Morgunblaðið - 09.09.2005, Blaðsíða 6

6 FÖSTUDAGUR 9. SEPTEMBER 2005 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
XE
IN
N
AN
05
09
00
2
Fjarðargata 13-15 Hafnarfirði
565 7100
NIÐURSTÖÐUR gætu fengist á
næstu mánuðum í viðræðum ís-
lenskra og bandarískra stjórnvalda
um framtíð herstöðvar Bandaríkj-
anna á Keflavíkurflugvelli, að sögn
formanns samninganefndar Banda-
ríkjanna. Hann átti fund með utan-
ríkisráðherra hér á landi í gær, og
segir að viðræðum verði haldið
áfram næstu vikur og mánuði.
„Það er mikilvægt að allir hafi í
huga að okkar skuldbinding um að
verja Ísland er algerlega óbreytt,“
segir Robert G. Loftis, sendiherra
og formaður bandarísku samninga-
nefndarinnar, í samtali við Morg-
unblaðið fyrir fund með íslensku
samninganefndinni og síðar Davíð
Oddssyni utanríkisráðherra í gær.
„Nú er ógnin frá Sovétríkjunum
horfin og þess vegna þarf að skoða
hvernig Bandaríkin og Ísland geta
unnið saman í breyttu umhverfi
þar sem áherslan er á hryðjuverka-
ógn, löggæslu og fleira í þeim dúr.
Við þurfum því að ræða, og erum í
raun byrjaðir að ræða við íslensk
stjórnvöld, hvernig viðbúnaður
okkar þarf að þróast til þess að
mæta nýjum hættum.“
Fundurinn með utanríkisráð-
herra og íslensku sendinefndinni í
gær kemur í framhaldi af fundi
samningamanna í Washington í
sumar, en efni viðræðnanna er
hvernig samstarfið um varnir Ís-
lands verði, hvernig útfærslan
verði nákvæmlega og hver borgi
brúsann. „Ég á von á því að þessar
viðræður haldi áfram næstu tvo
mánuði eða svo þar til við náum
samkomulagi. Við erum ekki að
takast á um grundvallarspurning-
ar, heldur nákvæmlega hver út-
færslan verður,“ segir Loftis.
Keflavík enn vel staðsett
Herstöðin í Keflavík þjónar enn
tilgangi við varnir Bandaríkjanna,
að mati Loftis, þrátt fyrir breytta
heimsmynd. „Við verðum að geta
brugðist við ógnum í framtíðinni
sem við vitum ef til vill ekki einu
sinni af í dag, svo það sem við
leggjum áherslu á í öllum um-
ræðum um herstöðvar utan Banda-
ríkjanna er hvernig þær geta aukið
á sveigjanleika okkar og möguleika
okkar til að bregðast við óvæntum
atburðum. Herstöðin í Keflavík er
því enn vel staðsett fyrir okkur.“
Meðal þess sem viðræður banda-
rískra og íslenskra stjórnvalda
eiga að leiða í ljós er hvaða viðbún-
aðar er þörf hér á landi, en Loftis
vildi ekki segja til um hvaða hug-
myndir bandaríska samninga-
nefndin hygðist leggja til viðræðn-
anna. „Það erum við enn að ræða
innan bandarísku stjórnarinnar og
við íslensk stjórnvöld, og erum
ekki komin á það stig að taka slíkar
ákvarðanir.“
Spurður hvort herþoturnar fjór-
ar og þyrlusveitin sem þeim fylgir
eigi sér framtíð hér á landi segir
Loftis það vera meðal þess sem
verði rætt, en ákvörðun um það
komi á endanum frá forseta eða
varnarmálaráðherra Bandaríkj-
anna, í samráði við íslensk stjórn-
völd.
Hreyfanlegur herafli
Breytt heimssýn við endalok
kalda stríðsins hefur kallað á
breyttan hugsunarhátt við skipu-
lagningu herafla Bandaríkjanna
víða um heim. „Í dag þurfum við að
geta brugðist hratt við og sent liðs-
afla hvert á land sem er komi til
hryðjuverkaárásar eða annars sem
krefst athygli okkar. Það þýðir að
heraflinn verður að vera nægjan-
lega hreyfanlegur til að geta mætt
ógn þar sem við sjáum ekki neina
ógn eins og staðan er í dag,“ segir
Loftis. Í stað stórs herafla utan
Bandaríkjanna verði áherslan í
framtíðinni á að geta sent menn
þangað sem þörf er fyrir þá hverju
sinni. Aðeins í Suður-Kóreu sé þörf
á miklum liðssafnaði sem sé sér-
hæfður til þess að berjast á Kór-
euskaga vegna ógnar frá Norður-
Kóreu.
„Með þessu er ég ekki að segja
að breytt skipan mála þýði að við
séum að draga í land með skuld-
bindingu okkar gagnvart vinum
okkar og bandamönnum í Evrópu,
en herstjórnarlega staðan er
breytt og við verðum að bregðast
við því,“ segir Loftis.
