Morgunblaðið - 08.01.2000, Blaðsíða 41

MORGUNBLAÐIÐ
LAUGARDAGUR 8. JANÚAR 2000 41
PENINGAMARKAÐURINN
FRÉTTIR
VERÐBRÉFAMARKAÐUR
Óbreytt atvinnuástand
í Bandaríkjunum
BANDARÍSKIR hlutabréfamarkaðir
tóku tíðindum um óbreytt atvinnu-
ástand í landinu vel og um miðjan
dag í gær hafði Dow Jones-vísitalan
hækkað um rúmlega 155 punkta og
Nasdaq-vísitalan um rúmlega 80
punkta eftir nær stöðuga lækkun
undanfarna daga. Samkvæmt tölum
um atvinnuleysi f Bandaríkjunum
sem birtar voru í gær hækkuðu með-
allaun um 0,4% í desember en búist
var við um 0,3% hækkun milli mán-
aða. Atvinnuleysi mældist 4,1% í
desember sem er það lægsta í 30 ár
og nýjum störfum fjölgaði um rúm-
lega þrjú hundruö þúsund.
Þessi niöurstaða bendir til aukins
veröbólguþrýstings í landinu og gæti
mögulega haft þau áhrif að banda-
ríski seðlabankinn muni hækka vexti
meir á næstunni heldur en búist var
við.
1 London hækkaði FTSE-vísitalan
um 58 punkta eða 0,9% og endaði
hún í 6.504,80 stigum. Þrátt fyrir
hækkunina í gær hefur vísitalan
lækkað um rúmlega 6% á þessu ári.
í Frankfurt hækkaöi Xetra Dax-vísi-
talan um 4,7% í 6.780,96 en mjög
mikiö var keypt af hlutabréfum í fjár-
mála- og tæknifyrirtækjum. í París
hækkaöi CAC 40-vísitalan um 1,6%
og endaði í 5.539,61 stigum sem er
um 7% lægra heldur en um áramót.
GENGISSKRANING
Nr. 1 6. janúar 2000
Ein. kl. 9.15 Kaup Sala Gengi
Nr. 1 6. janúar 2000
Dollari 71,55000 71,95000 71,99000
Sterlp. 117,75000 118,37000 116,42000
Kan. dollari 49,20000 49,52000 49,26000
Dönsk kr. 9,96200 10,01800 9,79600
Norsk kr. 9,03400 9,08600 9,00500
Sænsk kr. 8,56900 8,61900 8,50000
Finn. mark 12,46090 12,53850 12,26180
Fr. franki 11,29480 11,36520 11,11440
Belg.franki 1,83660 1,84800 1,80730
Sv. franki 46,15000 46,41000 45,38000
Holl. gyllini 33,62020 33,82960 33,08310
Þýskt mark 37,88130 38,11720 37,27600
ít. líra 0,03826 0,03850 0,03766
Austurr. sch. 5,38420 5,41780 5,29830
Port. escudo 0,36950 0,37190 0,36360
Sp. peseti 0,44530 0,44810 0,43820
Jap. jen 0,68340 0,68780 0,70330
(rskt pund 94,07400 94,65980 92,57110
SDR (Sérst.) 98,66000 99,26000 98,92000
Evra 74,09000 74,55000 72,91000
Tollgengi fyrir janúar er sölugengi 28. desember.
Sjálfvirkur símsvari gengisskráningar er 562 3270
GENGI
GJALDMIÐLA
Reuter, 7. janúar
Eftirfarandi eru kaup og sölugengi helstu
gjaldmiöla gagnvart evrunni á miödegis-
markaði:
NÝJAST HÆST LÆGST
Dollar 1.0287 1.033 1.0255
Japanskt jen 108.8 108.94 107.82
Sterlingspund 0.6274 0.628 0.6244
Sv. franki 1.6075 1.6092 1.6042
Dönsk kr. 7.4436 7.4441 7.4428
Grísk drakma 330.39 330.92 329.61
Norsk kr. 8.1981 8.206 8.177
Sænsk kr. 8.6495 8.657 8.6185
Ástral. dollari 1.5728 1.5803 1.569
Kanada dollari 1.5014 1.5078 1.4984
Hong K. dollari 7.9998 8.0305 7.9702
Rússnesk rúbla 28.22 28.32 28.19
Singap. dollari 1.7104 1.718 1.7051
VIÐMIÐUNARVERÐ Á HRÁOLÍU frá 1. á igúst 1999
Hráolía af Brent-svæðinu í Norðursjó
dollarar hver tunna N J|j
25,00 - ^jr} H t
24,00 ■ 23,00 ■ 22,00 ■ 21,00 20,00 - 19,00 18,00 - 17,00- a/i i T 1 1 V 23,78
p> r
J r1 f
r'V r V -'n.
