Morgunblaðið - 23.05.1995, Qupperneq 57

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 23. MAÍ 1995 57
I
i
I
I
}
I
I
I
I
I
I
)
;
|
i

j
9

UIMGLIIMGAR
Umræðan um unglinga og
vímuefni er alltaf að auk-
ast hjá fullorðnum, en
ræða unglingar um þessa hluti sín
á milli? Óskar Rúdolf Kettler 15
ára og Jón Leví Guðmundsson
hafa verið að velta þessum málum
fyrir sér.
Hvað eru yngstu krakkamir
sem drekka áfengi gamlir?
Jón: Tólf ára.
Óskar: Tólf ára, þeir eru í sjöunda
bekk, á síðasta árin áður en þau
fara í gagnfræðaskóla.
Detta þau í það um hverja helgi?
Jón: Nei, það held ég ekki.
En önnur vímuefni eins og hass?
Óskar: Það eru þá eldri krakkar,
15-16 ára, en ég verð ekki mikið
var við þau.
Sniffa krakkar lím og önnur
leysiefni?
Óskar: Nei, það er alveg búið að
vera.
Hvernig útvega krakkar sér
áfengi?
Jón: Oftast fá þau sér landa.
Óskar: Já, og svo biðja þau hina
eldri, systkini eða foreldra, að fara
í Ríkið fyrir sig. Fólk fer ef það
vill ekki að börnin þeirra séu að
drekka landann.
Hvernig náið þið í landa?
Jón: Það eru bara sambönd.
Óskar: Annaðhvort farsími eða
símboði, svo eru tiltekin leyniorð
fyrir vikuna. Bruggarinn selur
ekki beint.
Jón: Það er einhver einn sem selur
fyrir bruggarann.
Hrirtgborðið
Unglingar o g vímuefni
Óskar: Að minnsta kosti einn, oft-
ast eru þeir sem selja komnir með
bílpróf.
Velta unglingar þeim mögu-
leika fyrir sér að eftir nokkur
ár gæti líf þeirra verið í rúst
vegna drykkju?
Jón: Ég held að krakkar séu ekk-
ert að spá í það.
Óskar: Það er bara verið að hugsa
um næstu helgi.
Reyna krakkar sem þekkja
áfengisböl, t.d. börn alkóhólista,
að hafa áhrif inn í hópinn?
Óskar: Nei, ekki þannig, en þau
passa sig betur og drekka kannski
ekki eins mikið.
Jón: Þau vilja náttúrulega ekki
vera að útvarpa því að foreldrar
þeirra séu alkar.
Hvort er algengara að ungling-
ar hvetji aðra unglinga til að
prófa að drekka eða hvetji þá
til að drekka ekki?
Óskar: Það er millivegurinn.
Jón: Já...
Óskar: Maður ákveður sig sjálfur,
maður sér alla aðra vera að drekka
og ákveður að prófa þetta. Óafvit-
andi gefa unglingar sem drekka
hinum fordæmi.
Drekkið þið sjálfir áfengi?
Jón: Nei.
Óskar: Já, það er ekkert reglu-
bundið, fer eftir því hvort það er
eitthvað að gerast um helgina.
Hvað er það sem gerir áfengi
svona spennandi?
Óskar: Ætli það sé ekki víman.
Jón: Sviminn.
Hvað er það sem gerir vímuna
aðlaðandi?
Óskar: Kæruleysið og áhyggju-
leysið ... meðvitundarleysið...
Þeir sem vinna að vímuvörnum
segja að þeir sem deyfa sig nái
ekki góðum félagstengslum í
hópnum, skólanum og fjölskyld-
unni. Eruð þið sammála því?
Jón: Já.
Óskar: Maður mótast svo mikið
þegar maður er ungur og stöðvar
allan þroska ef maður er alltaf að
drekka, og það getur tekið langan
tíma að læra og ná félagsþroskan-
um upp.
Finnst ykkur drykkjan jöfn hjá
kynjunuin?
Jón: Nei, meirihlutinn er strákar.
Óskar: Mikill meirihluti á okkar
aldri.
Haidið þið að það sé töff að
vera fullur?
Jón: Ég lít ekki á það þannig.
Óskar: Þetta er ekki í öllum tilfell-
um gert til að auka álit annarra
á manni, oftast drekkur fólk sér
til ánægju.
Það er fullyrt að áfengi Ieiði til
notkunar á sterkari efnum eins
og hassi og amfetamíni. Eruð
þið sammála því?
Öskar: Já, það gefur augaleið ef
um langtíma drykkju er að ræða.
Fólk verður leitt á víninu og vill
prófa eitthvað nýtt.
Jón: Þetta er eins og með reyking-
arnar, þú prófar að reykja og svo
vilt þú prófa eitthvað öflugra.
Eru unglingar að nota efnið
alsælu?
Óskar: Það er ekki mikið um það,
ekkert hérna í hópnum, en ég veit •
um það á öðrum stöðum.
Finnst ykkur áfengisvarnir
nógu góðar?
