Morgunblaðið - 06.06.1987, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 06.06.1987, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 6. JUNI 1987 Til málsvara skólastefnunnar eftirSiglaug Brynleifsson Heimir Pálsson virðist fremur ánægður með þær kennslubækur og aðferðir við móðurmálskennslu sem notaðar hafa verið í grunnskól- um undanfarin ár og eru skyldaðar til notkunar af þeim aðilum sem móta móðurmálskennsluna. Hann fjallar um „misskilning" og „frum- stæðar ályktanir" og „vanþekk- ingu" varðandi þessi fræði, sem stafi af því að móðurmálskennarar og „vísindamenn íslenskra fræða hafa verið heldur ónýtir að skýra meginatriði fræðanna fyrir almenn- ingi". Heimir virðist álíta að allir móð- urmálskennarar og málvisinda- menn séu sama sinnis um þau fræði sem nemendum eru ætluð og að með skýringum á þessum fræðum (kennslubókum í móðurmáli) muni almenningi verða ljóst ágæti fræð- anna. Nú hagar svo til, að því fer mjög fjarri að allir móðurmálskennarar landsins og málvísindamenn séu ánægðir með þessi fræði. Sumir þeirra og ekki þeir reynslulausustu telja þessar kennslubækur ákaflega vafasamar. Árangurinn af notkun þessara bóka kemur skýrt fram í umsögnum kennara og skólastjóra á blaðsíðum 40—42 í því sama blaði og grein Heimis birtist um „Leyfi- legar og óleyfilegar ályktanir". (Morgunblaðið 28. maí 1987.) Það er um árangurinn af notkun þeirra fræða f móðurmálskennslu „ Aðalatriðið er, að nú- verandi skólastefna innangrunnskólans varðandi móðurmáls- kennslu og rey ndar einnig málakennslu, er alröng og sá árangur sem náðst hefur, hefur náðst þrátt fyrir skóla- stefnunaogþað námsbókahrasl, sem skyldugt er að nota." sem málið snýst, ekki um „meginat- riði fræðanna" sem slíkra. En Heimir virðist vera svo altekinn af ágæti eigin hugmyndafræði, enda þótt flestöllum beri saman um slak- an árangur um nokkurra ára skeið (ekki aðeins í sambandi við grunn- skólaprófið í íslensku 1987, sem hefur reyndar talsverða sérstöðu sem próf), að honum virðist vera fyrirmunaður skilningur á því. Hafi Heimir Pálsson aldrei efast um ágæti þeirrar hugmyndafræði, sem hann og skilningsnautar hans halda fram, þá mætti e.t.v. vænta þess, að viðbrögðin við og umsagn- ir um móðurmálsbækurnar í Morgunblaðinu 28. mai sl. gætu orðið kveikja að víðari skilningi hans á því ástandi í móðurmáls- kennslu, sem mótast hefur með þeim „nútímalegu" aðferðum sem hann er málsvari fyrir. Aðalatriðið er, að núverandi skólastefna innan grunnskólans varðandi móðurmálskennslu og reyndar einnig málakennslu, er al- röng og sá árangur sem náðst hefur, hefur náðst þrátt fyrir skóla- stefnuna og það námsbókahrasl, sem skyldugt er að nota. Móður- málskennarar og málvisindamenn andsnúnir núverandi stefnu í móð- urmálskennslu hafa kennt „fram- hjá" námsbókahraslinu og náð árangri með því, en til þess þarf bæði talsverða hörku og meiri þekk- ingu en skilningsnautar Heimis Pálssonar hafa til að bera. Heimir ræðir á tveimur stöðum um hugtakið „formgerð" og virðist skilja það tvennskonar skilningi. Því verður að benda honum á inn- gangsrit í nútíma málvísindum, þar sem er m.a. fjallað um hugtakið. Þetta rit er bók M.F. de Saussure: Cours de linguistique generale. 