Morgunblaðið - 31.03.2006, Blaðsíða 38

38 FÖSTUDAGUR 31. MARS 2006 MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
BRÉF TIL BLAÐSINS
Morgunblaðið Kringlunni 1 103 Reykjavík  Bréf til blaðsins | mbl.is
HINN kunni verkalýðsforingi Guð-
mundur Gunnarsson, foringi í Rafiðn-
aðarsambandinu, mæðist í mörgu.
Hann er raf-
magnsmaður, og
ætla því sjálfsagt
margir að hann
hafi vit að mæla,
sem hann gerir
jafnan. Er hann
kemur nú fram á
ritvöllinn og segir
rafmagnið á vell-
inum sé 110 Volt
og öllu þurfi að
skipta út, verð ég
að segja fáein orð. Spennan á almenn-
um tenglum er 120 Volt, hvorki 115
né 110. Í hverju húsi eru annaðhvort
208 eða 240 volt í töflum. Sum nýrri
hús hafa einnig 480 og 240 Volt, önn-
ur 416/240. Nýjustu íbúðahúsin hafa
einfasa tengingar 240 og 120 Volt í
hverri einingu. Háspennudreifing er
við 4.160 og 13.200 Volta spennu.
Spennubreyta mætti nota áfram
með 50 Hertz rafmagni í stað 60 Hz.
Þeir ættu varla að ofhitna við smá
breytingu á spennu og tíðni. Mótorar
mundu starta bara með betra átaki
við hærri spennu og lægri tíðni.
Nýtnin yrði svipuð, en snúningshrað-
inn mundi minnka. Yrði minna hvin í
sumum loftræstikerfum, önnur hafa
hraðastýringu með tíðnibreytum.
Auðvitað þarf að líta á þetta allt og
stilla. Breyta þyrfti vörum og teng-
ingum í töflum, en þetta er nú ekki
allt glatað, eins og Guðmundur gefur
í skyn. Rafstöðin yrði væntanlega af
lögð, og spennubreytum breytt.
Varaaflsstöðvar eru víða, en þær
yrðu að ganga hægar við 50 Hertz.
Álagið er misjafnt, en víða væri þetta
allt í lagi.
Ekki trúi ég því, að Ameríkanarnir
mundu rífa allt í sundur og flytja tæki
og tól með sér. Ef til vill tækju þeir
fjarskiptabúnað og önnur tæki hers-
ins en ekki neinn grunnbúnað. Ég
finn nú ekki útprentun mína á Varn-
arsamningnum, en ég man ekki betur
en að öll mannvirkin yrðu eign Ís-
lendinga við samningsslit. Menn
segja, að annars staðar er þeir ruku í
burt, hafi þeir skilið fullar inn-
kaupakörfurnar eftir og bjór í ís-
skápnum! Varla verða slík vinslit við
bandarísku þjóðina eftir áratuga
samvinnu. Þá væru þeir árásarlið,
ekki varnarlið.
Einu sinni voru annars voru 100
þjálfaðir hermenn, landgönguliðar,
bardagamenn. Síðan voru þeir bara
50, nú eru þeir löngu farnir. Eftir eru
kannski einhverjir fjarskiptafræð-
ingar. Stjórnstöðvar eru enn, en vitn-
eskja um ferðir óvina eru engar að
verða. Líklega eru þeir með fæturna
þar uppi á borði og horfa á videó á
stóra skjánum. Kafbátaleitarvélarnar
farnar, leitartækin í Atlantshafi af-
tengd og húsin á landi rifin. Fjórar
þotur hafa undanfarið sportað sig um
skýin. Flugskýlið við flugtaksenda
flugbrautar 11, sem hýsti fjórar þotur
fullbúnar vopnum og áhafnir í húsinu,
eru því óvirk í raun. Ég skrifaði um
þessi brot á Varnarsamningnum í
Morgunblaðinu árið 2002, en lands-
feðrunum kemur allt á óvart í marz
2006. Spaugstofan hefur nóg af efni
til að sýna foringjann!
