Morgunblaðið - 09.09.2005, Blaðsíða 24

24 FÖSTUDAGUR 9. SEPTEMBER 2005 MORGUNBLAÐIÐ
MENNING
Hafþór Yngvason, nýráðinnsafnstjóri ListasafnsReykjavíkur, opnar þrjársýningar í Hafnarhúsinu
í kvöld. Af því tilefni mun Steinunn
Valdís Óskarsdóttir borgarstjóri
ávarpa opnunargesti.
Sýningarnar þrjár eru hver ann-
arri ólík; Guðrún Vera Hjartardóttir
sýnir ný verk; æskuverk Errós eru á
annarri sýningu og sú þriðja ber
yfirskriftina Hvernig borg má bjóða
þér? Sú sýning er afrakstur sam-
starfs Listasafns Reykjavíkur og
Skipulags- og byggingarsviðs
Reykjavíkurborgar og er ætlað að
varpa ljósi á fortíð og framtíð skipu-
lagsmála í borginni með áherslu á
Vatnsmýrina.
Guðrún Vera hefur síðustu miss-
erin skapað sérkennilegar verur –
fólk, sem varla er hægt að kalla per-
sónur, kynlausar, klæðlausar verur,
sem á sýningu hennar í Gerðarsafni í
fyrra mændu starandi, spyrjandi
augum á mann og hreyfðu við manni
á ýmsa lund, smágerðar, umkomu-
lausar og nánast annars heims. Guð-
rún Vera segir að sýningin í Hafn-
arhúsinu verði þrískipt, og nái yfir
inngang og tvö rými, sali C og D.
„Þetta eru innsetningar, ferðalag úr
einu rými í annað – efnið tengt en
ótengt.“ En hvað með verurnar?
Guðrún Vera bendir á fóstur, sem
hún segir ríma vel við nýafstaðið
ástand hennar sjálfrar. Fóstrið er
aleitt í rýminu og átakanlega ósjálf-
bjarga; hímir umkomulaust í hnipri í
sínum fósturstellingum. „Ég veit
ekki alveg með þetta fóstur – það er
hálf hörmulegt þarna, yfirlýst og
hvítt. Það er einhver hryllingur í því
og kuldi – andstætt því þegar börn
eru að fæðast.“ Sýning Guðrúnar
Veru ber yfirskriftina „Velkomin/n
til mannheima“. Fóstrið sem liggur
þarna kallar væntanlega á ólík við-
brögð áhorfenda, en ekki er ólíklegt
að fleiri en blaðamanni finnist ein-
manaleiki þess í mannheimum kalla
á hlýju og umhyggju. Það hlýtur jú
að vera ákveðin skelfing að vera
skyndilega varpað inn í víðáttur
mannheimanna – og einmanalegt –
jafnvel þótt veröldin sé full af fólki.
„Jú, þetta er kannski fyrsta skrefið í
hryllingnum. Heimurinn er tvíbent-
ur – góður og illur, og þrátt fyrir um-
komuleysið er fegurð í þessum að-
stæðum verunnar.“
Ná ekki sambandi hver við aðra
Í stærri salnum eru sjö verur.
„Þessar verur eiga í óbeinum sam-
skiptum sín á milli, og þetta eru
fyrstu verurnar mínar sem hafa kyn
– þær hafa verið kynlausar hingað
til, en eru nú komnar með typpi,
brjóst og fleira – en þó svolítið af-
brigðilegar. Ég er ekki frá því að það
sé einhver hryllingur í þeim.“ Verur
Guðrúnar Veru sem áður fyrr góndu
á áhorfandann eru hættar því, en
reyna þess í stað að ná sambandi
hver við aðra. „Þessar verur eru
komnar í mannheima, en ná ekki al-
mennilega augnsambandi hver við
aðra. Þessar verur eru allt öðru vísi
en þær sem voru í Gerðarsafni.“
Guðrún Vera segist ekkert vita
hvernig verurnar hennar eigi eftir að
þróast. „Ég leyfi þeim að flæða frá
mér algjörlega eins og þær vilja.
Kannski fara þær í föt og komast
lengra inn í veruleikann. Þær hafa
verið svolítið draumkenndar hingað
til. Ég hef þó aldrei litið á þær sem
persónur. Þær eru frekar stað-
genglar fyrir eitthvað í persónunni,
eins og þú nefndir með fóstrið – að
móðurtilfinningarnar vakni við um-
komuleysið. Það er kannski eitthvað
eins og einmanaleikinn sem veldur
því að ákveðin fígúra verður til, þótt
myndin verði af veru.“ Sýning Guð-
rúnar Veru stendur út árið.
Listamaður verður til, er yf-
irskrift sýningarinnar á elstu verk-
um Errós. Þar má sjá verk gerð frá
barnsaldri þessa mæta myndlist-
armanns, þar til hann hélt sína
fyrstu einkasýningu á Íslandi í
Listamannskálanum árið 1957.
Sýndar eru myndir sem hann gerði á
uppvaxtarárum sínum á Kirkjubæj-
arklaustri, á námskeiði sem ungling-
ur í Handíðaskólanum í Reykjavík
og síðar sem fullgildur nemandi við
þann skóla, ásamt myndum frá
námsárum hans við Akademíuna í
Ósló, Flórens og Ravenna. Öll verkin
á sýningunni eru úr Errósafni Lista-
safns Reykjavíkur og gefa áhuga-
verða mynd af hæfileikaríkum og
vinnusömum ungum manni sem frá
barnæsku einsetti sér að verða lista-
maður. Sýningarstjóri er Þorbjörg
Br. Gunnarsdóttir og varir sýningin
fram á vor.
Hvernig borg má bjóða þér?
