Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1956, Síða 87

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1956, Síða 87
kynning gullaldarrita íslendinga fannst leiðandi mönnum brýn þörf á að hrekja þessi ósannindi, sem rit þessara óprútnu rithöfunda dreifðu út um heiminn. Þetta vandaverk var falið Arngrími, sem allareiðu hafði unnið sér mikils álits fyrir Iserdóm sinn og hæfileika. Hann var á þeim tíma álitinn einhver lærðasti ínaður á landinu. Arngrímur tók rösklega til starfa, og naut hann stuðnings og hvatning- ar Guðbrandar biskups, sem var naanna reiðastur yfir ritum útlend- inga. Samt sem áður naut ekki Arn- grímur prentsmiðjunnar á Hólum til að prenta bækur sínar og rit, vegna þess að prentsmiðjan var notuð ein- göngu til að prenta kirkjuleg rit.* Arngrímur varð því að senda öll sín ritverk, nema eina bók, til út- landa til prentunar. Reyndist það seinlegt verk að hrekja óhróður út- lendinga þar sem hafskip komu til íslands aðeins vor og haust. Sum handrit hans fóru með skipum, sem sjóræningjar tóku, og sum týndust eða brunnu. Þrátt fyrir allt ritaði Arngrímur þindarlaust. Allar sínar öækur ritaði hann á latínu, bæði til Þess að menntamenn í öllum lönd- Uríi gætu lesið þær og svo var það aJmennt meðal rithöfunda á þeim -irtla að skrifa bækur sínar á latínu. ^ fyrsta flokki þeirra bóka, sem ^■rngrímur skrifaði til þess að lrekja óhróður erlendra manna, 'oru þrjár bækur: Brevis Commen- l5rius de Islandia, gefin út í Dan- hin'^^n hiskup Arason (1478?—1550), nn eISasti kaþólski biskup Islands, setti Drn .prentsmiSju á Hólum 1530. Þar voru töl nta'5ar kirkjulegar bækur og rit aS A u 85 frá 1574 til 1624. Um aldur Jóns asonar er hér fariS eftir rannsóknum • Jónssonar. Sjá Skírnir 19 20 bls. 19. rnörku 1593; Anaiome Blefkeniana, prentuð á Hólum 1612, og ári síðar í Hamborg á Þýzkalandi, og Episiola pro pairia defensoria, gefin út í Hamborg á Þýzkalandi 1618. í þess- um bókum voru meðal annars á- byggilegar upplýsingar um ísland, íslenzku þjóðina og fornbókmennt- irnar. Evrópumenn sem lásu bækur Arngríms, stórfurðaði á því að smá- þjóð sem barðist við að draga fram lífið á hrjóstrugri eldeyju norður við íshaf, hafði auðnast ekki ein- ungis að viðhalda gamalli tungu - heldur og að rita á þeirri tungu stór- merkilegar bókmenntir, sem lýstu upp margra alda bókmenntalegt rökkur Evrópu þjóða. Urðu nú lærð- ir menn forvitnir mjög og sólgnir í að vita hversu mikið væri til af forn- bókmenntum á íslandi. Beiðnir komu til Arngríms um meiri upp- lýsingar. Snerist hann vel við því máli og ritaði hina merkilegu bók, Crymogæa (þ. e. ísland) og gaf út í þremur bindum sem prentuð voru í Hamborg 1609, 1614 og 1630. Fyrsta bindið var 110 bls. í tveggja arka broti. Það fjallaði um lengu íslands, hnattstöðu og lýsingu á landinu. Annað bindið var 85 bls., í sama broti. Birti það útdrætti úr sögu helztu landnamsmanna, ásamt ættartölum. Þriðja bindið fjallaði um seinnitíðar íslenzka merkismenn, og konungatal frá fornöld til Kristjáns Danakonungs IV. Árið 1625 þýddu Englendingar og gáfu út sjö fyrstu kapitulana úr Crymo- gæa. Eftir ritum Arngríms að dæma, var nú Evrópumönnum augljóst að á íslandi var afarmikill bókmennta- legur fjársjóður, sem upplýsti sögu
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga
https://timarit.is/publication/895

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.