Morgunblaðið - 09.09.2005, Blaðsíða 16

16 FÖSTUDAGUR 9. SEPTEMBER 2005 MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
ÁÆTLAÐ er að 400.000 Bandaríkja-
menn missi atvinnuna og að hagvöxt-
urinn í Bandaríkjunum á síðari helm-
ingi ársins minnki vegna
náttúruhamfaranna við Mexíkóflóa.
Efnahagsleg áhrif hamfaranna til
lengri tíma litið verða þó tiltölulega
lítil og efnahagurinn ætti að vænkast
aftur þegar endurreisnarstarfið
hefst, að sögn fjárlagaskrifstofu
Bandaríkjaþings.
Búist er við að langtímaáhrifin á
efnahagslífið ráðist að miklu leyti af
því hvernig neytendur bregðast við
hærra eldsneytisverði. Fellibylurinn
Katrín gæti orðið til þess að verð á
jarðgasi hækkaði um allt að 71% í
Miðvesturríkjunum og olíu til hús-
hitunar um 31% í Norðausturríkjun-
um, að sögn orkumálaráðuneytis
Bandaríkjanna.
Aukin umsvif í
byggingarstarfsemi
„Þótt Katrín hafi lagt venjuleg
fyrirtæki í rúst er líklegt að fellibyl-
urinn leiði til aukinna umsvifa í
hreinsunar- og byggingarstarfsemi,“
sagði í skýrslu fjárlagaskrifstofu
þingsins. „Áhrifin verða veruleg en
ekki yfirþyrmandi.“
Skýrsluhöfundarnir segja að nátt-
úruhamfarirnar hafi víðtæk áhrif á
fjárhag ríkisins, fyrirtækja og ein-
staklinga. Gert er ráð fyrir því að
hagvöxturinn á síðari helmingi árs-
ins minnki um að minnsta kosti hálft
prósent og hugsanlega eitt prósent.
Spáð hafði verið 3–4% hagvexti á síð-
ari helmingi ársins.
Samanlögð framleiðsla Louisiana
og Mississippi, ríkjanna sem urðu
verst úti í hamförunum, er tiltölulega
lítil, eða tæp 2% af landsframleiðslu
Bandaríkjanna, að sögn Los Angeles
Times. Blaðið segir að vegna áhrifa
Katrínar á olíuframleiðsluna á svæð-
inu hafi fellibylurinn valdið efnahag
Bandaríkjanna meiri skaða en fyrri
fellibyljir á borð við Andrés og Húgó.
Ljóst er að neyðaraðstoðin og end-
urreisnarstarfið á hamfarasvæðun-
um kostar ríkissjóð Bandaríkjanna
milljarða dollara og alríkisstjórnin
stendur einnig frammi fyrir því að
tekjurnar minnka, meðal annars
tekjur hennar af olíu- og gasvinnsl-
unni.
Fjárlagaskrifstofan segir þó að
efnahagur Bandaríkjanna sé nógu
öflugur til að þola áhrif Katrínar án
mikilla erfiðleika til lengri tíma litið.
Endurreisnarstarfið á hamfara-
svæðunum verði til þess að milljarð-
ar dollara streymi í hagkerfið og
störfum fjölgi.
Olíuverðið ræðst af
gangi viðgerða
Orkumálaráðuneyti Bandaríkj-
anna segir að hækkanirnar á verði
olíu og jarðgass ráðist af því hversu
fljótt hægt verði að ljúka viðgerðum
á borpöllum og olíuhreinsunarstöðv-
um við Mexíkóflóa. Gangi viðgerð-
irnar eðlilega fyrir sig ætti olíufram-
leiðslan að verða tæpar 5,4 milljónir
