Morgunblaðið - 31.03.1994, Side 73

73
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 31. MARZ 1994
Minning
Elín Ó. Stephen-
sen, Egilsstöðum
Amma mín og nafna, Elín
Stephensen á Egilsstöðum, er látin
tæplega níræð að aldri og langar
mig til að minnast hennar nokkr-
um orðum. Hún fæddist 19. októ-
ber 1904 í Skildinganesi við
Skeijafjörð. Foreldrar hennar voru
séra Ólafur Magnússon Stephen-
sen frá Viðey og Steinunn Eiríks-
dóttir frá Karlsskála við Reyðar-
fjörð. Amma Elín ólst upp á Grund
í Grundarfirði og í Bjarnanesi í
Nesjum í Hornafirði frá 1919,
þegar faðir hennar varð prófastur
þar. Amma talaði oft um hve gam-
an hefði verið í Hornafirði og
fannst mér því mikils um vert
þegar ég 11 ára gömul fékk að
fara með afa og ömmu til Horna-
fjarðar. Systkini ömmu voru
Magnús, Sigríður, Áslaug, Eiríkur,
Björn, Stephan, Helga (andaðist í
æsku), Helga, Ingibjörg og Ragn-
heiður og eru þau öll látin nema
Ingibjörg, húsfreyja á Seltjarnar-
nesi.
Rúmlega tvítug að aldri sigldi
amma til Noregs1 þar sem hún
dvaldist við nám og störf í eitt ár.
Á leið sinni þangað kynntist hún
Pétri Jónssyni frá Egilsstöðum,
sem var á leið til Noregs í lýðhá-
skóla. Foreldrar Péturs voru Jón
Bergsson, bóndi á Egilsstöðum og
Margrét Pétursdóttir. Hinn 10.
mars 1929 gengu þau amma og
afi í hjónaband í Bjarnaneskirkju.
Amma fluttist síðan í Egilsstaði
með eiginmanni sínum. Mér fannst
alltaf eitthvað sérstakt við það,
að amma og afí hefðu kynnst á
skipi á leið yfir Atlantshafið og
bað ég ömmu oft um að segja frá
því.
Amma Elín og afi Pétur eignuð-
ust fjögur börn. Þau eru: Jón,
héraðsdýralæknir á Egilsstöðum,
kvæntur Huldu Matthíasdóttur og
eiga þau þijú börn, Ólafur, sem
lést af slysförum 23 ára gamall
árið 1955, Margrét, móðir mín,
fulltrúi stöðvarstjóra hjá Pósti og
síma, Egilsstöðum, gift Jónasi
Gunnlaugssyni, rafvirkjameistara
og eiga þau fjögur börn, Steinunn
Áslaug, rekstrarstjóri í útibúi Is-
landsbanka í Kringlunni, gift Við-
ari Sigurgeirssyni, vélfræðingi og
eiga þau tvö börn. Barnabarna-
börnin eru orðin sjö.
Amma var húsfreyja á mann-
mörgu, stóru heimili og þar var
einnig mjög gestkvæmt. Eg man
varla eftir öðru en að þar hafi allt-
af verið gestir, enda voru amma
og afi bæði vin- og frændmörg
og gestrisin mjög. Amma stjórnaði
öllu með myndarbrag. Hún var ein
af stofnendum kvenfélagsins Blá-
klukkna, virkur félagi og síðustu
árin heiðursfélagi þess. Afi Pétur
tók virkan þátt í ýmsum félags-
störfum. Síðast en ekki síst var
hann hestamaður mikill, en þessu
öllu fylgdi mikill erill og stóð
amma við hlið hans og studdi alla
tíð.
Við systkinin vorum svo gæfu-
söm að eiga heimili ömmu og afa
sem okkar annað heimili. Þótti
mér hvergi betra að vera en á
Egilsstöðum hjá þeim. Amma mín
var sem bjargfastur klettur og hjá
henni fann ég öryggi og traust.
