Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1995, Blaðsíða 108

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1995, Blaðsíða 108
Dagný Kristjánsdóttir Önnur eftirskrift í síðasta hefti T.M.M. skrifar Friðrik Rafnsson, ritstjóri, greinarkorn sem hann kallar „P.S." og fjallar þar um „kynjahyggju" og kaldastríðshugsunar- hátt femínískra bókmenntafræðinga. Hvatinn að grein hans er: „ . . . fár- viðrið í þeirri súpuskál sem íslensk bókmenntaumræða . . . er oft á tíðum: sjónvarpsþáttur, útvarpsþáttur, annar sjónvarpsþáttur og loks hástemmd blaðaskrif út af algeru aukaatriði fyrir listamenn sem rísa undir nafni: kynferði skáldanna sem við/um var rætt." Að mínu mati hefur íslenskbókmenntaumræða oft lotið lægra en í þessari umræðu um kyn og kynferði í bókmenntum enda er umræðuefnið fjarri því að vera „algert aukaatriði" fyrir skáld og fræðimenn eins og fram kemur hjá Friðriki, bæði á undan og eftir þessum ummælum. Boðskap hans í greininni má taka saman á þennan hátt: Gröfum stríðsaxirnar, sættumst, hættum að tala um karla- og kvennabókmenntir, niður með tvíhyggjuna og látum oss vera tvíkynja og ódauðleg í listinni. Fegin vildi ég skrifa undir þetta allt saman, ef mér fyndist þetta ekki óhófleg einföldun á flóknu viðfangsefni. Og ég vil byrja á að spyrja eins og aðrir samningamenn: Á hvaða/hvers forsendum á að grafa hvaða/hvers stríðsaxir? Bandaríski sagnfræðingurinn Thomas Laquer hefur sýnt fram á það í bókinni Making sex (1990) að á miðöldum töldu lærðir menn alls ekki að kynin væru tvö. Það var bara eitt kyn, nefnilega karlmannsins. Kynfæri konunnar voru nákvæm eftirmynd af kynfærum karlmannsins, bara öfug, það sem sneri út hjá honum sneri inn hjá henni. Þetta var sýnt og sannað með athyglisverðum og fróðlegum teikningum í kennslubókum um líffæra- fræði. Með aukinni tækni og vísindum rann það síðar upp fyrir hinum lærðu mönnum að kynfæri konunnar voru allt öðru vísi en karlmannsins. Thomas Laquer segir að við þá uppgötvun hafí staða konunnar stórversnað. Nú var hún ekki lengur „hið sama" í líffræðilegum skilningi, heldur „hinn", óeðlileg, afbrigðileg, lokkandi eða ógeðsleg og hugsanlega stórhættuleg. Thomas snýr upp á hin frægu ummæli Sigmund Freuds (Anatomy is destiny) og segir: „Örlögin ráðast af líffræði" (Destiny is anatomy). Við Friðrik erum áreiðanlega sammála um það að líffræðilega eru kynin tvö. Þar byrjar sem sagt ballið. Femínistar á síðari hluta þessarar aldar, með Simone de Beauvoir í broddi fylkingar, hafa sýnt fram á að ekkert tiltekið 102 TMM 1995:2
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.