fata á dag í nóvember, eða jafnmikil
og hún var í ágúst áður en fellibyl-
urinn reið yfir.
Búist er við að fjórar af tíu olíu-
hreinsunarstöðvum, sem lokað var
vegna fellibylsins, verði opnaðar að
nýju í næstu viku. Sex olíuhreinsun-
arstöðvar, sem þurftu að draga úr
framleiðslunni, áttu að hefja fulla
framleiðslu í gær.
Hugsanlegt er að fjórar olíu-
hreinsunarstöðvar í Louisiana verði
lokaðar í nokkra mánuði vegna
skemmda.
Bændur urðu
fyrir búsifjum
The New York Times skýrði frá
því í gær að menn hefðu vaxandi
áhyggjur af afleiðingum hamfaranna
fyrir bandaríska bændur nú þegar
hálfur mánuður er þar til uppskeru-
tíminn hefst. Bændur í helstu land-
búnaðarríkjunum hafa reitt sig á
flutningapramma til að flytja afurð-
irnar niður Mississippi-fljót en geta
ekki verið vissir um að höfnin í New
Orleans verði opnuð í bráð. Hún hef-
ur verið mjög mikilvæg útflutnings-
höfn og stórskemmdist í náttúru-
hamförunum.
Bændur í Mississippi og Louisiana
hafa einnig átt við ýmis vandamál að
stríða, meðal annars vegna raf-
magnsleysis og skorts á dísilolíu í
flutningabíla sem nota þarf til að
bjarga nautgripum á flóðasvæðun-
um. Óveðrið olli einnig skemmdum á
ökrum víða í Suðurríkjunum.
Bandarískir bændur standa enn
fremur frammi fyrir því að þeir
þurfa að borga meira fyrir eldsneytið
sem notað er til að flytja afurðir
þeirra á markað, þannig að arður
þeirra minnkar.
Áætlað er að heildartjón banda-
rískra bænda af náttúruhamförun-
um nemi tveimur milljörðum dollara,
sem samsvarar rúmum 120 milljörð-
um króna. Er þá meðal annars gert
ráð fyrir hærri eldsneytiskostnaði
vegna fellibylsins.
Þessi vandamál bandarískra
bænda koma upp á viðkvæmum tíma
fyrir Bandaríkjastjórn sem hefur bú-
ið sig undir að minnka niðurgreiðslur
til landbúnaðarins vegna vaxandi
þrýstings frá Alþjóðaviðskiptastofn-
uninni (WTO) sem vill bæta sam-
keppnisstöðu bænda í þróunarlönd-
unum. Vandamál bandarísks
landbúnaðar eftir fellibylinn gætu
torveldað stjórninni að knýja fram
breytingar á niðurgreiðslunum.
Verði þær ekki minnkaðar gæti það
torveldað stjórninni að afla nýrra út-
flutningsmarkaða fyrir bandarískar
afurðir. Um 27% af tekjum banda-
rískra bænda spretta af útflutningi,
að sögn The New York Times.
Um 400.000
manns missa
atvinnuna
AP
Leikarinn Bill Cosby ræðir við flóttafólk frá New Orleans í ráðstefnumiðstöð í Houston þar sem fólkið dvelst núna.
Hagvöxturinn á síðari helmingi ársins
talinn minnka um allt að prósent
Eftir Boga Þór Arason
bogi@mbl.is
’Katrín gæti orðið tilþess að verð á jarðgasi
hækkaði um allt að 71%
í Miðvesturríkjunum.‘
'   $  (  
( )!
 
