Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.1985, Blaðsíða 92

Tímarit Máls og menningar - 01.02.1985, Blaðsíða 92
Tímarit Máls og menningar tekið hórupassann til að forða stjúpsystkinum sínum frá hungurdauða og þar með — að því er Raskolnikof blekkir sjálfan sig til að halda — „yfirstigið" siðgæðið, framið glæp, rétt eins og hann. Dostoévskí barðist lengst af í bökkum og ekki bætti það úr skák að hann var mjög hrekklaus í peningamálum og dæmalaust spilafífl. Einmitt um þessar mundir átti hann óvenju erfitt uppdráttar, ekki síst vegna þess að hann hafði tekið að sér skuldir bróður síns Mikhaíls, sem þá var nýlátinn. Þá hafði tímaritið Vrémja, sem þeir bræður gáfu út og gekk vel, verið bannað vegna greinar um Pállandsmál sem ekki þótti heppileg (Pólverjar gerðu uppreisn gegn Rússum 1863). 1 þessum kröggum gerði Dostoévskí fárán- legan samning við óprúttinn útgefanda sem Stellovskí hét. Hann seldi Stellovskí fyrir hlægilega upphæð, 3000 rúblur, rétt til að gefa út í þrem bindum öll þau verk sem hann hafði þá skrifað. Hitt var enn verra, að Dostoévskí skuldbatt sig til þess um leið að skila af sér fyrir fyrsta nóvember 1866 nýrri skáldsögu upp á minnst tólf arkir, sem birtast skyldi í tímariti Stellovskís. Ef hann stæði ekki við það loforð eignaðist Stellovskí, sem enginn veit lengur neitt um annað en að hann gerði þennan okursamn- ing, rétt til að gefa út um tíu ára skeið án endurgjalds allt það sem Dostoévskí skrifaði á þeim tíma og hafði áður skrifað. Þessir peningar gerðu Dostoévskí kleift að lækka nokkuð skuldakúfinn og halda til Þýskalands í júlí 1863. Þar ætlaði skáldið að hressa upp á lélega heilsu síns og skrifa af kappi. En Dostoévskí var annað betur gefið en að fylgja fram skynsamlegum áformum. A fimm dögum tapaði hann í spilavíti í Viesbaden öllu fé sem hann hafði og vasaúrinu að auki. Hann sat í einskonar skuldafangelsi á hóteli sínu og fékk þar ekki aðra fyrirgreiðslu en lapþunnt te meðan hann beið eftir því að betlibréf hans til góðs vinar, Vrangels baróns, og ástkonunnar Apollinaríu Súslovu, leystu hann úr prísundinni. Hann segir í bréfi til Súslovu, að þjónarnir umgangist sig með sannri þýskri fyrirlitningu því „enginn glæpur er stærri í augum Þjóðverja en að vera blankur og borga ekki á réttum tíma“. Hann fær ekki einu sinni kerti til að lesa við á kvöldin. Og í þessari hótelkytru í þýskum smábæ, matarlaus, ljóslaus og staurblankur, byrjar Dostoévskí að skrifa sína miklu skáldsögu, „brennandi af einhverri innri hitasótt".4 I september er svo langt komið að Dostoévskí býður tímaritinu Rússkí véstnik nýja skáldsögu til birtingar. I bréfi til útgefandans, Katkofs, segir hann ítarlega frá helstu efnisatriðum og hugmyndum sögunnar. I þessari stórmerku heimild segir á þessa leið, þegar hann hefur greint frá því, að sagan verði fimm eða sex arkir og að hún verði tilbúin í mesta lagi eftir mánuð:5 82
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.