Tölvumál - 01.02.2008, Blaðsíða 52

5 2 | T Ö L V U M Á L
Þörfin fyrir höfundarréttarvörn
Árlega verður til gríðarlegt magn af margmiðlunargögnum sem á hvílir
höfundarréttur. Þar á meðal má nefna kvikmyndir, ljósmyndasöfn og tónlist.
Þrátt fyrir þennan höfundarrétt er mjög algengt að þessu efni sé dreift
ólöglega yfir vefinn eða með hugbúnaði sem er þróaður sérstaklega fyrir
slíka dreifingu. Slík dreifing kemur eðlilega illa við eigendur höfundarréttar,
sem í mörgum tilfellum verða af umtalsverðum tekjum. Sem dæmi má
nefna að bandaríski kvikmyndaiðnaðurinn var álitinn tapa 2,3 milljörðum
bandaríkjadala árið 2005 vegna ólöglegrar dreifingar yfir netið2.
Því miður er mjög erfitt að koma fullkomlega í veg fyrir slíka dreifingu, því
sífellt eru fundnar nýjar leiðir til að afla efnis, t.d. með því að taka upp
kvikmyndir og hljóð. Þess vegna er nauðsynlegt að geta þekkt aftur stafrænt
efni þegar grunur leikur á að um stolið efni sé að ræða.
Beinn samanburður á skrám hentar ekki, þar sem stafrænu efni er oft
breytt lítillega, eða jafnvel talsvert, áður en því er dreift. Þá dugir slíkur
samanburður ekki til að bera saman upptöku úr kvikmyndahúsi við
upprunalegu bíómyndina, svo dæmi sé tekið.
Mikil vinna hefur verið unnið við að útbúa „vatnsmerki“ fyrir stafrænt efni,
en þessi vatnsmerki eru mynstur sem bætt er við gögnin og hægt er að
nota til að komast að því hvort efninu hafi verið stolið eða ekki. Í stuttu
máli má segja að einfaldar aðferðir við vatnsmerkingu hafi þann ágalla að
auðvelt er að finna og fjarlægja vatnsmerkin, meðan traustari aðferðir við
vatnsmerkingu eru mjög þungar í vöfum, án þess þó að ná fullkomnum
árangri.
Þess vegna er nauðsynlegt að nota innihald stafræna efnisins til að þekkja
það aftur.
Kerfi fyrir höfundarréttarvörn
Kerfi sem verja höfundarrétt út frá innihaldi efnis hafa þrjá meginþætti.
Í fyrsta lagi þarf að finna efnið og þá helst með sjálfvirkum hætti. Í öðru
lagi þarf að nota myndgreininaraðferðir til að „lýsa“ efninu, sem eru ekki
viðkvæmar fyrir hvers konar breytingum og bjögun á efninu. Loks þarf að
nota öflugan gagnagrunn, annars vegar til að geyma slíkar lýsingar fyrir
efni sem verja á og hins vegar til að leita í með lýsingum á efni sem grunur
leikur á um að sé stolið.
Tökum dæmi um kerfi fyrir myndbönd. Slíkt kerfi vinnur þannig að fyrst eru
þau myndbönd sem verja á sett í gegnum myndgreiningu og lýsingar þeirra
settar í gagnagrunn. Eftir það þarf að finna möguleg ólögleg eintök og leita
að þeim í gagnagrunninum. Mynd 1 sýnir hvernig leit að myndböndum
virkar. Fyrst er leitað að mögulegum ólöglegum eintökum, til dæmis á
vefsíðum eins og YouTube (skref 1). Svo eru fundnir einstakir myndrammar
Hraðvirk
og áreiðanleg
fyrir myndir og myndbönd
höfundarréttarvörn
Kristleifur Daðason
Eff2 Technologies
Herwig Lejsek
Eff2 Technologies
Dr. Björn Þór Jónsson
dósent, tölvunarfræði deild Háskólans í R.vík
Um nokkurra ára skeið hefur Gagnasetur Háskólans í Reykjavík, í samstarfi við IRISA rann-
sóknarstofuna í Frakklandi, stundað rannsóknir og þróun á hugbúnaði til höfundarréttarvarnar
fyrir margmiðlunargögn, svo sem ljósmyndir og myndbönd. Þessi hugbúnaður, sem byggist
annars vegar á nýrri myndgreiningaraðferð og hins vegar á nýrri gagnagrunnstækni, hefur reynst
mjög hraðvirkur og áreiðanlegur í prófunum. Unnið er að frekari þróun og markaðssetningu, og
hefur verið stofnað fyrirtæki, Eff2 Technologies (www.eff2.net)1, til að halda þeirri vinnu áfram.
1 Eff2 stendur fyrir Efficient x Effective, eða hraðvirkar og áreiðanlegar aðferðir 2 Sjá http://www.mpaa.org/2006_05_03leksumm.pdf