1 H
tí
r
Ágúst Sept. Okt. Nóv. Des. ' Janúar Byggt á gögnum frá Reut ers
FISKVERÐ Á UPPBOÐSMÖRKUÐUM - HEIMA
07.01.00 Hæsta Lægsta Meðal- Magn Heildar-
verð verð verð (kíló) verð (kr.)
FMS Á ÍSAFIRÐI
Hlýri 136 86 121 41 4.976
Karfi 86 50 67 2.093 140.754
Keila 59 43 58 236 13.589
Langa 78 78 78 15 1.170
Lúða 625 345 452 219 98.924
Skarkoli 235 200 221 726 160.562
Skrápflúra 63 63 63 143 9.009
Steinbítur 128 123 123 11.386 1.401.161
Sólkoli 165 165 165 92 15.180
Ufsi 53 53 53 181 9.593
Ýsa 204 164 182 9.867 1.793.229
Porskur 120 120 120 333 39.960
Samtals 146 25.332 3.688.108
FISKMARKAÐUR DALVÍKUR
Grálúöa 200 200 200 226 45.200
Hlýri 123 123 123 35 4.305
Hrogn 210 210 210 70 14.700
Karfi 110 110 110 766 84.260
Keila 40 40 40 6 240
Ufsi 53 53 53 133 7.049
Undirmálsfiskur 114 114 114 268 30.552
Samtals 124 1.504 186.306
FISKMARKAÐUR SUÐURL. ÞORLÁKSH.
Hrogn 215 180 198 54 10.700
Karfi 106 106 106 557 59.042
Langa 104 104 104 268 27.872
Skarkoli 200 200 200 9 1.800
Skata 195 195 195 52 10.140
Skötuselur 175 175 175 39 6.825
Steinbítur 112 112 112 11 1.232
Sólkoli 115 115 115 16 1.840
Ufsi 70 70 70 932 65.240
Ýsa 180 134 161 173 27.874
Þorskur 193 154 189 2.430 458.371
Samtals 148 4.541 670.936
FISKMARKAÐUR SUÐURNESJA
Annar afli 109 88 101 858 86.555
Blálanga 75 75 75 26 1.950
Grálúða 200 200 200 97 19.400
Grásleppa 90 90 90 18 1.620
Hlýri 169 117 137 1.408 192.333
Hrogn 215 205 213 260 55.349
Karfi 125 90 117 2.066 241.309
Keila 70 51 68 6.612 447.500
Langa 116 99 112 1.585 178.043
Langlúra 114 114 114 517 58.938
Lúða 680 325 411 150 61.650
Lýsa 69 69 69 29 2.001
Rauömagi 155 155 155 112 17.360
Sandkoli 88 88 88 588 51.744
Skarkoli 285 195 275 1.035 284.325
Skata 170 170 170 16 2.720
Skötuselur 200 100 147 90 13.200
Smokkfiskur 85 85 85 950 80.750
Steinbitur 185 83 176 617 108.740
Stórkjafta 10 10 10 17 170
Sólkoli 325 200 294 494 145.300
Ufsi 60 30 54 707 38.270
Undirmálsfiskur 122 80 122 2.965 360.811
Ýsa 246 126 214 16.361 3.504.690
Þorskur 191 140 176 15.024 2.644.975
Samtals 163 52.602 8.599.703
STJÓRN Blaðamannafélags íslands
samþykkti eftirfarandi ályktun á
fundi sínum í gær vegna nýrrar laga-
setningar um hljóðritun símtala.