1916. B6k þessi er þýdd á margar tungur, þ.m. á ensku. Chomsky kemur einnig til álita og hin ágæta uppflettibók: Hugtök og heiti í bók- menntafræði, ritstýrð af Jakobi Benediktssyni, Reykjavík 1983. Heimir ræðir um viðbrögðin við málhrörnun og breytingum á máli. Hann segir að það „hafi vafist fyr- ir vísindunum að gera grein fyrir því hvers vegna og samkvæmt hvaða lögmálum málin breytast". Það sem hefur breyst hér á landi er, að börnum virðist minna sinnt á heimilunum en áður tíðkaðist. Málnotkunin er minni og aukin fjöl- Siglaugur Brynleifsson miðlun og afþreyingarmiðlun ýmiss konar dregur úr notkun máls manns við mann. Æfing í máli dvínar og meðvitundin verður þrengri þar með. Margar aðrar ástæður koma til. Þess vegna er brýnt að skólarn- ir leggi því meiri áherslu á kennslu í móðurmálinu og styrki sem mest „formgerð tungunnar", m.a. staf- setningu og málfræði, og velji til lestrar, svona til tilbreytingar, fjöl- skrúðugra lestrarval. (Undanfarin 10—15 ár hefur Gísla saga Súrsson- ar verið aðaltextinn í efri bekkjum grunnskólans.) Skólastefnan og skólakerfi grunnskólans hefur brugðist hrap- w i v f v- i , ^ju YmjBkmmmmmmXtL.-* \ / ¦Jmémm\mw%-M\ ^i^ HKr Núertímisumarblómanna^ Bgumgottúrvalsumarbloma ogfjölærraplantna. Aígarðinnáeinumstaö. I.Glitbrá ííSKrar 3.Suma^^r 35%afsláttur 30%afsláttur SíSSSt^sfcJ!^' Athugið 0pið9-21 GrtóXsinuv/Sigtún.Sími:689070 allega, þegar það átti að koma að nokkru leyti í stað málsuppeldis heimilanna og hamla gegn götxi- máli afþreyingariðnaðarins. í stað þess hafa hugmyndafræðingar skólastefnunnar talið fúskið jafngilt því sem vel er gert, götumálið jafn- gilt vönduðu máli. Því er von að nú beri meira en áður á götumáli í því fjölmiðlafári, sem hellist yfir þjóðina og þar eru ávextir hug- myndafræðinga skólastefnunnar að ná sínum sérstæða þroska. Hvernig útkoman verður eftir nokkur ár, með samskonar skóla- stefnu hlýtur að vekja hrylling. Heimir Pálsson ber fram ýmsar óleyfilegar staðhæfingar í skrifum sínum, t.d. að lítið sem ekkert sam- band sé á milli kunnáttu í stafsetn- ingu og málfræði og „að þekking á málfræðihugtökum hafi engin sannanleg áhrif á málbeitingu og hafi aldrei haft". Svo má skilja á skrifum Heimis Pálssonar, að kveikjan að grein hans hafi verið, að hann taldi, að skoðanir undirritaðs hafi á einhvern hátt orðið til þess að ritstjórar Morgunblaðsins hafi skrifað leiðar- ann 24. maí sl. Þetta er mikill misskilningur. Allir þeir sem lesið hafa Morgunblaðið um árabil og lengur, vita, að þeir, sem móta stefnu þess, hafa leitast við að stuðla að vönduðu málfari og það má staðhæfa að þetta blað og rit- stjórar þess hafi unnið mjög þarft verk með skrifum sínum og annarra um þessi efni. Eitt er það einkenni, sem kemur beint og óbeint fram í grein Heimis Pálssonar, sem er óþarfa yfirlæti gagnvart „almenningi". Þetta ein- kenni er að færast í aukana, fylgir e.t.v. aukinni sérþekkingu og sér- hönnun á ýmsum sviðum. Þetta er þó einkum hvimleitt og smekklaust meðal þeirra einstaklinga, sem hlot- ið hafa einhverja fræðslu, sem þeir vilja telja til menntunar. Meðal menntaðra manna þykja slík ein- kenni meira en lítið hæpin og vafasöm, enda byggjast þau á fölsk- um forsendum, geysilegri þröngsýni og sjálfbirgingshætti. Þeim tilmælum er beint til Heim- is Pálssonar að hann beiti sér fyrir því, sem forystumaður í Bandaiagi kennarafélaga og sem málsvari núverandi skólastefnu, að þeir, sem sömdu grunnskólapróf í íslensku 1987, gefi sig fram, svo að afrek þeirra verði ekki einn „hinna ótta- legu leyndardóma". Og í lokin leyfi ég mér að taka mér orð Catos í munn og skrifa að breyttu breytanda: Ceterum censeo institutionem ad evolutionem scholarum esse delendam. (Biðst afsökunar á knúsaðri latínu, en það er þýðing á orðskrípinu: skólaþróunardeild.) Höfundur er fræðimaður og ritar um erlendarbækuríMorgun- blaðið. frbtfeifr í Kaupmannahöf n FÆST í BLADASÖLUNNI Á JÁRNBRAUTÁR- STÖOINNI OG Á KASTRUP- FLUGVELLI +
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.