Glóðafeykir - 01.12.1987, Qupperneq 39

GLÓÐAFEYKIR
39
Vart leikur á tveim tungum, að við margvíslega erfiðleika hefur
verið að etja. Trúlega hefur þó vegleysið verið mestur Þrándur í Götu
fyrstu árin. Víða þurfti að flytja mjólkurbrúsana langar leiðir í veg
fyrir mjólkurbílinn, á hestakerrum, reiðingi, sleðum, bátum eða
jafnvel bornir á baki. En menn létu slíka erfiðleika ekki á sig fá, enda
til nokkurs að vinna. Mjólkurinnlegg var fært til reiknings
mánaðarlega, gagnstætt því sem gerðist um sauðfjárafurðir, sem nær
eingöngu féllu til tvisvar á ári og þó aðallega á hausti. Það skipti
skulduga bændur miklu og þeir voru ófáir, sem þurftu á öllu að halda
til að hanga á réttum kili á kreppu og mæðiveikisárunum.
„Margs þarfbúið með”,ogað mörgu var að hyggja. Flutningamálin
voru tíðum í brennidepli. Áfyrsta starfsári samlagsins, sumarið 1935,
voru mjólkurflutningar boðnir út. Var þá gert að skilyrði að þeir, sem
flutningana hrepptu, hefðu einnig á hendi flutninga á öllum vörum
bænda úr kaupstað og hélst svo lengst af á meðan gamla
flutningakerfið var við líði. Síðar voru stofnaðar mjólkurflutninga-
nefndir í hreppunum, er önnuðust alla samninga um flutninga á mjólk
og vörum.
I upphafl var framleiðendum skipt niður í þrjú flutningasvæði. 1.
Hólahreppur, Viðvíkursveit, Hegranes. 2. Blönduhlíð, Hólmur. 3.
Lýtingsstaðahreppur, Seyluhreppur, Skarðshreppur. En með vaxandi
mjólkurmagni raskaðist þessi svæðaskipting.
Og vegir bötnuðu smátt og smátt. Árlega miðaði í áttina og raunar
ótrúlega hratt, ef haft er í huga, að áhöldin voru skófla, haki og
hestakerra.
Mjólkursamlagið færði út kvíarnar eftir því, sem ástæður leyfðu hverju
sinni. Á útmánuðum 1938 var gerður samningur milli M.S. og
mjólkurbúsins á Siglufirði um sölu á mjólk til Siglufjarðar. Mjólkin
var frá öndverðu flutt sjóleiðis til Siglufjarðar, allt þar til vegur var
lagður yfir Siglufjarðarskarð, en þá komu bílar til yfir sumarið. Árið
1940 var samningur endurnýjaður með nokkrum breytingum til
hagsbóta fyrir samlagið. Það sama ár, um haustið, gerðu K.S. og
K.E.A., með sér samning um sameiginlega mjólkursölu á Siglufirði.
Hélst mjólkursala til Siglufjarðar næstu árin, en var endanlega lokið
árið 1971.
Árið 1944 hverfur Skafti Óskarsson frá samlaginu en við tekur
Sveinn Tryggvason, síðar framkvæmdastjóri Framleiðsluráðs
landbúnaðarins. En árið 1945 tekur Jóhann Sólberg Þorsteinsson að
sér forstöðu Mjólkursamlagsins og tjaldar ekki til einnar nætur. Hann
var mjólkursamlagsstjóri í hálfan fjórða áratug - farsæll maður í starfi.
Svo höfðu mál þróast að árið 1946, aðeins ellefu árum eftir að
samlagið tók til starfa, var farið að ræða um að byggja að nýju yfir