Morgunblaðið - 04.12.2003, Qupperneq 49

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 4. DESEMBER 2003 49
UM árabil hafa tilraunatankar
verið notaðir erlendis til að þróa
veiðarfæri og hafa togveiðarfæri
aðallega verið þró-
uð með þessum
hætti.
Þessar tilraunir
fara þannig fram að
veiðarfæragerðir
sem hanna ný veið-
arfæri gera af þeim
líkön til að prófa í tönkum. Þróun-
arferli veiðarfæra byrjar yfirleitt á
því að markaðurinn kemur með
óskir um nýjar útfærslur og neta-
gerðirnar bregðast við til að mæta
þörfum hans. Þarna á sér stað
samstarf á milli netagerðarmanna
og skipstjórnarmanna. Ferðir í til-
raunatanka hafa þótt kostn-
aðarsamar og hefur sá kostnaður
að mestu lent á notendum veið-
arfæra. Með margmiðlunartækni
má minnka þennan kostnað veru-
lega með því að senda út það sem
fram fer í tanknum til áhorfenda
sem staddir eru hér á landi. Við
slíkar sendingar þarf að nota gagn-
virkan fjarfundarbúnað svo að boð-
skipti á milli áhorfenda og sýnenda
séu sem virkust.
Tilraunir með notkun
fjarfundarbúnaðar við
veiðarfærarannsóknir
Nýlega stóðu Fjölbrautaskóli
Suðurnesja (FS) í Reykjanebæ og
Tornet í Hafnarfirði að til-
raunaútsendingu frá tilraunatanki
norsku stofnunarinnar SINTEF en
tankurinn er í Hirtshals í Dan-
mörku. Notaður var fjarfundabún-
aður Miðstöðvar Símenntunar Suð-
urnesja til að taka á móti
útsendingu og er búnaðurinn gagn-
virkur. Þarna voru viðstaddir neta-
gerðarmeistarar frá Veið-
arfæraþjónustunni í Grindavík,
Netagerð Suðurnesja í Reykja-
nesbæ og Netgerð Jóns Holbergs-
sonar í Hafnarfirði. Til að ná sam-
bandi voru notaðar þrjár ISDN
línur og gekk mjög vel, ef eitthvað
mætti betur fara væri það helst að
myndin frá Danmörku var svolítið
loðin, en tæknimenn segja að ef IP
samband væri notað yrði myndin
alveg skýr.
Í tanknum eru myndavélar á
einum fimm stöðum og þrjár not-
ast við að skoða veiðarfærin sér-
staklega. Þær geta sýnt fram-
anmynd, hliðarmynd og ofanmynd.
Þessar vélar náðu myndunum mjög
vel og eru þær með aðdrátt-
arlinsum til að ná smáatriðum í
nærmynd. Helsti ókostur við um-
hverfi tanksins var að færibandið
sem er í botni hans er blátt á litin
og þeir hlutar veiðarfæranna sem
bar í botninn sáust ekki alveg nógu
vel, en á hliðum tanksins sem eru
grænar komu myndirnar mjög vel
út.
Næsta haust verður tekin í notk-
un ný kennsluaðstaða fyrir nám í
veiðarfæragerð við FS, en skólinn
er kjarnaskóli í netagerð og vænt-
anlega verður aðstaðan til að efla
þjónustu skólans við nemendur og
atvinnulífið.
Þá er einnig verið að byggja við
skólann ráðstefnusal sem tekur um
100 manns í sæti. Í ráðstefnusaln-
um verður fullkomin fjarfund-
arbúnaður og mun þessi aðstaða
henta mjög vel til að taka á móti
efni frá tilraunatanknum í Hirts-
hals sem í framtíðinni yrði meðal
annarra verkefna sem skólinn sinn-
ir.
SINTEF hefur um árabil staðið
fyrir námskeiðum í veiðarfæra-
fræðum með aðaláherslu á botn- og
flottroll. Sjáanlega væri hægt að
senda út efni námskeiðanna til Ís-
lands svo að fleiri gætu tekið þátt í
þeim. Þá er hægt að panta hjá
SINTEF sérstaka fyrirlestra um
efni að vali áhorfenda. Fyrirlestrar
af þessu tagi geta nýst netagerð-
arnemum sem eru hjá FS mjög vel
og einnig gætu sjávarútvegsskólar
hér á landi nýtt sér þetta. FS hef-
ur kennt veiðarfærafræði fyrir
einn af sjávarútvegsskólunum og
myndi þetta henta mjög vel fyrir
það efni í framtíðinni.
Þróunarvinna með trollhermi
Tölvutæknin er að koma inn í
veiðarfærageirann að meiri krafti
en áður eftir því sem henni fleygir
fram. Reyndar er komið á annan
áratug síðan farið var að gera
vinnuteikningar af veiðarfærum í
tölvu og eru forritin orðin full-
komnari í takt við annan hugbúnað
sem notaður er í tölvuvinnu. Á sl.
áratug eða svo, hafa forrit sem eru
sérhönnuð til að gera vinnuteikn-
ingar, ensk og dönsk notast í þess-
um tilgangi. Svokölluð Cad-forrit
henta vel til allrahanda vinnu- og
útlitsteikninga af veiðarfærum eru
einnig notuð.
Fyrir fáeinum árum komu herm-
ar til að líkja eftir veiðarfærum í
sjó og hefur þróun þeirra verðið ör
og er enn í gangi. Hermar frá
Frakklandi og Suður-Kóreu virðast
vera vænlegustu kostirnir sem eru
til í dag. Í nýrri kennslustofu neta-
gerðar hjá FS er reiknað með
tölvuveri, þar verður sá hugbún-
aður sem nauðsynlegur er fyrir
veiðarfærahönnun og verður veið-
arfærahermir þar á meðal. Veið-
arfæragerðum sem vilja nota þenn-
an hugbúnað býðst að nota
tölvuverið og það sem þar er eftir
þörfum.
Trollhermir gerir margt svipað
og hægt er að gera í tilraunatanki,
en í hermi einnig hægt að líkja eft-
ir öðrum aðstæðum en þeim sem
eru í tanki. Td. er hægt að líkja
eftir atferli trolla í öldugangi og
hliðarstraum svo dæmi sé tekið.
Því eru hermir og tankur góðir
hvor með öðrum.
Lokaorð
Veiðarfæri halda áfram að
þróast með tilkomu nýrrar tækni í
skipagerð, þróun rafeindatækja til
að fylgjast með atferli veiðarfæra í
notkun eins og t.d. Scanmar-tækja
ásamt nýjum efnum til veið-
arfæragerðar. Einnig ef farið væri
að veiða fisktegundir sem ekki
hafa verið veiddar áður og yrðu að
öllum líkindum hannaðar nýjar
tegundir af veiðarfærum, eða eldri
þróuð til nýrra veiða. Hentugt er
að nota til þeirrar þróunar til-
raunatank, veiðarfærahermi og
neðansjávarmyndavélar. Eins og
áður hefur komið fram ætlar FS að
fá veiðarfærahermi á næstu miss-
erum, þá er tenging við tank er
komin á svo að ekki virðist þörf
fyrir að byggja einn slíkan hér.
Þróunar-
vinna veið-
arfæra
Eftir Lárus Pálmason
Höfundur er netagerðarmeistari
og framhaldsskólakennari hjá FS.