Þjóðlíf - 01.12.1990, Page 106

Þjóðlíf - 01.12.1990, Page 106
HEILBRIGÐISMAL UMSJÓN: HÁLFDAN ÓMAR HÁLFDANARSON OG ÞURÍÐUR ÞORBJARNARDÓTTIR Manna- þefur- inn, svita- lyktin og kyn- hormón Holhandarkirtillinn hefur lcngi máttþola ófrægingu og oft litið á líffærið sem lyktarvandamál. Ennú færþetta merka líffæri uppreisn... Eitt er það líffæri líkamans sem sjaldan er vikið að í fræðibókum eða í daglegu tali. Það hefur öldum saman mátt þola ófrægingu og illt umtal og notið lítils skilnings, jafnvel hefur verið reynt að kæfa það og áhrif þess með alls kyns sérvirkum efnum. Líffærið situr í holhöndinni (handarkrikanum) og er á stærð við sveskju. Það er kirtill og heitir holhandarkirtill og efnið sem hann gefur frá sér greinir hvern mann frá öllum öðrum. Ilmþrungið seyti þessa kirtils er blanda af vatns- kenndum svita og alldökkri, gulleitri og þykkri olíu. Seytið sjálft (kirtilvökvinn) hefur raunar moskukennda angan, fremur þægilega. Fljótt slær þó á gæði vökvans því að um leið og hann berst á holhandar- hárin taka gerlar, sem þar eiga bústað, að kljúfa ilmefnin og þá verða til efni sem hafa ámóta „ilman“ og geit! Flest fólk gefst upp á því að halda sinni eigin líkamsangan ósp- illtri og grípur því til þess ráðs að reyna að afmá alla lykt eða kæfa geitarilminn með hver- skyns ilmvötnum og svitaeyð- um. Holhandarseytið er einkum ýmsir sterar, en það er hópur efna sem meðal annars nær yfir kynhormónin testósterón og estrógen. Margt fólk er ofur- næmt gagnvart slíkri lykt. Það eru einkum karlmenn á aldrin- um 18 til 45 ára sem seyta mikl- um holhandarvökva en konur framleiða mun minna af þess- um eðla vökva, þótt undan- tekningar megi finna frá þeirri reglu. Konur hafa hins vegar ilmkirtla á vörtubaugunum umhverfis geirvörturnar. Þeir gegna ef til vill því hlutverki að gera brjóstmylkingi kleift að þekkja móður sína og treysta böndin þar á milli. I svita okkar leynist einnig ilmkjarni okkar eða eðlislykt og því má nota hunda til að leita okkur uppi, t.d. ef við týnumst við rjúpnaveiðar á heiðum uppi. Það byggist á því að hundar eru til mikilla muna lyktnæmari en menn og greina lyktarefni sem er mörghundr- uð milljón sinnum veikara en þarf til að maður greini það. Svitakirtlar sitja þétt á iljum okkar og seyti þeirra getur numið 15 millilítrum á dag. Þó að það slyppi ekki nema þús- undasti hluti þess út um saum- ana á skónum okkar sætu milljónir ilmsaméinda eftir í hverju skófari okkar og það yrði hundi leikur einn að rekja slóðina. Á grundvelli sérstæðr- ar lyktar er auðvelt að greina milli manna. Til þess þarf aðeins sérfræðing á borð við sporhund. 106 ÞJÓÐLÍF
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120

x

Þjóðlíf

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.