„Stjóm Blaðamannafélags íslands
undrast vanhugsaða og illa undir-
búna lagasetningu um hljóðritun sí-
mtala, sem skerðir persónufrelsi og
vemd einkalífsins auk þess sem hún
heftir störf blaðamanna. Stjórnin
krefst þess að Alþingi nemi þegar úr
gildi 3. mgr. 44. gr. nýrra fjarskipta-
laga um að hljóðupptaka í síma sé
bönnuð án vitneskju viðmælandans.
Þá átelur stjómin samgönguráðu-
neytið fyrir villandi framsetningu
hvað þetta varðar í greinargerð með
frumvarpi til fjarskiptalaga og að
leita ekki umsagnar á því hjá BÍ úr
því að það fól í sér ákvæði sem snertir
dagleg störf blaðamanna með bein-
um hætti.
ísland er eina Norðurlandaríkið,
sem skyldar aðila að símtali til þess
að tilkynna viðmælanda sínum um að
hann hyggist hljóðrita samtal þeirra.
Oftast nær er sanngjamt og eðli-
legt að upplýsa viðmælendur um að
samtal við þá sé tekið upp á segul-
band, en í undantekningartilvikum
getur verið rétt að skýra ekki frá því.
Þegar hljóðritað er í öryggisskyni,
svo sem við símsvöran á flugvöllum
og lögreglustöðvum, er óhentugt að
tilkynna að hljóðupptaka fari fram. í
málum vegna símaónæðis og
sprengjuhótana verður rannsókn á
margan hátt örðugri, þegar skylt er
að upplýsa um að samtalið sé tekið
upp. Vitneskja um að hljóðupptaka
fari fram getur þar að auki haft heft-
andi áhrif á viðmælendur blaða-
manna, sem er ekki til þess fallið að
Alyktun stjórnar
BI um hljóðritanir
greiða íyrir upplýsingaflæði til al-
mennings.
Skilyrðislaust bann löggjafans við
leynilegri hljóðritun símtals er því út
í bláinn og birtist ekki síst í því að
dómsmálaráðherra vill nú þegar fá
undanþágu frá vikugömlum lögunum
fyrir lögregluna.
Hljóðritun er eðlilegur þáttur nú-
tímans á fjölmörgum mikilvægum
sviðum þjóðlífsins, svo sem hvað
varðar viðskipti, bankastarfsemi, lög-
gæslu og fjölmiðlun og aukin tækni í
fjarskiptum kallar á hana í mjög
mörgum tilvikum. Ailir, sem þekkja
til starfshátta fjölmiðlamanna, vita að
þeir nota hljóðritanir við vinnu sína,
enda er það einn þáttur þess að
tryggja vandaða fjölmiðlaumfjöllun.
Samtöl manna era alla jafna opin-
ber og ber að nefna sérstaklega ef
þau era háð trúnaði og ekki til þess
ætlast að þau séu hljóðrituð. Alþingi
hefur haft endaskipti á þessari al-
mennu kurteisisreglu.
Upptaka símtals á segulband er í
sjálfu sér enginn glæpur, heldur
hugsanleg ótilhlýðileg hagnýting
upptökunnar. Um fjölföldun eða
dreifingu hljóðritunar, sem telst eðli-
legt að leynt fari, má beita ákvæðum
hegningarlaga og eftir atvikum siða-
reglum blaðamanna. Er þar af leið-
andi þarflaust að bæta nokkru við
lögin í þeim efnum.
