Læknablaðið : fylgirit - 15.12.1994, Síða 49

Læknablaðið : fylgirit - 15.12.1994, Síða 49
LÆKNABLAÐIÐ/FYLGIRIT 27 45 þróun spurningalista til mats á HEILSUTENGDUM LÍFSGÆÐUM. Snorri Ingimarsson, Haraldur S. Þorsteinsson, Júlíus K. Björnsson, Kristinn Tómasson, Sigrún Sigurgeirsdóttir, Sólrún Sigurðardóttir og Tómas Helgason. Geðdeild Landspítala. Framfarir í læknisfræði hafa verið mjög hraðar á síðustu árum og áratugum. Þær hafa leitt til þess að langvinnir sjúkdómar eru nú megin viðfangsefni lækna. Jafnframt hefur kostnaður við heilbrigðisþjónustu aukist. Vegna þessa hefur lífsgæðum sjúklinga verið gefinn meiri gaumur á seinni árum. Mat á lífsgæðum er sérstakiega mikilvægt í langvinnum sjúkdómum þar sem ekki er um fulikominn bata að ræða. Slíkt mat er einnig mikilvægt þegar athugað er hvort tiltekið meðferðarform skili tilætluðum árangri og hafi áhrif á lífsgæði sjúklinga. Hér á landi hefur vantað mælitæki til að meta lífsgæði og er tilgangur þessarar rannsóknar að hanna stutt og áreiðanlegt mælitæki til að mæla heilsutengd lífsgæði. Valdir voru sjö vel þekktir, erlendir spurningalistar um heilsutengd lífsgæði, sem samanlagt innihalda 169 atriði, og þeir þýddir á íslensku. Til að tryggja gæði þýðingarinnar var iistanum snúið yfir á ensku og bakþýðing og upprunalegur texti borin saman. Spurningalistinn var því næst lagður fyrir 146 þátttakendur úr 5 hópum sem voru: ljAfengissjúklingar 2) gigtar- og hjartasjúklingar 3) krabbameinssjúklingar 4) háþrýstingssjúklingar og 5) „heilbrigðir". Tölfræðileg úrvinnsla á þessum gögnum hafði tvö megin markmið: I fyrsta lagi að fækka atriðum verulega og í öðru lagi að velja atriði sem greina á milli einstakra hópa þátttakenda. Spurnmgar voru greindar með klasagreiningu (cluster analysis) í 11 kvarða: Almennt heilsufar, líkamleg líðan, depurð, kvíði, vellíðan, sjálfstjórn, sársauki, fjárhagur, þrek, félagsleg staða, og svefn. Skoðuð var innri samkvæmni hvers kvarða um sig og valin alls 30 atriði sem öll höfðu háa fylgni við heildareinkunn þess kvarða sem þau tilheyra. Að síðustu voru þátttökuhópamir bomir saman á öllum kvörðum og leiddi sú alhugun í ljós að atriðin 30 greindu ágætlega á milli þátttökuhópa. Mynstur einkunna á einstökum kvörðum var ólíkt eftir þátttökuhópum. Þannig var mynstur í hópum göngudeildarsjúklinga (krabbameins- og háþrýstings- sjúklinga) áþekkt mynstri heilbrigðra en mjög ólíkt mynstri áfengissjúklinga og gigtarsjúklinga. Mynstur einkunna hjá áfengissjúklingum og gigtarsjúklingum var ennfremur mjög ólíkt. Þannig hefur nú verið hannað stutt mælitæki til að meta heilsutengd lífsgæði. Prófið metur 11 þætti og sýna frumathuganir að prófið greinir á milli einstakra hópa sjúklinga. Ráðgert er að rannsaka enn frekar áreiðanleika og réttmæti prófsins. Síðar er ætlunin að safna viðmiðum (normum) fyrir einstaka hópa sjúklinga. Slík viðmið auka mjög á gagnsemi prófs af þessu tagi til þess að meta lífsgæði einstakra sjúklinga miðað við viðeigandi hóp. E 61 SKAMMTÍMA ÁHRIF BJÓRSINS Á _ __ AFENGISNOTKUN OG MISNOTKUN E 62 Tómas Helgason, Hildigunnur Ólafsdóttir, Gylfi Ásmundsson og Haraldur Þorsteinsson, Geðdeild Landspítalans. Inneaneur: Sala á sterkum bjór var heimiluð 1. tnars 1989. Gera mátti ráð fyrir að í kjölfar þessarar breytingar á áfengislöggjöfinni, sem var hin mesta síðan áfengisbannið var afnumið 1935, fylgdu verulegar breytingar á áfengisneyslu. Auk tilfærslu milli tegunda frá brenndum drykkjum yfir í bjór var búist við að heildarneyslan ykist um 25% samkvæmt áætlun bjóðhagsstofnunar. Ekki var líklegt að aukningin yrði Jöfn hjá öllum, körlum og konum, ungum og öldnum, misnotendum og almennum notendum. Hugsanlegt var að bæði notendum og misnotendum fjölgaði. Tilgangur rannsóknanna, sem skýrt verður frá, var að athuga breytingar á neyslu hjá framangreindum hópum. Aðferðir: Til samanburðar við þróunina í sölu áfengis var spáð fyrir hver hún myndi verða eftir árið '988 með aðhvarfsgreiningu á vísitölu ráðstöfunartekna °g upplýsingum ÁTVR um sölu áfengis eftir 1970. Þá voru sendir spumingalistar til slembiúrtaks fólks, annars vegar á aldrinum 20-69 ára og hins vegar 13-19 ára unglinga haustin 1988, 1989 og 1992. Spurt var um sfengisneyslu, tegundir, magn og tíðni. Fyrir þá fullorðnu Var lagt skimpróf, sem reynst hefur næmt og áreiðanlegt, með spurningum um einkenni sem bentu til misnotkunar. beir sem hafa þrjú einkenni eða fleiri em skilgreindir sem ^nisnotendur. Niðurstöður: Heildarsala áfengis jókst fyrsta árið um 23% þrátt fyrir minnkandi kaupmátt, en var 1993 komin niður í sama magn og 1988 samfara enn frekari minnkun á kaupmætti. Neysla karla jókst nokkuð í byrjun, en ekki kvenna. Hvorki almennum notendum né misnotendum fjölgaði. Neysla misnotendanna jókst, en neysia annarra minnkaði aðeins, en hvorug breytingin er tölfræðilega marktæk. Neysla unglinganna jókst marktækt strax 1989 og hefur ekki minnkað aftur. Álykiun; Skammtímaáhrif bjórsins á heildameyslu fullorðinna urðu ekki þau sem búast hefði mátt við, m.a. vegna minnkandi kaupmáttar. Hins vegar hefur neysla unglinga aukist marktækt og er það áhyggjuefni.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128

x

Læknablaðið : fylgirit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið : fylgirit
https://timarit.is/publication/991

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.