Óskar: Nei, þær skila gjörsamlega
engum árangri.
Jón: Það vantar mikið uppá.
Hvemig ættu þær að vera?
Óskar: Með því að koma skilaboð-
unum til fullorðinna, þannig heyra
unglingar áróðurinn en ekki ef
honum er beint til þeirra sérstak-
lega, og hræðsluáróður, það virkar
ekkert eins vel og hann.
Er mikið um að unglingar séu
að neyta áfengis án þess að for-
eldramir viti af því?
Jón: Já, mikill meirihluti.
Drekka krakkar sig ofurölvi?
Jón: Það er eiginlega bara þannig.
Óskar: Flaskan er keypt og hún
kláruð.
Haldið þið að unglingar sem
lenda í vanda leiti sér hjálpar?
Jón: Nei, það er ekki til í dæminu.
Óskar: Nei.
Vita unglingar um meðferðar-
heimilið Tinda og unglingastarf
SÁÁ og þá þjónustu sem þessir
staðir bjóða uppá?
Jón: Það getur vel verið.
Óskar: Það er ekkert talað um
það, fólk spáir ekkert í það. Það
eru oftast fullorðnir sem ýta
krökkum út í meðferð.
Ungiingar og vímuefni
Hvað geta for-
eldrargert?
NÝLIÐNA helgi seldu Sam-
tök áhugafólks um áfengis-
og vímuefnavandann,
SÁÁ, álfinn til fjáröflunar. Að
þessu sinni á að nota ágóðann af
sölunni til að byggja upp forvamir
fyrir unga fólkið. Hér fyrir neðan
eru tveir listar teknir úr „Ungling-
ar og vímuefni, hvað geta foreldrar
gert?“ bæklingi sem SÁÁ hefur
nýverið gefið út, teikningarnar eru
eftir Búa Kristjánsson. Þó spum-
ingin sé hvað foreldrar geti gert
þá er hún alls ekki ætluð þeim
einum, heldur öllum, líka ungling-
um, unglingar geta hjálpað hver
öðmm í vanda. Oft em unglingam-
>r sjálfir í bestri aðstöðu til að sjá
að einhver í hópnum á við vanda-
mál að stríða, alkóhólismi er sjúk-
dómur sem hlífir engum og á ekki
að vera feimnismál, þess vegna
eigum við að hjálpa þeim sem okk-
ur þykir vænt um en ekki láta sem
ekkert sé.
Hvers vegna viljum við tefja
fyrir því að unglingur fari að
drekka?
1- Drykkja unglinga eykur líkum-
ar á áföllum, þar á meðal slysum
og áföllum.
2- Fari unglingur að neyta áfeng-
is ungur, aukast líkur á að
hann fari að nota önnur
vímuefni.
3. Fari einstaklingur að
neyta vímuefna ungur em
meiri líkur á að hann
drekki meira og
með verri af-
leiðingum.
4. Hann læri:
takast á við ýmsa erfiðleika, fé-
lagslega og andlega.
5. Fari einstaklingur að drekka
ungur aukast líkur á að hann lendi
í aðstæðum sem hann á erfítt með
að ráða við og geta haft langvar-
andi neikvæð tilfínnigaleg áhrif á
hann, svo sem áföll vegna kynferð-
islegrar misnotkunar.
6. Fari einstaklingur að drekka
ungur er meiri hætta á að hann
þrói með sér alkóhólisma á því
mikilvæga æviskeiði sem unglings-
árin em.
Hvemig getum við dregið úr
líkum á því að börain okkar
fari að neyta vímuefna?
1. Með því að vera þeim góð fyr-
irmynd.
2. Með því að ræða við barnið um
vímuefni og uppfræða það um
skaðsemi þeirra.
3. Með því að styðja bamið og
styrkja sjálfsmynd
þess.
4. Með því að
skapa barninu
stöðugleika,
reglur sem
halda og
tengsl sem all-
ir vilja viðhalda.
5. Með því að gefa
þau skilaboð að
maður sé tilbúinn
að tala um hlutina
af hreinskilni, án
þess að maður hafi þó svör við öllu.
6. Með því að hjálpa til við að leita
að tómstundum sem barnið hefur
áhuga á að stunda, og hvetja það
til dáða, líka þegar eitthvað kemur
uppá.
7. Með því að vera í góðu sam-
bandi við þá sem hafa afskipti af
barninu þínu, vini, foreldra vina,
kennara og aðra umsjónaraðila.
Guðmundur Þór
Bryiyarsson, 16 ára
Þær em bara ágætar sumar, fín-
ar og skemmtilegar, en það er
mismunandi.
Hvernig eru
stelpur/strákar
Gunnhildur Erla Vil-
bergsdóttir, 16 ára
Þeir em flestir fínir, sérstaklega
gæinn minn. Það verður að vera
hægt að tala við þá og ég vil
ekki töffaraskap og aulahúmor.