Morgunblaðið - 22.12.2022, Blaðsíða 62

MENNING62
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. DESEMBER 2022
Myndlistarmaðurinn Guðmundur
Thoroddsen sýnir abstrakt olíumál-
verk á sýningunni Kannski, kannski
sem stendur opin í Hverfisgalleríi
til 7. janúar.
Guðmundur hefur undanfarin ár
unnið með fígúrur af ólíku tagi en
nú má segja að málverkin séu hrein
abstraktverk. Karlmenn hafa til
dæmis verið áberandi en á síðustu
einkasýningu hans í sama galleríi,
Hundaholt, hundahæðir (2020), voru
það hundar sem voru í fyrirrúmi í
myndmálinu.
„Þegar ég var að fela hundana og
það allt í landslaginu var ég í raun
að afsaka það að ég væri í raun og
veru bara að leika mér með liti,
áferðir og form. Og núna langaði
mig að taka þetta fígúratíva lag
frá og einbeita mér að því sem mig
langaði virkilega að vera að gera.
Vera heiðarlegur við sjálfan mig um
að ég vildi bara einfaldlega spila
saman litum, formum og áferðum
og kannski andrúmslofti og láta
ekkert myndmál vera að flækja
það.“
Spurður hvort þetta skýra mynd-
mál sé horfið fyrir fullt og allt segir
hann að allt gangi í bylgjum og í
hringi. Því geti vel verið að hann
snúi aftur til þessara fígúra síðar.
„Að sumu leyti á það að mála alveg
abstrakt ekki alveg við mig því að
á meðan ég er að mála leitar hug-
urinn alltaf í eitthvað þekkjanlegt.
Svo ég er ekki viss um að ég haldist
í pjúra abstrakt lengi.“
Litir úr íslensku umhverfi
Þótt verkin séu vissulega abstrakt
þá minna þau sumpart á landslags-
myndir. Guðmundur segist áður
hafa meðvitað unnið verk sem hafi
átt að vísa í einhvers konar í lands-
lag. En að þessu sinni segir hann
tenginguna ekki meðvitaða. Hún sé
þó óhjákvæmileg vegna þess að það
liggi beint við að þeir litir sem hann
notar, þau form sem hann velur og
þær áferðir sem eru á verkunum
lesist sem einhvers konar landslag.
„Ég held að íslensk náttúra sé
alltaf á bak við eyrað. Litirnir koma
svolítið úr íslensku umhverfi hvort
sem það er úr náttúrunni eða bara
héðan úr borginni. Ég fer mikið
út að ganga með hundinn og geng
Ægisíðuna og í Öskjuhlíðinni,“ segir
hann.
Á þessum nýju myndum teflir
Guðmundur saman ryðbrúnum
tónum og sterkum bláum lit. Hann
segir litina ekki hafa neina beina
merkingu heldur hafi hann valið
þá vegna þess að honum þyki þeir
harmónera vel á fletinum.
„Ég hugsa að smekkur manns á
litum geti tengst því sem er í tísku
hverju sinni. Ég held maður sé
ekkert ónæmur fyrir því. Og minn
smekkur hefur breyst í gegnum tíð-
ina og er enn að breytast. Ég finn að
ég er aðeins að koma út úr þessum
lágstemmdu grátónum og aðeins
farinn að leyfa mér meira að setja
sterka liti hér og þar. Þessi sterki
blái hefur fylgt mér í svolítinn tíma,
kannski fjögur eða fimm ár. Ég hef
notað hann í litlu magni til þess að
brjóta upp eintóna grámóskulegu
liti en nú er ég farinn að nota hann
á stærri flötum án þess þó að hann
taki alveg yfir.“
Frelsi í blekskissunum
Guðmundur hefur málað með
olíu í nokkur ár en áður vann hann
mest með akrýl. „Mér finnst ég enn
frekar nýr í olíunni. Hef aldrei lært
formlega að meðhöndla olíuliti en
maður hefur internetið til að segja
sér til. Svo eru þetta engin geim-
vísindi. En ég hef meiri stjórn á því
hvernig áferðirnar eru með olíu.“
Spurður hvað gerist þegar hann
setjist fyrir framan auðan striga
segir Guðmundur að hann vinni
ekki út frá neinni fyrirframgefinni
hugmynd. Hann byrji þess í stað oft
á því að gera nokkrar skissur þar
sem hann málar með bleki, með
frekar stórum pensli, á pappír. Þar
geti hann leyft sér ákveðið frelsi
sem hann getur ekki leyft sér þegar
hann vinnur með olíumálningu á
striga.
„Þessar blekskissur leyfa mér að
vera alveg frjáls. Ég geri kannski
fimm til tíu í einni beit og raða þeim
síðan upp og vel þær sem mér líst á.