Ástandið var prýðilegt eins og það
var, því að sá, sem tekur upp eigið
samtal, aflar sér ekki vitneskju um
eitthvað, sem hann ekki má heyra eða
vita, en hann þarf ekki að leggja allt á
minnið og hefur enn fremur, ef þörf
krefur, í höndunum ótvíræða sönnun
um hvað honum og viðmælanda hans
Bensíneyðsla fólksbfls sem ræstur er kaldur:
Hitastig Bensmnotkun fyrstu 5 km „Lítrar á hundraðið“
+ 20°C 1,2 lítrar samsvarar 241/100 km
0°C l,61ítrar samsvarar 321/100 km
-20°C 2,0 lítrar samsvarar 401/100 km
LEIÐRETT
Tafla féll niður
í GREIN eftir Stefán Gíslason um-
hverfisstjórnunarfræðing, sem
birtist í gamlársdagsblaði Morgun-
blaðsins, féll niður tafla, sem átti
að fylgja greininni. Danska um-
ferðarráðuneytið (Trafikminister-
iet) og dönsku náttúruverndarsam-
tökin (Danmarks Naturfrednings-
forening) höfðu birt tölur um
bensíneyðslu bíla á fyrstu kíló-
metrunum á köldum morgni. Töl-
urnar birtust í eftirfarandi töflu frá
dönsku umhverfissamtökunum
NOAH:
fór á milli. Blaðamenn verða stundum
íyrir röngum ásökunum um að hafa
rangt eftir viðmælendum sínum og
verður ekki úr slíkri deilu skorið
nema með hljóðupptöku. Eins og
staðan er eftir gildistöku nýju fjar-
skiptalaganna, hefur viðmælandi
blaðamanns í hendi sér hvort samtal-
ið við hann er hljóðritað eða ekki; felli
hann sig ekki við hljóðupptöku neitar
hann einfaldlega viðtalinu og frétta-
maðurinn hættir á að missa af frétt-
inni.
Blaðamenn nota hljóðupptökur að-
allega til að geta haft rétt eftir við-
mælendum sínum og hafa að reglu að
tilkynna þeim fyrirfram ef ætlunin er
að útvarpa viðtalinu. En það getur
líka reynst fylliiega réttmætt að birta
í fjölmiðlum leynilega hljóðritun sím-
tals. T.d. kann lögregla að vilja út-
varpa nafnlausri sprengjuhótun í
þeirri von að fá ábendingar um hinn
seka. Og blaðamenn kunna að nýta
leynilega hljóðritun símtals til að
svifta hulunni af spillingu, svikum og
glæpum - og um það eru mýmörg
dæmi bæði á innlendum og erlendum
vettvangi.
Nýju fjarskiptalögm taka fyrir
þetta. Þau draga úr möguleikum
blaðamanna til að rækja eftirlits- og
aðhaldshlutverk sitt, en greiða fyrir
hinum, sem hyggja flátt og hafa eitt-
hvað að fela.
Rík ástæða er til að benda á, að boð
og bönn sem miða að því að takmarka
öflun og dreifingu upplýsinga, tak-
marka í leiðinni tjáningarfrelsið.
Hagsmunir almennings era því vissu-
lega í húfi í þessu máli.
Þegar haft er í huga hve slæm og
víðtæk áhrif lagaákvæði þetta í
fjarskiptalögunum getur haft vekur
fiirðu að ekkert skyldi vera getið um'
það í greinargerð með framvarpinu. í
greinargerðinni sagði einungis að
lagagreinin væri að stofni til eins og
lagagrein í eldri lögum. Bann við
hljóðritun símtals án vitneskju við-
mælandans hefur aldrei fyrr verið í
lög leitt. Um er að ræða algerlega
nýtt ákvæði og ber það ekki vott um
vönduð vinnubrögð að láta undir höf-
uð leggjast að leita umsagnar hjá fé-
lagi blaðamanna.
Til samanburðar má nefna að
framvarp um skyldu til að upplýsa
viðmælendur um hljóðritun samtals í
Noregi var sent 115 stofnunum og fé-
lögum til umsagnar. Því frumvarpi
var hent út í hafsauga í fyrra, en þá
hafði dómsmálanefnd norska Stór-_,
þingsins ályktað svo:
FISKVERÐ Á UPPBOÐSMÖRKUÐUM - HEIMA
Hæsta Lægsta Meðal- Magn Heildar-
verð verð verð (kíló) verð (kr.)
FISKMARKAÐUR SNÆFELLSNESS
Langa 103 103 103 24 2.472
Skötuselur 90 90 90 9 810
Steinbftur 165 165 165 114 18.810
Samtals 150 147
22.092FISKMARKAÐURINN HF.
