Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1997, Síða 134

Andvari - 01.01.1997, Síða 134
132 ÞRÖSTUR HELGASON ANDVARI Sigga Mens velgdi mér undir uggum með því að láta þess getið, að alltaf mætti eiga von á að sjá föður sinn reiddan heim gegndrepa og drukknaðan, og Begga gamla lét til leiðast að segja mér [. . .] sögur, . . . (1973:1,126). Hér bíður Uggi í ofvæni eftir því að faðir hans komi heim úr kaupstaðar- ferð sem virðist af textanum að dæma hafa tekið nokkra daga. Löng máls- grein leggur áherslu á skynjun Ugga á tímanum sem honum finnst líða ansi hægt þrátt fyrir ýmis uppátæki. Sama stílbragð er notað hér og í síðasta dæmi, klifun, sem bindur textann saman í eina heild en gerir hann um leið langdreginn. Langar setningar gera stílinn hægan. Þannig magnast hughrif textans, eftirvænting Ugga. í þýðingu Gunnars hefur málsgreina- og efnisgreinaskipan verið breytt og klifuninni sleppt, eins og í fyrsta dæminu, á kostnað áhrifa frumtextans. Ástæðan fyrir því að Gunnar styttir málsgreinarnar kann að felast í róm- antísku viðhorfi hans til íslenskrar tungu, ef svo mætti kalla; hann hafi með öðrum orðum ekki talið sér stætt á því að halda þessum löngu málsgreinum danska textans í íslenskri gerð hans og brjóta þar með gegn hefðinni um knappan stíl. Stíll Gunnars í dönsku gerðinni er reyndar afar knappur þeg- ar á heildina er litið og má eflaust rekja það einkenni til íslenskrar stílhefð- ar. Fyrr á öldinni þekktu Danir þetta stílafbrigði einungis úr impressjónísk- um lausamálsbókmenntum frá síðustu aldamótum og úr fornnorrænum bókmenntum sem hafa vitanlega ekki haft jafn sterk áhrif þar og hér.9 Má því segja að Gunnari hafi ekki verið sniðinn eins þröngur stakkur af danskri stílhefð og þeirri íslensku, því hafi hann getað leyft sér að bregða út af meginreglu sinni í frumtextanum en ekki í þýðingunni. Þessu til stuðnings má benda á að í danskri endurútgáfu á Fjallkirkjunni, sem kom út á árunum 1964-1967 og er talsvert breytt,10 heldur Gunnar þess- ari löngu málsgrein og gott betur því hún verður þar ellefu orðum lengri en í frumtexta. Bendir það til þess að hér sé ekki um að ræða allsherjarþróun í rithætti Gunnars til knappari stíls heldur mismunandi stílhefð tveggja tungna. Þess má einnig geta að í þýðingum sínum á öðrum höfundum stytt- ir Gunnar langar málsgreinar nánast undantekningarlaust; er þetta sérstak- lega áberandi í þýðingu hans á Mikkjáli frá Kolbeinsbrú eftir þýska skáldið Heinrich von Kleist (1777-1811) en stíll von Kleist er afar lotulangur.11 Halldór lætur hins vegar ekki hefðina aftra sér í þýðingu sinni á ofan- greindu dæmi og heldur fast við frumtextann. Árið 1941 hefur þýðendum samt áreiðanlega fundist þeir hafa minna svigrúm til að skrifa svo lotulang- an stíl en þrjátíu árum síðar þegar Gunnar vinnur þýðingar sínar12: Mér fannst tíminn, sem þeir voru í burtu, engan enda ætla að taka. Þótt ég gerði bæði að skrifa „miða“ og fá „miða,“ þótt móður mína brysti ekki þolinmæði að segja mér allt, sem hún vissi, um það, hvernig lífinu er lifað í kaupstað, þótt Bjössi hefði nægan
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.