Það var sama hvað gekk á, alltaf
var amma söm og jöfn og aldrei
minnist ég þess, að hún hallmælti
nokkrum manni. Mér er einkar
ljúft að minnast gáskans, sem
gripið gat ömmu og tók hún þá
jafnvel nokkur dansspor á eldhús-
gólfinu og söng með. Hún gat
einnig haldið skemmtilegar tæki-
færisræður ef svo bar undir. Ára-
mótin hjá afa og ömmu eru mér
ógleymanleg, þar sem frændur og
vinir sungu samap „Nú árið er lið-
ið“ og gleði og hátíðleiki ríktu.
Afi Pétur lést fyrir þremur árum
og fannst mér ég mikið hafa misst.
Nú er amma farin líka og sorg
og eftirsjá er mikil. Það er eins
og ákveðnum hluta lífs míns sé
lokið með þeim. En minningarnar
lifa. Ég tel mig heppna að hafa
fengið að vera mikið hjá afa og
ömmu og kynnast þeim vel og fá
að taka þátt í störfum bæði innan-
húss og utan. Börnin mín og eigin-
maður áttu því láni að fagna að
fá að kynnast þeim og njóta mann-
kosta þeirra.
Fyrir hönd okkar systkinanna,
Elínar, Ragnhildar, Sigríðar og
Gunnlaugs og fjölskyldna okkar,
vil ég þakka ömmu Elínu alla elsku
og umhyggju okkur veitta. Við
biðjum algóðan Guð að blessa
hana og varðveita. Að leiðarlokum
stendur eftir björt og fögur minn-
ing um góða ömmu, sem ætíð var
með opinn faðm mót litlum ömmu-
og langömmubörnum.
Far þú í friði,
friður Guðs þig blessi,
hafðu þökk fyrir allt og allt.
Gekkst þú með Guði,
Guð þér nú fylgi,
hans dýrðarhnoss þú hljóta skalt.
(V. Briem.)
Elín Ó. Stephensen verður jarð-
sungin frá Egilsstaðakirkju laugar-
daginn 2. apríl nk. kl. 15.00.
Elín Jónasdóttir.
Hún kom þangað fermingarárið
sitt og þar átti hún öll sín unglings-
ár. Fædd í Skildinganesi við
Skeijafjörð, kornabarn f Lágafelli
í Mosfellssveit og barn í Grundar-
firði. Ég stend á dögunum á hlað-
inu á Viðborðsseli á Mýrum í
Hornafirði og horfi yfir svelli iögð
Hornafjarðarfljót og verður hugs-
að til ömmu Elínar. Það er stillt
veður og stórfengleg sýn til sjávar
og jökla. Fyrir sextíu og fimm
árum og viku betur, austan fljót-
anna, gengu amma Elín og afi
Pétur inn kirkjugólfið í Bjarnanes-
kirkju og hétu hvort öðru ævi-
langri tryggð. Mér er ókunnugt
um hvernig viðraði þann dag í
Nesjum, en ég sé fyrir mér unga
parið. Bæði á tuttugasta og
fimmta aldursári, hún þremur dög-
um eldri. Hann hár og grannur
og ber sig vel. Hún gerðarleg með
mikið þykkt ljóst hárið. Hún veit
hvað hún vill og þetta er kirkjan
hennar og pabba.
Skyldmenni og Nesjamenn líta
tíunda dag marsmánaðar 1929
glæsileg hjón á tröppum Bjarna-
neskirkju. Ólík í fasi og allri skap-
höfn. En þá daga alla er ég þekkti
til ömmu og afa var þeirra hjóna-
band í mínum augum eins og veðr-
ið á hlaðinu í Viðborðsseli þennan
dag. Stillt og fallegt. Amma Elín
naut áranna í Hornafirði. Sögurn-
ar hennar frá þessum tíma tengd-
ust fólki á gleðistundu. Hlédræg
fylgdi hún fast eftir systrum sínum
Helgu og Ingibjörgu til skóla, leiks
og seinna meir þeirra skemmtana
er gáfust. Fjölskyldan sem hafði
verið á faraldsfæti var nú sest að,
en þær systur sáu að heimurinn
markaðist hvorki af túnfætinum
heima né gleggstu kennileitum í
sjáanlegri fjarlægð á björtum degi.