Á skipulagssýningu borgarinnar
verður gólflögð fimmtíu fermetra
loftmynd af Reykjavík, en auk þess
verða sýnd módel, ljósmyndir, skipu-
lagsdrög og teikningar af borginni.
Sýningunni er ætlað að vera opinn
vettvangur fyrir fagfólk og leikmenn
til að skoða skipulag borgarinnar og
koma með hugmyndir að nýjum
lausnum.Tilraunastofan Úrbanistan
verður í safninu sem vettvangur fjöl-
breyttra tækifæra til að skiptast á og
miðla hugmyndum um framtíð-
arborgina, til dæmis með því að
senda inn mynd- og textaskilaboð í
frítt símanúmer, 1855. Með þátttöku
í sýningunni geta gestir því haft
áhrif á þau gögn sem lögð verða til
grundvallar alþjóðlegri hugmynda-
samkeppni um framtíðarskipulag
Vatnsmýrarinnar. Sýningarstjóri er
Ágústa Kristófersdóttir; sýningin
stendur til 2. október og frítt í safnið
á sýningartímabilinu. Einnig verður
opið til kl. 22 öll fimmtudagskvöld.
Myndlist og skipulag | Þrjár sýningar opnaðar í Hafnarhúsinu í kvöld
Guðrún Vera býður verur sín-
ar velkomnar til mannheima
Á skipulagssýningu borgarinnar verður gólflögð fimmtíu fermetra loftmynd af Reykjavík, en auk þess verða sýnd
módel, ljósmyndir, skipulagsdrög og teikningar af borginni.
Guðrún Vera Hjartardóttir og verur hennar í Listasafni Reykjavíkur – Hafnarhúsi.
Listamaður verður til, er yfirskrift sýningarinnar á elstu verkum Errós.
Morgunblaðið/Þorkell
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
VIÐAMIKIL dagskrá verður
um helgina í kringum sýninguna
Hvernig borg má bjóða þér? sem
opnuð verður í kvöld.
 Í dag, föstudag, kl. 17
Leiklistargjörningur
Listasafnið tekur forskot á sýn-
ingaropnunina og býður gestum
og gangandi að fylgjast með og
taka þátt í leiklistargjörningnum
Life/Theater Project, sem
Bandaríkjamaðurinn Lee Wal-
ton stýrir við Kjörgarð, Lauga-
vegi 59.
 Á morgun, laugardag,
kl. 13–15
Orðið laust í Listasafninu
Á mælendaskrá eru Trausti
Valsson, skipulagsfræðingur og
prófessor við Háskóla Íslands,
Birna Þórðardóttir leið-
sögumaður, Páll Björnsson,
sagnfræðingur og lektor við Há-
skólann á Akureyri, og Paul F.
Nikolov, blaðmaður á Grapevine.
Eftir að þau hafa lokið máli sínu
er orðið laust hverjum þeim sem
vill taka til máls og svara spurn-
ingunni Hvernig borg má bjóða
þér? Hver mælandi hefur fimm
mínútur til umráða og hvetur
Listasafnið þá sem áhuga hafa til
að mæta og tala.
 Á morgun, laugardag,
kl. 15–17
Úrbanistan
Anna María Bogadóttir kynnir
tilraunastofuna Úrbanistan og
aðstoðar gesti við borg-
artilraunir.
 Sunnudag kl. 15–17
Úrbanistan og
Borgarhljóðsmiðjan
Kynning á Úrbanistan og Birgir
Örn Thoroddsen aðstoðar unga
sem aldna safngesti við gerð
hljóðverka úr borgarhljóðum.
 Sunnudag 18. sept. kl. 15
Sýningarstjóraspjall
Ágústa Kristófersdóttir, deild-
arstjóri sýningadeildar Lista-
safns Reykjavíkur, annast leið-
sögn um sýninguna.
Hvað er Úrbanistan?
Úrbanistan er tilraunastofa sem
er öllum opin og byggist á virkri
þátttöku gesta og hins almenna
borgara. Þar er borgin skoðuð
eins og við upplifum hana á
venjulegum degi. Í Úrbanistan
verður fólki komið á sporið við
að rannsaka og uppgötva borg-
ina eins og hún kemur fyrir sjón-
ir í hversdagslífinu. Með aðstoð
borgaranna fara fram fjöl-
breyttar tilraunir í Úrbanistan
allt sýningartímabilið, en meðal
þeirra eru:
Augnablik í borginni
Sendið inn ókeypis texta- og
myndskilaboð í síma 1855. Lítil
og stór augnablik úr borginni
birtast á sýningunni jafnharðan
og þau berast. Hvatt er til al-
mennrar þátttöku. Hvernig er
Reykjavík til dæmis að innan?
Allar niðurstöður verða birtar í
lok sýningartímabilsins.
Kortlagning
Í Úrbanistan gefur að líta alls
kyns kort af borginni og um leið
gefst gestum tækifæri til að
móta nýtt kort af borginni út frá
huglægu mati á því hvar við finn-
um, kraft, innblástur og fólk í
borginni.
Göngutúrar
Hvert hefurðu aldrei komið í
Reykjavík? Með því að skapa
skiptistöð fyrir göngutúra geta
gestir deilt sínum uppáhalds-
göngutúr með öðrum og fengið
uppskriftir að Reykjavík sem
hægt er að prófa.
Hljóðmyndir í borginni
Hvernig hljómar borgin? Úrban-
istan gefur nokkur dæmi um
það. Þar gefst einnig tækifæri til
að leika með eigin hljóðspor.
Frítt er í Hafnarhúsið meðan á
sýningunni stendur og opið er til
kl. 22 öll fimmtudagskvöld.
Hvað er
Úrbanistan?