Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1944, Qupperneq 77

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1944, Qupperneq 77
Islendinga SAGA ÍSLENDINGA. 5. bindi. Seytjáncla öld. Samið hcfur Páll Eggert Ólasson. — 6. bindi. Tímabilið 1701—1770. Samið bafa Páll Eggert Ólason og Þorkell Jóhannesson. — Menntamálaráð og Þjóðvinafélag. Reykjavík, MCMXLII og MCMXLIII. Við Islendingar höfum verið kallaðir söguþjóð, en höfum þó ekki enn eign- azt samfellda ritaða sögu okkar nema í örstuttum ágripum. Hvað hefur valdið? Ekki hefur skort áhuga á sögulegum efnum. Nógar eru heimildirnar, svo miklar, að vafasamt er, hvort aðrar þjóðir eiga um jafnauðugan garð að gresja að tiltölu. Hefur okkur skort yfirsýn? Eða hefur magn heimildanna orðið til trafala? Mér er nær að ætla, að hvorttveggja sé. Flest sagnarit vor eru ldaðin alls konar fróðleik, sem kemur þjóðarsögunni lítið við. Mest ber á mannfræði eða persónusögu, eins og eðlilegt er hjá fámennri þjóð, sem hefur ekki ráðið sér sjálf um langan aldur og hefur lifað í strjálbýli fram á síðustu stundir. Nú hafa Menntamálaráð og Þjóðvinafélag ráðizt í það stór- rirki að gefa út Sögu Islendinga í 10 hindum og bæta með því úr brýnni þörf. Margir munu hafa vænzt mikils af þeirri fyrirætlun, en mér kemur ekki á óvart, þótt ýmsir hafi orðið fyrir nokkrum vonbrigðum. Sá hluti sögunnar, sem út er kominn, ber alltof glögg merki þess að vera skilgetið afkvæmi sagna- ritanna frá niðurlægingartímanum. Menn hefðu mátt vænta framfara, nýrra taka á efninu, nýs skilnings á risi og hnignun þjóðarinnar, efnalega og menn- ingarlega, en í stað þess eru menn mest fræddir um ómerkilega hluti, að Worm Sjálandsbiskup hafi látið raka skegg af Jóni biskupi Árnasyni nauðugum eða því um líkt (sbr. 6. bindi, 151. bls.). P. E. Ó. er stálminnugur og einna fróð- astur manna um sögu okkar, enda hefur liann afkastað miklu í þeirri grein. Hann er gjörsamlega laus við allar bollaleggingar út í bláinn, og stíll hans er þróttmikill og karlmannlegur. En þeir kostir nægja ekki. Sá liluti hans af Sögu Islendinga, sem þegar hefur birzt, er í rauninni mestmegnis fróðleikur eða safn staðreynda, en ekki saga, þar sem leitazt er við að rekja orsakir og afleiðingar og veita yfirsýn um þau efni, er máli skipta. Þegar þjóðarsaga er rituð, verður jafnan að hafa alla þjóðina í huga jrá upphafi vega hennar. Einstaklingum er ekki hægt að gera nein skil öðrum en þeim, sem mestum umbrotum valda. Jafnframt verður að minnast þess, að hver þjóð er oftast rneira eða minna háð öðrum þjóðum og auk þess landi sínu og náttúru þess. Sjónarmiðum þessurn má aldrei sleppa, og allt það efni, sem skyggir á þau
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.