Varnarviðræður héldu áfram í Reykjavík í gær
Niðurstöður mögulegar
á næstu mánuðum
Eftir Brján Jónasson
brjann@mbl.is
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Breytt heimsmynd kallar á breytt
skipulag herafla Bandaríkjanna,
segir Robert G. Loftis, formaður
bandarísku samninganefndarinnar.
GEIR Þorsteinsson,
fyrrverandi forstjóri
Ræsis, lést á Land-
spítalanum í gær-
morgun, 89 ára að
aldri.
Geir fæddist 5. júlí
1916 í Reykjavík.
Foreldrar hans voru
Þorsteinn Þorsteins-
son, hagstofustjóri, og
Guðrún Geirsdóttir.
Geir lauk stúdents-
prófi frá MR árið
1935, fyrrihlutaprófi í
verkfræði frá
Tækniháskólanum í
Þrándheimi 1941 og prófi í bygg-
ingaverkfræði frá Háskóla Íslands
árið 1948. Geir starfaði sem verk-
fræðingur hjá bæjarverkfræðingn-
um í Reykjavík á árabilinu 1948–
1954 og var forstjóri Ræsis hf. frá
1954 til 1986.
Geir var virkur í félagsstarfi og
gegndi ýmsum trúnaðarstörfum.
Hann sat í stjórn Fé-
lags bifreiðaeigenda í
Reykjavík á árunum
1958–70, þar af sem
varaformaður 1968–
70. Hann sat í stjórn
Sambands bílaverk-
stæða á Íslandi 1962–
70, þar af sem for-
maður 1968–-70. Í
stjórn Bílgreinasam-
bandsins 1970–78, var
varaformaður 1970–75
og formaður 1975–78.
Einnig sat Geir í
verðlagsnefnd búvara,
„sexmannanefndinni“
svokallaðri á árunum 1974–86 og í
nefnd sem samdi frumvarp til laga
um aðbúnað, hollustuhætti og ör-
yggi á vinnustöðum 1978–79. Hann
var gerður að heiðursfélaga Bíl-
greinasambandsins árið 1968.
Eftirlifandi eiginkona Geirs er
Inge Jensdóttir Laursen, en þau
gengu í hjónaband 28. júlí 1956.
Andlát
GEIR
ÞORSTEINSSON
KOSTNAÐUR vegna menning-
ardaganna í Japan í tengslum
við heimssýninguna Expo 2005
nemur a.m.k. 14,6 milljónum
króna.
Þetta kemur fram í svari
menntamálaráðuneytisins við
fyrirspurn Morgunblaðsins.
Í svarinu kemur fram að þjóð-
ardagur Íslands hafi verið hald-
inn hátíðlegur 15. júlí á heims-
sýningunni í Aichi í Japan.
Samhliða hafi verið haldnir
menningardagar í vinabænum
Chiryu.
„Kostnaður vegna menning-
ardaganna í Japan nema 14,6
milljónum króna, en tekið skal
fram að lokauppgjör hefur ekki
farið fram enn, þar sem allir
reikningar vegna atburðanna
hafa ekki borist ráðuneytinu.
Ekki er unnt að sundurgreina
kostnað vegna þjóðardagsins
sjálfs frá öðrum íslenskum
menningaratburðum í Japan
þessa fjóra daga. Kostnaður við
ferðalag menntamálaráðherra
og fylgdarliðs til Japans nam
1,3 milljónum króna,“ segir í
skriflegu svari menntamála-
ráðuneytisins.
Menningardagar
fyrir 14,6 milljónir
SIGURSTEINN Másson, formað-
ur Geðhjálpar, gagnrýndi í erindi
sem hann flutti á nýnemaviku Há-
skóla Íslands í gær, harðlega
framkomu háskólasamfélagsins í
garð nýnema. Hún einkenndist
m.a. af skeytingarleysi um andlega
líðan nemenda og oft væri um
mannfjandsamlega framkomu að
ræða
Hann taldi að innan skólans
væri engin markviss stefna í geð-
heilbrigðismálum. Miðað við
breskar rannsóknir mætti gera ráð
fyrir því að yfir tvö þúsund nem-
endur við Háskóla Íslands ættu við
geðheilsuvandamál að etja.
Sigursteinn sagði í upphafi er-
indis síns að breskar rannsóknir
sýndu að námsmenn í háskóla
væru líklegri til að þjást af geð-
röskunum en annað ungt fólk.
„Hvaða geðheilsuáætlun eða
markviss stefna er hér í gangi?“
spurði hann á fundi með nemend-
um HÍ. „Því er fljótsvarað – eng-
in.“
Sigursteinn sagði m.a. að hjá
námsráðgjöf skólans væri að
mörgu leyti unnið gott starf og að
jafnréttisáætlanir tækju m.a. mið
af þörfum fatlaðra.