&   


*
 "    +,!&
& - &!$ 

%&
  
.  /01
 $
( $.
  ! 
)!
   $   !


        



2 3 ! 
C %.0 .  0
"6 5&0 
.&#  8 " &&




C /8 "" && . ="'
).40 .0 "'
6".
45

C $  = ".  4
0." &#.# &
,.  "' 
C . "'  )"6#0
& #&#  "".#0
)"6&'C0 "0 #
&8&) "&

  !   
6% !(&        !(($  
+  3  ! 

$ ".  4 0# .  
 &.= & .0
0.&# . "
/& &  
-." && 7N"C
.  .0 ."' 6#". 
 0 & #&#
# 0#0
6  

$  4 0." &#.#
0&& -   0#&
 )"8 ).&'   "
"0.&#&
(
 !(
-  " .  .#&
. #&16& #
 &&C .
 &0
" 

( . 
-  " ,.&# " 4 8"0
"66"  5
H).  " .  &'
#  "" )  
".&  . # )."
( 0"&0 4)H.0 4 7.N 9".& . #."&  4
& &  0 &&    4" =  500
%            

     
Langtímaáhrif fellibylsins Katrínar á efnahag Bandaríkjanna talin verða tiltölulega lítil
Camilla. AP. | Cogon-grasið, ákaf-
lega harðgerð jurt, sem lagt hefur
undir sig skóglendi í Afríku og As-
íu, er nú farið að ógna Bandaríkj-
unum. Þar er nú að hefjast mikil
herferð gegn þessum vágesti þótt
enginn láti sig dreyma um, að
unnt sé að útrýma honum.
Fræ cogon-grassins geta borist
með vindi allt að 25 km veg og það
er talið miklu skaðlegra en kudzu-
vínviðurinn, japönsk planta, sem
finnst nú á næstum þremur millj-
ónum hektara í sunnanverðum
Bandaríkjunum. Óáreitt umvefur
kudzu allt, til dæmis hús, umferð-
arskilti og trén, sem hún drepur
með því að svipta þau sólarljósinu.
Vísindamenn segja, að verði
ekki gripið í taumana, muni cogon-
grasið breyta suðausturhluta
Bandaríkjanna í líffræðilega eyði-
mörk, í eina samfellda gresju þar
sem upprunalegur gróður verði að
mestu horfinn.
Hættulegra en
kudzu-vínviðurinn
„Cogon-grasið er miklu skelfi-
legra en kudzu-vínviðurinn,“ segir
Jim Miller hjá bandarísku skóg-
ræktinni en hann hefur rannsakað
báðar plönturnar og séð með eigin
augum alla þá eyðileggingu, sem
cogon-grasið hefur valdið víða um
heim. „Enginn önnur planta hefur
haft jafnalvarleg áhrif á sam-
félögin og framleiðsluna og hún.“
Óhæft til beitar og
ógnar skógunum
Cogon-grasið, sem er í flokki
með 10 hættulegustu illgresisteg-
undum í heimi, hefur hrakið afr-
íska hirðingja frá lendum sínum
og lagt undir sig skógarrjóður og
svæði í Asíu, sem verið hafa rækt-
arland um aldaraðir. Kom það til
Bandaríkjanna um höfnina í
Mobile í Alabama árið 1912 og
hafði þá verið notað sem umbúðir
utan um einhverja vöru. Er það
upprunnið í Suðaustur-Asíu en
finnst nú orðið í öllum heimsálfum
nema á Suðurskautslandinu.
Getur það orðið rúmlega
metrahátt og vex í hvirfingum,
sem síðan breiða úr sér. Einu
sinni var því plantað í Flórída,
Alabama og Mississippi til að
stöðva uppblástur og til beitar en
svo vill til, að grasbítar líta ekki
við sagtenntu grasinu, sem inni-
heldur að auki mikið af kísilkrist-
öllum.
Þar sem cogon-grasið breiðir
úr sér, lætur annar gróður undan
síga og þar með einnig fjöldi
dýra- og skordýrategunda. Er
það farið að ógna skógunum í
Suðurríkjum Bandaríkjanna
vegna þess, að það drepur furu-
fræin. Annar mikill ókostur er, að
þegar upp kemur eldur í því, er
hann miklu heitari en þegar aðrar
grastegundir brenna.
Reyna að stöðva framrás cogon-grassins
Vísindamenn segja að verði ekkert
að gert muni illgresið breyta stórum
svæðum í líffræðilega eyðimörk
Cogon-grasið er harðgerð jurt.