Morgunblaðið - 06.06.1987, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 06.06.1987, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 6. JÚNÍ 1987 Megindrættir RockaHmálsins; íslendingar, Færeyingar og Danir fara að lögum og vænta hins sama af Bretum eftírEyjólf Konráð Jónsson Athygli vakti þegar Bretar sögð- ust ekki geta samþykkt rannsókn- arleiðangur sem íslendingar, Danir og Færeyingar gera út í sumar f sameiningu á svæði sem þjóðirnar hafa gert tilkall til og vilja sameig- inlega skoða nánar. Þessari lög- lausu íhlutun Breta mótmæltu utanríkisráðherrar Dana og íslend- inga auðvitað. Eins og að Kkum lætur gerir hafréttarsáttmáli Sam- einuðu þjóðanna ráð fyrir því að ágreiningur geti risið um „afmörk- un landgrunnsins milli ríkja með mótlægum eða aðlægum ströndum" eins og segir í 83. grein, en slíkan ágreining á að leysa „með samningi á grundvelli þjóðaréttar . . . svo að sanngjarnri lausn verði náð". í samræmi við þessi lagafyrirmæli hafa íslendingar frá upphafi starf- að, hvatt Færeyinga til að gera hið sama í samræmi við réttindi þeirra og ótal sinnum óskað samningavið- ræðna við Breta frá því að Alþingi ályktaði fyrst um málið 22. desem- ber 1978. Á fundum hafréttarráð- stefnunnar féllust Bretar ýmist á formlegar eða óformlegar umræð- ur, og orðsendingar hafa gengið á rnilli ríkjanna, en svör af Breta hálfu hafa verið rýr og öll órök- studd. Engu að sfður hafa Danir og íslendingar verið sammála um að veita þeim margsinnis fram- lengda fresti til að koma að samningaborðinu. Um rannsóknirn- ar sem gerðar verða f sumar á umræddu svæði er það að segja að við tilkynntum Bretum þær og buð- um þeim þátttöku f þeim, sem þeir raunar hafa hafnað. En um leyfi báðum við þá auðvitað ekki þar sem við erum f fullum rétti að alþjóða- lögum til þessara athafna. En nú upplýsa Bretar að þeir hafi verið að rannsóknum á svæði sem við og Danir höfum gert tilkall til án þess að veita um það upplýsingar eða óska leyfis og ætli að halda þeim áfram. Af ofansögðu ætti að vera ljóst að íslendingar, Danir og Færeying- ar hafa í einu og öllu farið að alþjóðalögum og þjóðirnar ætlast til hins sama af Bretum. En við getum auðvitað ekkert annað gert en haldið til haga þeim réttindum sem við teljum að okkur beri og sameinast um réttargæsluna, enda hafa íslendingar alla tíð virt rétt- indi Færeyinga og óskað þess að Bretar (og írar) kæmu til viðræðna um málið og ákvarðana um lög- mæta meðferð þess ef ekki næðist samkomulag um einhvers konar sameign eða sameiginlega nýtingu eins og gerðist í Jan Mayen-málinu. Þrátt fyrir þveriyndi Breta og ein- kennileg viðbrögð þeirra við rann- Á kortinu sjást línur þœr sem siglt veröur eftir (sumartil rann- sókna. Þær eru á svæði, sem fjögur rflci gera tilkall til. Á Reykjaneshrygg hafa íslendingar helgað sór hafsbotnsróttindi út f 350 mflur sem englnn getur véfengt. Á Hatton-Rockall svæðinu eru íslendingar þeir elnu sem dregið geta beina Ifnu f samrœmi viö 76. gr. haf rótta rsátt málans suður yf ir allt svæðið án þess að fara yf ir gjá eða klif ra hlíðar. Sú Ifna liggur f rá Suðausturlandi. Þeir geta þvf gert tilkall til svæðisins alls. Vift óskum samninga og sameignar en fengjum allt Hattonsvæðið ef miftlfna gilti. Danir og Fræeyingar gera tilkall til nokkuft minna svæðis. Bretar og (rar reyna aft teygja sig inn á háslóttuna, sokkift land sem er álfka stórt og ísland en klofnaði frá Bretlandseyjum fyrir um 200 milljónum ára og var þá áfast Grænlandi. í 100 milljónir ára hafa sftmu jarðf ræðilegu umbrotin, sem ekkert hafa snert Bretlandseyjar, sett einkenni sitt á jarftsögu Rockall- hásléttu, islands og Færeyja. sóknarleiðangri okkar held ég að allir íslendingar séu sammála um að „deílurnar" megi enn Ieysa á framangreindan hátt í mesta bróð- erni og hið sama á áreiðanlega við um Færeyinga og Dani, enda vafa- laust að engin þjóðanna hefur minnsta áhuga á að agnúast út í einhverja hinna. Raunar eru það ekki bara íslend- ingar og Danir sem telja að Bretar eigi að fara að réttum lögum. Þann- ig birtist í virtu bresku lögfræði- tímariti í fyrra (International and Comparative Law Quarterly — Vol- ume 32 - apríl 1986) ítarleg