Strandferðaskipið fór hjá í þetta
skipti. Það hafði ekki hvarflað að
skipastjóranum að uppskipunar-
báturinn hefði lagt í ósinn í þessu
veðri. Tilviljun eða örlög? En
amma komst með í næstu ferð og
síðan frá Reyðarfirði til Noregs.
Þau hittust í hafi. Hann á leið í
búnaðarskóla í Voss en hún til
námsdvalar í Kristiansand. Hann
hafði úthald til eins vetrar, hún
lengur. Egilsstaðaheimilið var í
þjóðbraut. Póstur, sími, vörur og
ekki síst fólk fór þar um, að nóttu
sem degi að vetri sem sumri. Það
var því oft gestkvæmt hjá ömmu
enda voru þau bæði gestrisin. Þeg-
ar amma kemur austur eru Egils-
staðir stórbýli og tengdafólk henn-
ar fyrirferðarmikið í öllum umsvif-
um. Egilsstaðir voru þá orðnir tví-
býli en Sveinn bróðir afa og Sigríð-
ur Fanney kona hans höfðu tekið
við búi á helmingi jarðarinnar.
Tengdamóðir ömmu og Sigríður
mágkona hennar héldu heimili í
sama húsi og síðar Ólöf mágkona
hennar einnig. Að auki var á hveij-
um tíma fjöldi vinnufólks á báðum
heimilunum. Amma hélt ætíð sjálf-
stæði sínu, staðföst og laus við
hávaða og yfirgang. Hún hafði í
fararnesti frá æskuheimili sínu
víðsýna lífsskoðun sem hún hélt
alla ævi. Henni fannst sjálfgefið
að jafnræði gilti milli karla og
kvenna. Verkin voru ærin á stóru
heimili og vinnudagurinn oft lang-
ur.
Ég fékk engin viðbrögð hjá
ömmu Elínu við síðustu ferðasögu
minni úr Hornafirði, henni var
orðið þungt um mál en ég veit að
hún heyrði. Hugurinn hvarflaði
aftur niður í Egilstaði, að eldhús-
borðinu með afa og ömmu að
drekka dísætt kaffi og borða
heimsins besta jólabrauð. Við afi
hældumst um af dagsgömlum eða
ef um þraut eldri afrekum, oftast
einir til frásagnar. Stundum í ák-
afanum gátu staðreyndir hnikast
lítillega til og oftast lét amma það
afskiptalaust. En ef skeikaði
miklu, þá oft á þann veg að
ómögulegt var að koma því við
að ég hefði verið viðstaddur sökum
töluverðs aldursmunar á okkur
frændum, kom hún með litla
hnyttna athugasemd. Athuga-
semd sem eftir sat og rak okkur
aftur til raunverulegri hluta. Minn-
ingarnar voru allar mínar þessa
stund hjá ömmu, hversdagslegar
en ljúfar.
Ég fann sterkt fyrir gæfu minni.
Ólafur Jónsson.
Minning
Jakob Maríus
Sölvason
Fæddur 21. nóvember 1917
Dáinn 24. marz 1994
í dag kveðjum við yndislegan
mann.
Hann Massi okkar hefur fengið
hvíldina.
Massi hefur verið fiölskylduvinur
og miklu meira en það frá því við
systkinin munum eftir okkur.
Minningarnar hrannast upp. Allt-
af var hann tilbúinn fyrir okkur og
lét allt eftir okkur.