„Gott og vel en hver er fræðslan
til kennara og nemenda um geð-
raskanir og hvaða áætlanir eru til
staðar þegar nemandi veikist? Og
svo ég gerist djarfur: hvar er for-
varnaráætlun í geðheilbrigðismál-
um í því skyni að minnka líkurnar
á því að stúdentar veikist á náms-
árunum? Flestir veikjast í fyrsta
sinn af geðsjúkdómum í fram-
haldsskóla og á háskólaaldri. Sú
staðreynd að fleiri háskólanemar
veikjast en aðrir ætti að hringja
nægilega mörgum viðvörunarbjöll-
um hjá skólayfirvöldum og náms-
mannahreyfingum til að brugðist
sé við. En hingað til hafa ekki einu
sinni kirkjuklukkur dugað til.“
Hryllingssögur af
framkomu við nýnema
Sigursteinn gagnrýndi einnig,
eins og áður sagði, framkomu há-
skólasamfélagsins við nýnema og
nefndi sérstaklega í því sambandi
kennslu innan læknisfræði, sál-
fræði og lögfræði.
„Það er kaldhæðnislegt og öm-
urlegt að á Ís-
landi árið 2005
skuli málum
vera svo háttað
að skeytingar-
leysi um andlega
líðan, kröfuhark-
an og jafnvel
mannfjandsam-
leg framkoma á
köflum skuli
einkum fyrir-
finnast í deildum eins og lækn-
isfræði og sálfræði við Háskóla Ís-
lands. Og úr því ég er farinn að
nefna deildir, sem ég eiginlega
ætlaði mér ekki að gera, þá skal
hér líka nefnd lögfræði.“
Hann sagði að úr þessum deild-
um hefðu borist hryllingssögur af
framkomu við nýnema ár eftir ár,
en enginn gerði neitt í því.
„Sjálfstæði deildanna er borið
við, en hvað svo? Á þá bara að láta
það líðast að andlegri velferð nem-
enda sé kerfisbundið stefnt í voða
ár eftir ár í nafni sjálfstæðis
deilda? Þetta get ég ekki séð að
gangi upp.“
Sigursteinn kvaðst hafa heyrt af
kennurum sem stærðu sig af því
hve margir féllu í kúrsum hjá
þeim; kennurum sem ætla mætti
að hefðu andlega vellíðan nemenda
að leiðarljósi.
„Mjög brýnt er að fram fari op-
inská umræða innan Háskólans
um aðstæður nýnema og kennslu-
hætti með tilliti til geðheilsu,“
sagði Sigursteinn.
Vísindaferðir ekkert
með vísindi að gera
Sigursteinn gagnrýndi einnig
svonefndar vísindaferðir háskóla-
nema; þær hefðu sjaldnast neitt
með vísindi að gera heldur miklu
fremur óhóflegan drykkjuskap í
boði fyrirtækja og stofnana. Hann
sagði enn fremur að hluti af and-
legu niðurbroti nemenda í háskóla-
námi væri óhófleg vímuefnaneysla.
Þar væri ábyrgð nemendafélaga
skólans rík, en þau ýttu undir
drykkjuskap með margvíslegum
hætti.
„Það er vel þekkt og þaulrann-
sakað að vímuefnaneysla er einn
stærsti einstaki áhættuþáttur geð-
raskana,“ sagði hann.
Formaður Geðhjálpar gagnrýndi Há-
skóla Íslands harkalega í fyrirlestri
Mannfjandsamleg
framkoma
í garð nemenda
Sigursteinn
Másson
KATRÍN Júlíusdóttir alþingismað-
ur gagnrýnir Þorgerði Katrínu
Gunnarsdóttur menntamálaráð-
herra harðlega vegna málefna List-
dansskóla Íslands á vef sínum.
„Það verða að teljast afar vond
vinnubrögð að leggja niður lífæð list-
dansins í menntakerfinu án þess að
fyrir liggi hver framtíð námsins
verður,“ skrifar Katrín og tekur
fram að ákvörðun ráðherra um að
„kippa fótunum undan grunnnám-
inu“ í listdansi sé með öllu óskiljan-
leg.
Í skrifum Katrínar kemur fram að
hún hafi sótt fundinn sem Félag ís-
lenskra listdansara og Bandalag ís-
lenskra listamanna efndu til í viku-
byrjun um stöðu listdansnáms á
Íslandi í kjölfar yfirlýsinga um lokun
Listdansskóla Íslands. Segir hún
fólki hafa verið heitt í hamsi og mikill
uggur ríkt vegna málsins. Fram
kemur að jafnt foreldrar barna í
skólanum, börnin sjálf og listdans-
arar hafi lýst áhyggjum sínum.
„Vond
vinnubrögð
ráðherra“