Grásleppa 40 40 40 4 160
Sólkoli 125 125 125 114 14.250
Ufsi 30 30 30 22 660
Ýsa 144 144 144 19 2.736
Þorskur 142 105 125 2.975 372.292
Samtals 124 3.134 390.098
HÖFN
Annar afli 97 97 97 932 90.404
Hrogn 210 190 209 260 54.421
Karfi 134 103 103 215 22.207
Keila 30 30 30 21 630
Langa 110 110 110 58 6.380
Langlúra 107 107 107 224 23.968
Lúða 715 450 649 67 43.500
Lýsa 81 81 81 140 11.340
Skarkoli 215 155 166 28 4.640
Skata 165 165 165 16 2.640
Skötuselur 90 90 90 3 270
Steinbítur 125 125 125 32 4.000
Stórkjafta 10 10 10 20 200
Sólkoli 100 100 100 3 300
Ufsi 62 62 62 106 6.572
Undirmálsfiskur 80 80 80 33 2.640
Ýsa 140 140 140 90 12.600
Þorskur 193 150 174 1.275 221.519
Samtals 144 3.523 508.230
TÁLKNAFJÖRÐUR
Sandkoli 84 84 84 100 8.400
Skarkoli 200 200 200 200 40.000
Samtals 161 300 48.400
VIÐSKIPTI Á KVÓTAÞINGI ÍSLANDS
7.1.2000
Kvótategund Viðskipta- Viðskipta- Hæsta kaup- Lægsta sölu- Kaupmagn Sölumagn Vegið kaup- Vegið sðlu Siðasta
magn (kg) verð (kr) tilboð (kr). tilboð (kr). eftir (kg) ettir (kg) verð (kr) verð (kr) meðalv. (kr)
Þorskur 262.805 110,00 110,00 114,00 586.502 469.101 98,92 117,58 112,19
Ýsa 84,00 0 2.025 84,00 84,50
Ufsi • 37,00 0 37.027 37,36 38,99
Karfi 41,00 0 60.000 41,00 42,55
Steinbítur 30,00 0 17.517 30,29 31,00
Grálúöa 95,00 0 3 95,00 105,06
Skarkoli 1.658 110,00 115,00 0 739 115,00 110,00
Þykkvalúra 79,00 0 12.530 79,20 65,00
Langlúra 40,00 0 793 40,00 40,25
Úthafsrækja • 35,00 0 75.000 35,00 35,00
Ekki voru tilboö í aðrar tegundir
„Nefhdin er sammála
[dámsmála]ráðuneytinu um að ekki
beri að leiða í lög refsingu við leyni-
legri hljóðritun samtals sem maður
tekur þátt í sjálfur, né heldur birt-
ingu hennar opinberlega. [Feitletr-
un stjómar BÍ]. Nefndin fær ekki séð
að þetta sé svo mikið vandamál að
réttmætt sé að lýsa það saknæmt, og
vísar einnig til þess að tryggur meiri-
hluti umsagnaraðila er andvígur því
að leyniieg upptaka sé lýst saknæm,
en umsagnaraðilar skiptast í tvö hom
hvað snertir opinbera birtingu.
Nefndin vísar einnig til þess að ríkis-
lögmaður er mjög efins í umsögn
sinni um bann eins og það er orðað í
frumvarpinu."
Samgönguráðuneytið taldi sig
knúið til að setja sín fráleitu lög um
hljóðritun símtala vegna þess „að
vinnsla á persónuupplýsingum [á]
ekki að fara fram án vitundar manna“
samkvæmt tilskipunum ESB frá
1995 og 1997. Sömu tilskipanir gilda
um Norðmenn og Islendinga vegna
EES-samningsins. Með hliðsjón af
ofangreindri afstöðu Norðmanna í
þessu máli, sem tekin var að vand;
lega yfirlögðu ráði, dregur stjóm BÍ
sterklega í efa að persónuvemdar-
tilskipanir ESB leggi þær skyldur í-
herðar íslenska ríkinu sem sam-
gönguráðuneytið heldur fram. Á það
ber einnig að líta að samgöngunefnd
Alþingis herti ákvæðið frá því sem
var í upphaflega frumvarpinu - og
varla var það að skipun ESB.
Stjórn BI ítrekar kröfu sína um að
3. mgr. 44. gr. laga um fjarskipti nr.
107/1999 verði felld úr gildi.“ "