SVEINN GUÐMUNDSSON
verkfræðingur.
Spennufall á
Keflavíkurflugvelli
Frá Sveini Guðmundssyni:
Sveinn
Guðmundsson
ENN EINU sinni mælist svifryk yf-
ir mörkum í Reykjavík. Svifryk er
einhver versta mengun sem við get-
um fengið hér. Getum við gert eitt-
hvað í málunum? Ekur þú um á
nagladekkjum, einn í bíl á hverjum
degi til og frá vinnu? Hafa menn
hugleitt það hve oft í vetur naglar
hafa í raun komið að notum? Getur
verið að það hafi svo til engin þörf
verið fyrir nagla í vetur, frekar en
undanfarna vetur í Reykjavík? Er
það það kannski það versta sem gæti
gerst að vera ekki á nöglum og þurfa
að hægja örlítið á sér í einstaka und-
antekningartilfelli þegar færð er
ekki eins og best verður á kosið?
Eða er kannski kominn tími til að
breyta um hugsunarhátt? Ég er ný-
kominn frá London, þar sem götur
voru hreinar og loftið bara ansi tært.
Ég efast um að við getum lengur
markaðssett Reykjavík sem
„hreina“ höfuðborg. Hvernig væri
að slá tvær flugur í einu höggi og
spara bílinn, t.d. 2–3 sinnum í viku
og taka strætó? Með því vinnst að
umferð mundi minnka, tíðni ferða
mundi aukast með fleiri farþegum,
og best af öllu, við minnkum mengun
og spörum pening í minni rekstr-
arkostnaði bílsins. Það eru kosn-
ingar í nánd. Ætlar ekkert stjórn-
málaafl að taka þetta mál upp á
áberandi hátt?
HALLDÓR EIRÍKSSON
kerfisfræðingur,
Aflagranda 23, 107 Reykjavík.
Ryk í Reykjavík
Frá Halldóri Eiríkssyni:
Í LEIÐARA Morgunblaðsins
fimmtudaginn 30. mars er fjallað um
hugmyndir iðnaðar- og viðskiptaráð-
herra um sameiningu
stofnana sem vinna að
atvinnu- og byggðaþró-
un í landinu. Í ljósi van-
þekkingar leiðarahöf-
unda á hlutverki og
starfi Byggðastofnunar
verður að teljast eðlilegt
að þeirra vilji sé að
leggja stofnunina niður.
En það er jafnframt
sjálfsögð og eðlileg
krafa að „blað allra
landsmanna“ vandi um-
fjöllun sína um menn og
málefni og jafnvel op-
inberar stofnanir stað-
settar á landsbyggðinni og kynni sér
mál áður en dómar eru felldir. Til að
koma leiðarahöfundum aðeins á spor-
ið í upplýsingaöflun sinni koma hér
nokkar staðreyndir:
1. Byggðastofnun hefur ekki aðeins
það hlutverk að lána fyrirtækjum á
landsbyggðinni peninga, heldur gegn-
ir hún miklu hlutverki í atvinnuþróun,
upplýsingaöflun, ráðgjöf og samþætt-
ingu og samstarfi við atvinnuþróun-
arfélögin og aðra þá aðila sem vinna
að eflingu byggðar í landinu.
2. Við ákvörðun um lánveitingar er
fyrst og fremst horft til verðleika
verkefnis en ekki einungis byggða-
sjónarmiða eins Mbl. lætur í veðri
vaka.
3. Fjöldinn allur af fyrirtækjum á
landsbyggðinni hefur orðið öflugur og
sterkur m.a. vegna aðkomu Byggða-
stofnunar þegar viðskiptabankarnir
hafa ekki viljað sinna þeim. Þessi fyr-
irtæki eru miklu fleiri en þau sem
ekki hafa lifað.
