þýð-
ingu hafa fyrir bleikjugerðirnar, þ. e.
vatnabobbar, svifkrabbar, hornsíli og
rykmýspúpur. Úrtakið, 559 fiskar, var
einskorðað við fiska með hálfa maga-
fylli og meiri og fæðugerðir sem námu
meira en 80% af magainnihaldinu (um
nánari umfjöllun á fervikagreining-
unni vísast í Hilmar J. Malmquist
1983).
Eins og við er að búast (sbr. 3.
mynd) er mjög marktækur munur á
fæðuháttum bleikjugerðanna: Dverg-
og kuðungableikjur skera sig algjör-
lega frá hinum gerðunum tveim í
vatnabobbaáti, murtan er ein um að
éta svifkrabba auk þess sem þær sækja
afgerandi mest í rykmýspúpur. Síla-
bleikjur eru svo til alveg einar um að
éta hornsíli.
Aldur og kynferði virðast hafa
óveruleg áhrif á fæðuhættina en
nokkrar sveiflur eru í fæðuháttunum
m. t. t. veiðitíma (4. mynd). Hjá
dverg- og kuðungableikjum má greina
tvo toppa í vatnabobbaátinu, sá fyrri í
júní, en sá síðari í september. í ágúst
dregur verulega úr vatnabobbaáti hjá
dvergbleikjum, minna hjá kuðunga-
bleikjum, og í október er það með
allra minnsta móti hjá báðum gerðun-
um. Þessar sveiflur eru mjög mark-
tækar. Svifkrabbaát murtunnar er
svipað allt sumarið og seinni hluta
haustsins, en í september eykst það
verulega. Hornsíli eru étin nokkuð
jafnt allt veiðitímabilið. Rykmýspúpur
eru mest áberandi fyrri hluta sumars
og allt fram í ágúst í fæðu allra bleikju-
gerðanna, en finnast lítið sem ekkert
um haustið. Seint í cktóber éta allar
bleikjugerðirnar hrogn í verulegum
mæli.
Fæðuhættirnir eru eitthvað breyti-
legir eftir veiðisvæðum. Vatnabobba
gætir síst í fæðunni í Ólafsdrætti, og á
það einnig við um svifkrabba. Á móti
kemur að rykmýspúpur eru mest étnar
á þessum slóðum miðað við hin veiði-
svæðin og á það við um allar bleikju-
gerðirnar.
Auk þeirra fæðugerða sem þegar er
getið fundust eftirfarandi dýr í ein-
staka tilvikum; ánar, vatnamaurar,
bjöllur og steinflugur. Pá komu
vatnsaugu mjög oft fyrir í mögum
dverg- og kuðungableikja, en ávallt í
litlum mæli (minna en 5% að rúm-
máli). Vatnsaugu teljast vart til fæðu,
en þau fylgja gjarnan vatnabobbum í
mögum og er trúlegt að þau slæðist
með þegar fiskurinn étur vatna-
bobbana.
Áberandi er hversu tíðni lítillar
magafylli (tómir magar + magar með
vott af fæðu) er há hjá dverg- og síla-
bleikju miðað við kuðungableikju og
murtu (5. mynd), og er munurinn
mjög marktækur (sjá Hilmar J. Malm-
quist 1983).
Jákvæð fylgni kemur fram milli fiska
með litla magafylli og fiska í hrygning-
arástandi (6. mynd).
Með því að athuga meðallengd fiska
í hverjum árgangi má fá grófa mynd af
vaxtarferli bleikjugerðanna (7. mynd).