Sem dæmi um það hvað Massi
var okkur mikils virði er sagan um
svínafiölskylduna, sem móðir okkar
las fyrir okkur. Þetta var sagan um
svínapabba, svínamömmu og grísa-
börnin tvö, og þá sögðum við „en
hvar er svínamassinn", okkur
fannst eins og allir hlytu að eiga
einn svona Massa, enda höldum við
að öll börn yrðu lánsöm ef þau
fengju að alast upp og kynnast
svona góðum manni.
Massi hafði yndi af söng, og
hafði mjög góða söngrödd. Hann
söng til margra ára m.a. í kór Hall-
grímskirkju og þaðan eigum við líka
fallegar minningar, því alltaf á að-
fangadagskvöld tók Massi okkur
með og fengum við að vera hjá
honum í kómum. Þetta fannst okk-
ur hápunktur jólanna.
Ekki má gleyma öllum dásam-
legu stundunum í sumarbústaðnum
hans...á _Þin^\'ö 1 lutp_,m^^jJaHrí
byggði svo að „blessuð börnin“ eins
og hann orðaði það sjálfur, gætu
verið úti í náttúrunni, og dvöldum
við þar ásamt foreldrum okkar og
Massa mörg sumrin.
Þegar starfsdegi Massa lauk, eft-
ir áratuga starf hjá Prentsmiðjunni
Eddu, fluttist hann á æskuslóðir
sínar, Sauðárkrók, sem hann sagði
okkur mikið frá og talaði alltaf svo
fallega um.
Einhveijar áhyggjur höfðum við
systkinin af því að hann myndi
ekki una sér þar eins vel og hann
bjóst við, en áhyggjurnar voru
óþarfar, því Massi okkar naut sín
vel þar og tók t.a.m. virkan þátt í
starfi eldri borgara.
Aldrei leið sú vika að við heyrðum
ekki í honum og voru það löng og
skemmtileg símtöl, því Massi hafði
alltaf frá svo mörgu að segja.
í desember sl. kom Massi okkar
í eina af sínum ferðum til Reykja-
víkur, hress og kátur að vanda og
nutum við þess að sjá hvernig hann
lék við börnin okkar, eins og hann
lék við okkur þegar við vorum lítil.
Því var það okkur mikið á.fall,
þegar við fréttum að Massi okkar
hefði veikst mikið og verið fluttur
á spítala í Reykjavík, því að í okkar
huga var Massi alltaf jafn ungur
og hress. Við gerðum okkur í raun
og veru ekki grein fyrir aldri hans.
Endaiaust gætum við haidið
1 afl I!mi.I’rai:i íiiinflii
því samverustundirnar með Massa
okkar voru margar og okkur alltaf
jafn gleðilegar.
Elsku Massi okkar, þú sem
kenndir okkur svo margt og varst
okkur svo góður, við gleymum þér
aldrei.
Bylgja, Lalla og Elvar.
Næstkomandi laugardag verður
Jakob Maríus jarðsunginn frá Sauð-
árkrókskirkju. Maríus eða Massi,
eins og hann var ávallt kallaður,
fæddist á Sauðárkróki 21. nóvem-
ber 1917 og var ásamt Jónasi tví-
burabróður sínum yngstur barna
Stefaníu Ferdínandsdóttur og Sölva
Jónssonar smiðs. Eftir lifa nú á
Sauðárkróki Kristín, Kristján og
Sveinn, faðir þeirra sem þetta rita,
en látnir eru auk Maríusar Albert
smiður á Akureyri, Jónas kennari
í Kópavogi oe Sölvi vélgæzlumaður
rneasIoVw
Maríus ólst upp á Króknum við
leiki og störf á stóru og glaðværu
heimili, og kölluðu þeir bræður ekki
allt ömmu sína, voru glettnir og oft
háværir. Hann stundaði þá vinnu
sem til féll þegar hann hafði aldur
til, var m.a. á sjó með bræðrum
sínum og á síldarskipum. Hann
hleypti heimdraganum árið 1937,
fór þá suður að áeggjan Sigurðar
Birkis til þess að búa sig undir söng-
nám og ætlaði utan. Hann hafði
einstaklega þýða, háa og hljóm-
fagra tenórrödd, beitti henni vel og
flutti skýrt textann. Haustið 1939
skall á styijöld og áform Maríusar
um söngnám erlendis urðu að engu.
