Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1995, Side 108

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1995, Side 108
Dagný Kristjánsdóttir Önnur eftirskrift I síðasta hefti T.M.M. skrifar Friðrik Rafnsson, ritstjóri, greinarkorn sem hann kallar „RS.“ og fjallar þar um „kynjahyggju“ og kaldastríðshugsunar- hátt femínískra bókmenntafræðinga. Hvatinn að grein hans er: „ . . . fár- viðrið í þeirri súpuskál sem íslensk bókmenntaumræða . . . er off á tíðum: sjónvarpsþáttur, útvarpsþáttur, annar sjónvarpsþáttur og loks hástemmd blaðaskrif út af algeru aukaatriði fyrir listamenn sem rísa undir nafni: kynferði skáldanna sem við/urn var rætt.“ Að mínu mati hefur íslensk bókmenntaumræða oft lotið lægra en í þessari umræðu um kyn og kynferði í bókmenntum enda er umræðuefnið fjarri því að vera „algert aukaatriði“ fyrir skáld og fræðimenn eins og fram kemur hjá Friðriki, bæði á undan og eftir þessum ummælum. Boðskap hans í greininni má taka saman á þennan hátt: Gröfum stríðsaxirnar, sættumst, hættum að tala um karla- og kvennabókmenntir, niður með tvíhyggjuna og látum oss vera tvíkynja og ódauðleg í listinni. Fegin vildi ég skrifa undir þetta allt saman, ef mér fyndist þetta ekki óhófleg einföldun á flóknu viðfangsefni. Og ég vil byrja á að spyrja eins og aðrir samningamenn: Á hvaða/hvers forsendum á að grafa hvaða/hvers stríðsaxir? Bandaríski sagnfræðingurinn Thomas Laquer hefur sýnt fram á það í bókinni Making sex (1990) að á miðöldum töldu lærðir menn alls ekki að kynin væru tvö. Það var bara eitt kyn, nefnilega karlmannsins. Kynfæri konunnar voru nákvæm effirmynd af kynfærum karlmannsins, bara öfug, það sem sneri út hjá honum sneri inn hjá henni. Þetta var sýnt og sannað með athyglisverðum og fróðlegum teikningum í kennslubókum um líffæra- fræði. Með aukinni tækni og vísindum rann það síðar upp fyrir hinum lærðu mönnum að kynfæri konunnar voru allt öðru vísi en karlmannsins. Thomas Laquer segir að við þá uppgötvun hafi staða konunnar stórversnað. Nú var hún ekki lengur „hið sama“ í líffræðilegum skilningi, heldur „hinn“, óeðlileg, afbrigðileg, lokkandi eða ógeðsleg og hugsanlega stórhættuleg. Thomas snýr upp á hin frægu ummæli Sigmund Freuds (Anatomy is destiny) og segir: „Örlögin ráðast af líffræði" (Destiny is anatomy). Við Friðrik erum áreiðanlega sammála um það að líffræðilega eru kynin tvö. Þar byrjar sem sagt ballið. Femínistar á síðari hluta þessarar aldar, með Simone de Beauvoir í broddi fylkingar, hafa sýnt fram á að ekkert tiltekið 102 TMM 1995:2
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.