4. Við núverandi aðstæður má
draga í efa að Nýsköpunarsjóður sé í
stakk búinn til að taka við verkefnum
Byggðastofnunar, en hins vegar er
Byggðastofnun vel fær um að taka
við verkefnum Nýsköpunarsjóðs.
Byggðastofnun er vel rekin stofn-
un og veitir margháttaða þjónustu
við atvinnulífið á landsbyggðinni.
Það er jákvætt að bankarnir eru til-
búnir að lána meira til fyrirtækja á
landsbyggðinni en það hefur margoft
komið fram að þeir eru ekki tilbúnir
til lánveitinga hvar sem er á landinu.
Byggð stendur höllum fæti víða um
land, m.a vegna breyt-
inga á lífsháttum fólks
og ýmissa stjórnvalds-
aðgerða á undan-
gengnum áratugum.
Það er ekki séríslenskt
fyrirbæri að hið op-
inbera vinni að styrk-
ingu þeirra byggða sem
verst hafa orðið úti í bú-
setuþróuninni, miklu
heldur er það stefna
stjórnvalda í öllum hin-
um vestræna heimi og
þykir sjálfsögð og eðli-
leg.
Með þessum orðum
hvet ég Morgunblaðsmenn til að
kynna sér starfsemina betur og býð
þá velkomna norður á Sauðárkrók.
Nýsköpunarmiðstöð Íslands
Nú liggur fyrir að iðnaðar- og við-
skiptaráðherra, Valgerður Sverr-
isdóttir, hyggst leggja fram frum-
varp þess efnis að sameina þá
atvinnuþróunarstarfsemi sem undir
hennar ráðuneyti heyrir í eina stofn-
un, Nýsköpunarmiðstöð Íslands. Hið
opinbera stuðningskerfi við atvinnu-
lífið í landinu er býsna marg-
breytilegt og full þörf á að samræma
það og gera það markvissara. Sam-
kvæmt þeim tillögum sem ráðherra
hefur lagt fram er gert ráð fyrir að
mótuð verði ein byggða- og at-
vinnuþróunarstefna fyrir allt landið.
Þannig er verið að sporna við þeirri
neikvæðu ímynd og orðfæri, að
landsbyggðin sé eitthvert sérfyr-
irbæri sem lúti öðrum lögmálum en
höfuðborgarsvæðið hvað varðar skil-
yrði fyrir öflugu og góðu atvinnu- og
mannlífi. Í tillögunum er einnig gert
ráð fyrir að atvinnuþróunarstarfið
verði eflt um allt land m.a. með sér-
stökum þekkingarsetrum sem byggð
verði upp og rekin í nánum tengslum
við háskólastofnanir og aðra aðila
sem starfa á viðkomandi svæðum.
Þessi hugmyndafræði er nátengd
þeirri hugmyndafræði sem vaxt-
arsamningar, sem gerðir hafa verið,
byggjast á, þ.e. að nýta og samhæfa
þá styrkleika sem einstök svæði búa
yfir, hvort sem þeir felast í skóla-
stofnunum eða öðrum opinberum
stofnunum, atvinnufyrirtækjum,
hagsmunasamtökum af ýmsu tagi og
ekki síst einstaklingunum sjálfum, til
að efla og styrkja nærumhverfið.
Með samvinnu og samþættingu af
þessu tagi er líklegra en ella að skapa
megi ný og fjölbreytileg störf sem
m.a. krefjast menntunar og þekk-
ingar af ýmsum toga. Í tillögunum er
jafnframt gert ráð fyrir að hið op-
inbera stuðningskerfi geti veitt
margvíslega tæknilega og fjárhags-
lega aðstoð á öllum stigum í fyrir-
tækjarekstri, hvort sem er á frum-
stigi fyrirtækisins, þróunar- og
þroskastigi þess eða þegar fyr-
irtækið er fullburða. Tillögur þessar
fela augljóslega í sér verulega aukin
tækifæri til að efla það starf sem
þegar er til staðar og jafnframt til
nýrra vinnubragða og nálgunar í at-
vinnu- og byggðaþróun sem leiða
munu til meiri margbreytileika í at-
vinnulífinu sem og fleiri starfa þar
sem þeirra er þörf. Það er mikilvægt
að vel verði staðið að því að hrinda
þessum tillögum í framkvæmd,
þannig að ekki fari forgörðum það
góða starf sem nú þegar er unnið í
þessum stofnunum.