Hann naut þó tilsagnar í söng í
Reykjavík og var um áratugaskeið
í kórum. Sigurður Birkis kom hon-
um í tengsl við Karlakór iðnaðar-
manna, en með honum söng hann
einsöng í mörg ár. Auk þess var
hann í Karlakór Reykjavíkur,
kirkjukór Hallgrímskirkju um 25
ára skeið og síðast Skagfirzku
söngsveitinni, þar var hann heiðurs-
félagi. Hann söng einsöng með
þessum kórum og eru til nokkrar
upptökur, sem bera ótvírætt vitni
um mikla hæfileika. Alla tíð hafði
hann yndi og ánægju af söng, sótti
tónleika, og voru tenórar hans
rnenn. Jussi Björling og Stefán ís-
landi voru í uppáhaldi, á þá skyggði
enginn.
Maríus bjó í Reykjavík unz aldur
færðist yfir hann, fluttist þá heim
til Sauðárkróks. Þar bjó hann fyrst
á Skagfirðingabraut 8, en fluttist
síðan yfir götuna í hús föður okkar
við Skagfirðingabraut 15. Þar átti
hann heimili til dauðadags. Honum
leið vel á Króknum, endurnýjaði þar
kynni við gamla vini og eignaðist
nýja. Hann tók þátt í starfsemi
roskinna af lífi og sál, synti á degi
hverjum og hitti kunningjana. Fyrir
j'óJjiV'kóii'.h!?] li'áiijí.' meins',‘ög,'.'y^W
síðan fyrir áfalli þegar rannsóknir
stóðu yfir. Eftir það náði hann sér
ekki að fullu og lézt aðfaranótt 24.
marz.
Starfssvið hans var í _prentiðn-
aði, og vann hann m.a. í Isafoldar-
prentsmiðju, en lengst þó í Prent-
smiðjunni Eddu við pappírsskurð.
Það mun sem næst eindæmi, að
hann vantaði aldrei í vinnu.
Maríus var meðalmaður á hæð,
grannvaxinn, léttur í hreyfingum
og vel farinn í andliti. Hann var
glaðsinna eins og þau systkini öll,
og fiarska ljúfur í skapi, mátti I
raun ekkert aumt sjá. Hann kunni
vel að gleðjast, fékk sér þá stjörnu
í glas, og söng við raust, ef því var
að skipta. Maríus var engu að síður
skapmikill og fljótur til, ef honum
fannst eitthvað óréttmætt; var þá
ófeiminn að láta skoðun sína í ljós
og sagði mönnum til syndanna.
Hann var ókvæntur og barnlaus,
en eignaðist í raun fiölskyldu þar
sem voru börn systkina hans og
vina. Þeim sýndi hann einstaka
ræktarsemi og trygglyndi og færði
stórgjafir. Systkinum sínum var
hann betri en enginn. Daglega var
gripið í spil í Sölvahúsi og spilað
af krafti, svo að höggin heyrðust
út á hlað og jafnvel einstök orða-
skipti svo sem vera ber þar sem
líflega er haldið á spilum. Líklega
hefur ekki liðið sá dagur síðan
Sveinn faðir okkar fluttist á vist-
heimili sjúkrahússins, að Maríus liti
þar ekki inn. Auk þess spjallaði
hann við aðra vistmenn og fór ófá-
ar ferðir út í bæ fyrir þá til þess
að kaupa nauðsynjar, allt frá
saumagarni upp í koníakspela.
Hann var einkar greiðvikinn.
Við viljum að leiðarlokum þakka
honum fyrir órofa tryggð og vin-
áttu við okkur og okkar fólk. Fari
hann..(.friði,
3igríirfaus:, .líerilís Ag SÖivi,