Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1909, Page 21

Eimreiðin - 01.05.1909, Page 21
IOI kjósum karlmennirnir, sem þykjumst vera komnir afkonungumog hersum og þessvegna sjálfkjörnir til að ráða ríkinu okkar — enda þótt það sé moldarbær — ráða því einir. þetta eru nú vörðurnar heim að Litluströnd, þar sem Porgils býr, eða Jón Stefánsson hreppstjóri Mývetninga. — Eg er ekki svo kunnugur manninum, að ég geti lýst honum nákvæmlega, eða gert rudda þjóðgötu heim til hans. — Ég kann ekki heldur að rekja ætt hans né gera grein fyrir henni, svo fróðlegt sem það er þó, nema að þessu leyti, sem almælt er: að móðir hans væri laundóttir Jóns prests í Reykjahlíð, Eorsteinssonar ríka. Eaðan kynni að vera tekið það atriði í sögunní hans: »Upp við Fossa«, sem gerir Geirmund að syni préstsins. Sú saga er aðalsaga höfundarins. Og hún er meira: hún er aðalsaga íslenzks sveitalífs síðan Jón Thoroddsen dó frá pennan- um. Pessvegna hefir hún orðið svo óvinsæl, sem kunnugt er, að hún er lifandi mynd. — Staðlitlar sögur verða aldrei óvinsælar að marki, af því að þær hitta enga nagla á höfuðið. Eað var nú aðalerindi mitt í dag í blekbyttuna mína, að minnast á þessa sögu, enda þótt ég minnist á fleira. Enginn hefir um hana ritað að verulegu ráði. Eg geri það heldur ekki. En ég kynni að auka við einhverju, sem kynni að varpa skímu yfir suma kafla sögunnar og palladóma almennings, sem ég hefi marga heyrt og vonda. Einkum hafa húsfreyjurnar lastað söguna. Eg hefi séð gáfaðar konur og góðar húsfreyjur spretta upp úr sæti sínu, þegar þessa sögu hefir borið á góma. Og þær hafa orðið blóðrauðar af gremju til höfundarins. Eeim þykir sagan ósiðleg og lýsing höfundarins á Gróu svívirðileg, einkum þeim kaflanum, sem segir frá afbrýði hennar við gröfina. Par óskar hún þess, að »þessi stelpa® — Puríður — færi þarna niður. Mér sýnist sagan alls ekki ósiðleg. Mér virðist hún þvert á móti taka hart á siðferðisbrestum. Mótvægið í sögunni er alveg augljóst. Mótvægið er afturhvarf Geirmundar, þegar hann snýr frá Gróu húsfreyju og leggur ást á Puríði — freknóttu stúlkuna ófríðu, en sálargöfga. Þarna sést siðferðisalvara skáldsins. Og þarna sést annað: hve skáldauga höfundarins er glögt. — Pegar hann lætur Geir- mund snúa frá Gróu — fögru konunni, sem hefir náð á honum þeim föstustu tökum sem til eru — tökum meinbugaástar, þá mundi engum hafa hugkvæmst, að láta þá stúlku frelsa meinbuga-

x

Eimreiðin

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.