Með ákvörðun sinni um að höf-
uðstöðvar þessarar nýju stofnunar
verði á Sauðárkróki sýnir ráðherra
áræði og undirstrikar að opinberar
stofnanir geta fullt eins náð árangri
og verið öflugar þótt þær séu ekki
staðsettar í hringiðu höfuðborg-
arinnar. Mestu skiptir hvaða þjón-
ustu opinberar stofnanir veita, og
hvernig hún er veitt. Staðsetning
stofnana er ekki lykilatriði í því sam-
hengi. Ráðherra sýnir með þessari
ákvörðun þá stefnu stjórnvalda í
verki, að efla opinberar stofnanir
sem nú þegar eru staðsettar á lands-
byggðinni.
Morgunblaðið og
Byggðastofnun
Herdís Á. Sæmundardóttir
fjallar um Byggðastofnun og
gerir athugasemd við leiðara
Morgunblaðsins
’Mestu skiptir hvaðaþjónustu opinberar stofn-
anir veita, og hvernig hún
er veitt.‘
Herdís Á.
Sæmundardóttir
Höfundur er formaður stjórnar
Byggðastofnunar.
HINN 23. mars
sl. voru liðin
hundrað ár frá
dánardægri hins
mikilhæfa norska
rithöfundar Hen-
riks Ibsens. Ég
hafði í einfeldni
minni talið, að
hér yrði hans vel
minnst. Sú varð
ekki raunin og því sendi ég þessar
línur. Fyrir mér er Ibsen einstakur
á margan hátt. Kjarkur hans og
gagnrýni á margvíslegar misfellur í
norsku og raunar fleiri þjóðfélögum
er einstök. Sannarlega má telja Ib-
sen brautryðjanda hvað varðar auk-
in kvenréttindi. Kannski þann
fyrsta sem eitthvað kvað að. Einnig
var hann hvassyrtur um misferli í
viðskiptum og hvernig hinir ríku
reyndu að fá meira. Þessi viðhorf
ólu af sér vissa andúð á honum á
sínum tíma. Lengi dvali Ibsen í
Danmörku og víðar og naut jafnvel
meiri virðingar erlendis.
Á þessum tímamótum og til að
heiðra minningu skáldjöfursins hafa
Norðmenn minnst hans á mjög veg-
legan hátt. Mörg leikverk Ibsens
hafa verið sýnd hér og notið hylli.
Sumir bestu leikarar okkar hafa
túlkað margslungnar persónur
skáldsins frábærlega vel. Ég hélt
því í einfeldni minni að bæði Rík-
isútvarpið og leikhúsin myndu fjalla
eitthvað um hann. Ég fór í Nor-
ræna húsið en þar var þögnin ein.
Ef til vill rumska menn og koma
saman seinna og sýna minningu
snillingsins Henriks Ibsens verðuga
virðingu.
JÓN ÁRMANN HÉÐINSSON,
Birkigrund 59, Kópavogi, áhuga-
maður um norska menningu
og gott samband.
Í minningu Ibsens
Frá Jóni Ármanni Héðinssyni:
Henrik Ibsen
ÁRBORG og önnur vaxtarsvæði
utan höfuðborgarinnar njóta
margs af nábýlinu við suðvest-
urhornið. Um það er engum blöð-
um að fletta. Hins
vegar eiga þau ekki
að þurfa að gjalda
fyrir sína góðu
granna með afskipta-
leysi stjórnvalda í
byggðamálum og upp-
byggingu á þjónustu-
og atvinnufyrir-
tækjum.
