Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 1942, Síða 34

Náttúrufræðingurinn - 1942, Síða 34
78 XÁTTÚRUFRÆÐINGURINN (vtxi'óa/.oc). Það hljómar eins og það þýddi „lítið lik“ (víxvc) og eins og litið lík í líkkistu sefnr litla lífveran í púpunni. Sumir kirkju- feðranna, einkum Basilius (329—379 e. Kr.), sjá í þróunarsögu fiðrildisins táknmynd upprisunnar. Aristoteles skýrir frá fiðrildi einu, sem mörgum hefur verið ráðgála. Úr tólffótung hreytist það í púpu og spinnur utan um sig hjúp. Sérstök stétt kvenna hefur það að atvinnu að rekja af púp- unni hjúpinn og vefa síðan klæði úr þræðinum. Er einhver kona á Kos talin höfundur þessarrar atvinnugreinar. I fyrslu virðist þetta greinileg lýsing á silkiorminum, en vér vitum, að silkiorm- urinn og mórberjatréð, sem hann lifir á, voru ekki flutt til Grikk- lands fyrr en um 1000 árum siðar, á rikisstjórnarárum Justinian- usar (527—61 e. Kr.). Plinius greinir og frá þessum silkiormi frá Kos og segir, að liann lifi á aski, eik og kýprussviði. Kemur þetta heim við (iðrildi eitt, er heima á í Evrópu sunnan- og austanverðri (lasiocampa otus) og spinnur grófan hjúp. Ýmsar tegundir sillci- orma, auk hins eiginlega og algengasta, eru enn notaðar, svo sem ormar, er gefa af sér „Tussore“-silki Indlands og enn aðrar tegund- ir silkis í Japan. Þannig mun og silki liafa verið spunnið og ofið í Hellas, þar til er þessi gamli iðnaður hlaut að víkja fyrir glæsilegri afurðum „kínverska ormsins“. Áður en vér skiljumst við skordýrin, skal staldra við eitt þeirra, er Grikkir höfðu mestar mætur á af þeim öllum. í upphafi sagna- rits síns skýrir Þúkydides frá því, að rikir horgarar i AþenU hafi borið trjásöngvur úr gulli í hári sér. Dáðust Grikkir mjög að söng trjásöngvunnar og flytja skáldin henni óspart lof í kvæðum sín- um. Aristoplianes segir t. d. í leikriti sínu „Fuglunum“: Þó að brenni hátt á himni sól, liefi ég á grónu engi ból, til að hlusta’ á tæran silfurtón, trjásöngvunnar glöðu, fyrir nón. Auk margs annars, er Aristoteles hefur um trjásöngvUna að segja, rekur liann þróun liennar nákvæmlega: Kvendýrið verpur eggjum sínum í dauðar, holar greinar, svo sem reyrstafi, sem vin- viðurinn vefst um á vínekrunum. Er aflcvæmið skríður úr egginu, grefur það sig niður í jöx-ðina. Síðan kemur það upp á yfirborð jarðar, einkum í rekju, er hleytan lxefur mýkt jarðveginn. Lirfan tekur þá á sig nýja mynd og loks skríður trjásöngvan út úr liýð- inu, hi-eytir lit og tekur að syngja. Segja má, að hók Aristotelesar um dýrin, Historia Animalium,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102

x

Náttúrufræðingurinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.