Og það skiptir engu máli þótt helm-
ingurinn af þeim sé ljótur því þá vel
ég bara þær sem koma vel út. Svo
vinn ég svolítið eftir þessum skiss-
um. Þær eru bara svartar og hvítar
svo ég vel þær bara út frá formi og
ljósi en hef áfram fullkomið val um
hvaða liti ég nota í málverkinu.“
Guðmundur leitar innblásturs
víða og nefnir hann einna helst
sænska myndlistarmanninn Andre-
as Eriksson. „Ég var orðinn ansi lík-
ur honum á tímabili og var að reyna
að komast burt frá þeim áhrifum
á þessari sýningu. En mér finnst
þetta enn vera svolítið líkt honum.”
Hann nefnir líka annan samtíma-
mann sinn, danska listamanninn
Tal R, og segir að áhrif frá honum
megi einnig finna í verkunum á
sýningunni.
Þá nefnir hann tvo listamenn sem
voru áberandi um miðja síðustu öld,
hinn bandarísk-kanadíska Philip
Guston og Frakkann Jean Dubuffet.
„Guston gerir eiginlega ógeðslega
ljótar og klunnalegar teiknimynda-
legar myndir en það er eitthvað sem
ég sæki í frá honum þó ég geti ekki
sagt hvað það er núna. Það hvernig
Dubuffet skilur eftir bjartar útlínur
er eitthvað nýtt, eða nýtt fyrir mér,
og ég hef tekið frá honum.“ Af ís-
lenskum listamönnum nefnir hann
loks Kjarval og Jóhann Briem.
Í lausu lofti
Titill sýningarinnar, Kannski,
kannski, varð til eftir að Guð-
mundur var búinn að raða saman
sýningunni og gat virt fyrir sér það
sem hann var með í höndunum.
„Þetta vísar fyrst og fremst í
einhverja óvissu. Það tekur mann
alltaf svolítinn tíma að átta sig á
því hvað maður er með í höndunum
þegar maður er að gera eitthvað
nýtt. Þessi titill lýsir þannig kannski
einhverri óvissu með merkingu
verkanna, hvað þau eiga að sýna og
hvert þau stefna.“
Hann segir einnig óvíst hvert
hann sjálfur sé að stefna í list sinni.
„Suma daga er maður vissari en
aðra. Núna er ég í lausu lofti en það
er líka oft góður staður til að vera á
því þá er maður ekki með ákveðnar
væntingar um hvað maður ætli
að gera og leyfir frekar hlutum að
gerast af sjálfu sér.“
lSýning Guðmundar Thoroddsen, Kannski, kannski, í HverfisgalleríilPrófar sig áfram með
hrein abstraktverklFinnur innblástur í íslenskri náttúru og öðrum myndlistarmönnum
Leikur að litum, formum og áferð
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Listamaðurinn „Ég vildi bara einfaldlega spila saman litum, formum og áferðum og kannski andrúmslofti.“
Dönsk stjórnvöld líta það alvarleg-
um augum að úkraínsk stjórnvöld
hafi svipt dönsku fréttakonuna
Matilde Kimer starfsleyfi sínu
í Úkraínu. Kimer, sem er marg-
verðlaunaður blaðamaður hjá
DR, hefur frá 2009 flutt fréttir
frá öllum löndum fyrrverandi
Sovétríkjanna. Í ágúst, þegar hún
hugðist halda til Rússlands eins
og svo oft áður, var hún stöðvuð á
landamærunum og henni meinað-
ur aðgangur að Rússlandi næstu
tíu árin vegna fréttaflutnings
hennar frá Úkraínu.
Í sama mánuði var Kimer einnig
fyrirvaralaust svipt starfsleyfi
sínu í Úkraínu, en greindi fyrst
frá því í dönskum fjölmiðlum
fyrr í vikunni. Síðustu mánuði
hefur hún með aðstoð danskra
stjórnvalda reynt að fá skýringar á
starfsleyfissviptingunni. Sam-
kvæmt fréttDR og Politiken um
málið hafa fulltrúar úkraínsku
leyniþjónustunnar sakað Kimer
um rússneskan áróður í fréttum
hennar, sem hún vísar á bug. Þau
munu hafa boðið henni að starfa
áfram í Úkraínu ef hún notaðist
aðeins við myndefni frá þeim og
flytti jákvæðari fréttir, en Kimer
segist ekki geta undirgengist slíka
ritskoðun. „Þetta er alvarleg árás
á frjálsa fjölmiðlun. Ef ríki vill
skilgreina sig sem lýðræðisríki þá
verða stjórnvöld að verja frelsi fjöl-
miðla,“ segir Tine Johansen, for-
maður Danska blaðamannafélags-
ins. Lars Løkke Rasmussen, nýr
utanríkisráðherra Dana, segist líta
málið alvarlegum augum. Hann
segist hafa rætt við sendiherra
Úkraínu í Danmörku og áréttað
þar mikilvægi þess að staðinn sé
vörður um fjölmiðlafrelsi.
l Dönsk fréttakona svipt starfsleyfi
Úkraínsk stjórn-
völd gagnrýnd
Vönduð Matilde Kimer var nýverið
tilnefnd til Cavling-verðlaunanna
fyrir fréttaflutning sinn í Úkraínu.