Tími bæjarútgerð-
arinnar er liðinn sem
betur fer. Hlutverk
nútímalegrar sveit-
arstjórnar er hins
vegar að búa í haginn
og skapa kjör-
aðstæður fyrir frumkvöðla og hug-
myndaríkt fólk til að setja á stofn
atvinnurekstur. Þetta hafa at-
vinnuþróunarnefnd og bæjarstjórn
Árborgar gert og farið nýstárlegar
leiðir til að efla atvinnulífið á
svæðinu.
Nú nýverið kynnti nefndin til-
lögur að markaðssetningu Árborg-
ar fyrir atvinnurekstur og þjón-
ustufyrirtæki. Óhætt er að binda
miklar vonir við það átak og þann
stórhug sem ríkir í bæjarfélaginu
til að efla enn frekar atvinnulífið,
fjölga störfum og stuðla að því að
laun hækki hér. Eitt og annað
geta yfirvöld gert til að draga að
bæði fólk og fyrirtæki. Fólkið
streymir á Árborgarsvæðið og við
þurfum að treysta atvinnugrunn-
inn samhliða því. Fólksfjölgunin í
Árborg var 6,5% árið 2005. Langt
umfram spár eða áætlanir.
Gleðileg þróun sem
kemur ekki á óvart.
Hér er gott að búa.
Þjónustan í sveitarfé-
laginu er í fremstu
röð og síðustu fjögur
árin hafa bæjaryf-
irvöld unnið út frá
markvissri fjöl-
skyldustefnu sem
samþættar alla þjón-
ustu við íbúana í
gegnum fjölskyldu-
miðstöðina.
Hvers vegna
Árborg?
Síðastliðin þrjú ár hefur At-
vinnuþróunarnefnd Árborgar
ásamt Atvinnuþróunarsjóði Suður-
lands unnið að markaðssetningu
Sveitarfélagsins Árborgar. Þessi
vinna var kynnt á dögunum í
tveimur auglýsingum í Morg-
unblaðinu. Markaðssetning-
arnefndin hefur skilað af sér og er
óhætt að segja að vinna hennar
veki athygli og skili vonandi góð-
um árangri. Atvinnu-
þróunarnefndin lítur til mikillar
íbúafjölgunar á svæðinu og þess
að treysta grunninn samhliða því
að hlúð sé að þeim fyrirtækjum
sem eru til staðar í sveitarfé-
laginu. Efla atvinnulífið með það
að markmiði að skapa fleiri og
fjölbreyttari störf sem gefa íbúum
kost á að vinna á heimavelli við
fjölbreytt og vel launuð störf.
Núna er komið að lokaþættinum
í þessu kynningarátaki. Það eru
áðurnefndar auglýsingar sem birt-
ar eru með tveggja vikna millibili
þar sem vísað er á vefslóð þar sem
spurt er „Hvers vegna Árborg?“
Þar er reynt að svara öllum þeim
spurningum sem hugsanlega
kynnu að vakna hjá þeim sem
finnst þetta sveitarfélag þess virði
að leita eftir frekari upplýsingum
um það. Þetta er markaðssetning
Árborgar til framtíðar og er ég
þess fullviss að það mun skila sér
ríkulega í fjölbreyttari störfum og
hærri launum á svæðinu öllu.
Að því að efla Árborg og Suður-
land enn frekar sem framtíð-
arsvæði fyrir bæði fólk og fyr-
irtæki munum við vinna á næsta
kjörtímabili fáum við til þess um-
boð í Samfylkingunni. Ábyrgt
áframhald í Árborg.
Árborg og atvinnutækifærin
Torfi Áskelsson skrifar um
sveitarstjórnarmál í Árborg ’Tími bæjarútgerð-arinnar er liðinn sem bet-
ur fer.‘
Torfi
Áskelsson
Höfundur er bæjarfulltrúi og skipar
5. sæti á framboðslista Samfylking-
arinnar í Árborg.