og að flestu leyti merkileg grein eftir Clive R. Symmons við Bristol- háskóla. Hann lýkur henni á þeim orðum að hyggileg leið (sensible course) virðist fyrir deiluaðila að vísa málinu sameiginlega til gerðar- dóms eða meðferðar eftir réttar- farsreglum. (Such is the present tangle of sea-bed claims in the Rockall Plateau area, however, that multilateral reference of the dispute to the arbitral or judical process does seem a sensible course for the disputants to take.) (Rétt er að skjóta þvf hér inn að í fræðigrein Symmons er villa sem byggist á eðlilegum upplýsinga- skorti (bls. 362) ogþarf að leiðrétta. Hann heldur að eitthvert ósam- komulag hafi verið milli Dana og íslendinga vorið 1985 þegar þjóð- irnar gerðu tilkall til Rockall- svæðisins þar sem Danir birtu sína yfirlýsingu 7. maí en íslendingar ekki fyrr en tveim dögum sfðar. Um þetta var enginn agreiningur heldur jtalin heppileg vinnubrögð a.m.k. af hálfu íslendinga). Raunar er æði langt sfðan annar breskur fræðimaður efaðist um að Bretar ættu réttindi á Rockall- hásléttu. Árið 1978 birti prófessor E.D. Brown, sérfræðingur í alþjóða- lögum við Wales-háskóla langa og mjög merkilega grein, sem raunar Eyjólfur Konráð Jónsson varð m.a. kveikjan að þvf að fyrsta mál Alþingis það haust var þings- ályktunartillaga um réttargæslu íslendinga á landgrunninu f suðri ásamt tillögu um Jan Mayen-svæð- ið. Prófessor Brown færði að því gild rök að réttur Breta (og enn frekar íra) væri meira en hæpinn vegna Rockall-Trogs, 200 milljón ára gamallar djúprar gjár, sem klyfi hásléttuna alveg frá Skotlandi og íslandi, en þar er um að ræða fyrstu klofnun landa þegar Atlantshaf var að myndast. Þessi sjónarmið hafa sfðan styrkst og verið meginrök íslendinga og Færeyinga. Þau rök hafa margsinnis verið rakin á ári hverju bæði hér í blaðinu, á Alþingi og vfða annars staðar en hafa þó varla komist til eyrna eða augna jafnvel ágætustu blaðamanna (nú kallaðir fjölmiðlamenn) hér á landi þótt þau séu kunn í Bretlandi. (Þeim sem vildu kynna sér rök íslendinga frá upphafi má t.d. benda á greinar í Mbl. 12. mars og 29. maí 1982 en þau rök hafa öll staðist til þessa dags og mörg ný bæst við.) I grein f The Times f fyrra þar sem fjallað var um málið er sagt að Bretar gætu komist í vandræði með afstöðu sína ef rnálið kæmi fyrir dóm og greininni lýkur á þeim orðum að gangi dómur í „ranga" átt muni afstaða þeirra (og Ira) birtast sem 200 miUjón árum of gömul eða urelt „200 miUion years out of date". Hér á landi eru enn til menn sem halda að við séum að reyna að helga okkur einhvern einskisnýtan klett eða nibbu sem nefnist Rokkurinn eða Rockall. Það höfum við aldrei gert eða haft minnsta áhuga á enda er skerið innan 200 mílna efnahags- lögsögu Breta og hefur 12 mílna réttindi eftir 121. grein hafréttar- sáttmálans. Við börðumst hins vegar gegn því af öllum mætti á hafréttarráðstefnunni að Bretum tækist að fá greininni breytt þannig að óbyggilegir klettar nægðu til 200 mflna efnahagslögsögu og kannski höfðum við einhver áhrif á það að tilraunir Breta mistókust. Kröfugerð okkar og Færeyinga og Dana er mjög vel rökstudd og geysimikil vinna hefur verið lögð í málið, en ekki skal lengra út f það farið nú. Ég vil aðeins endurtaka það sem oft hefur verið sagt áður að ísland og Færeyjar ættu að rétt- um lögum og samkvæmt ákvæðum 76. greinar hafréttarsáttmálans öll hafsbotnsréttindi á Hatton-Rock- all-svæðinu ef þau væru eitt ríki. Hið sama ætti að gilda ef krðfu- gerð Dana og íslendinga væri sameiginleg. Hún er nú raunar að verða það að mestu leyti. En hvað sem því lfður viljum við af mörgum ástæðum leysa málið með Bretum en ekki gegn þeim (og jafnvel írum líka sem erfiðast eiga með að gera tilkall á svæðinu og þess vegna varla fengist til að ræða málið), ekki bara vegna þess að við viljum vináttu við þá og sanngirni á báða bóga heldur Ifka vegna þess að harðar deilur gætu hugsanlega orð- ið til þess að alþjóðlegar stofnanir gripu inn f gang mála og torvelduðu Sllum þjóðunum að ná réttindum. — Þetta skulum við játa. Ilöfundurerfornmðuruiimríkiu- málanefndar Alþingia.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.