Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1962, Page 32

14
TÍMARIT ÞJÓÐRÆKNISFÉLAGS ÍSLENDINGA
steinöldinni, heldur steinöldin sjálf.
Hér voru steinaldarmenn með sömu
verkfæri, sömu hugsanir, sömu
framkomu og forfeður vorir endur
fyrir löngu. Hér iþurfti ég ekki að
vera með neinar getgátur, heldur
aðeins að nota sjón mína og heyrn.
Fólkið var hið alúðlegasta, bæði
menn og konur, tók okkur opnum
örmum, bauð okkur inn í híbýli sín
og talaði við okkur.
Málið var ekki frábrugðnara máli
Mackenzie-Eskimóa en svo, að við
skildum strax hverir aðra og töluð-
um saman fullum fetum. Það mun
sjaldan hafa borið við í sögunni, að
fyrsti hvíti maðurinn, sem kemur
til frumstæðs fólks, talar við það á
móðurmáli þess. Því var þessi við-
burður alveg sérstakur fyrir mig.
Við gátum strax farið að ræða um
sameiginleg áhugamál og áður en
langt um leið var ég orðinn sem einn
af þeim.“
Vilhjálmur heldur áfram frásögn
sinni, og kemur nú að þeirri hlið
málsins, sem snýr að okkur íslend-
ingum:
„Síðustu ár höfðu verið erfiðir
tímar hjá þessum kynflokki. Áður
fyrri hafði mikið verið dansað hjá
þeim og áttu þeir margar trumbur.
Nú var ekki til nema ein trumba.
Glaðasólskin var og hlýtt veður, og
meðan verið var að koma upp hús-
inu (danshúsinu), hljóp einn þeirra
heim eftir trumbunni. Þá hófst
skemmtunin og söng ung stúlka fyr-
ir okkur og var trumban knúð undir
söng hennar. Nokkuð var þetta með
öðrum hætti en hjá hinum vestlæg-
ari Eskimóum. Söngljóðin voru mis-
jöfn, en hún fór mjög vel með þau.
Eitt þeirra virtist mér að kveðandi
líkjast norrænu fornskáldakvæði.
Sjálf var stúlkan nokkuð ljós yfirlit-
um, af Eskimóa að vera, með langa
og granna fingur, sem annars er ekki
að finna nema hjá Alaska-kynblend-
ingum. Hér datt mér allt í einu í
hug norrænu landnemarnir á Græn-
landi, og kem ég að því efni seinna.“
Tilgáta Vilhjálms um uppruna
þessara „hvítu“ Eskimóa, vakti, að
vonum, á sínum tíma geysimikla
athygli og jafnframt deildir meðal
vísindamanna, en hugkvæmni lýsir
tilgáta þessi, hvað sem öðru líður,
og Vilhjálmur rökstuddi hana ítar-
lega í ritum sínum.
Hún varð Guttormi skáldi Gutt-
ormssyni tilefni gamanljóðsins
„Hvítir Eskimóar", sem að vísu er
aðeins tvö vísuorð, en smellin og
snjöll:
Eftir Vilhjálms utanför til Eskimóa
hvítu fólki fór að snjóa.
Fyrir nokkrum árum urðum við
Vilhjálmur samferða á járnbrautar-
lest frá Fargo til Grand Forks í N.
Dakota. Bar margt á góma, og meðal
annars bárust „hvítu“ Eskimóarnir
í tal. Minnti ég Vilhjálm á ofan-
nefndar ljóðlínur Guttorms og fór
með þær. Hafði Vilhjálmur mjög
gaman af þeim og bað mig að senda
sér þær, og gerði ég það í bréfi
stuttu síðar. Um hitt þarf ekki að
fjölyrða, að Guttormur skáld kann
manna bezt að meta hin miklu afrek
Vilhjálms, og vel er Nýja-ísland
sæmt af þeim sonum sínum, skáld-
bóndanum víðkunna og stórbrotna
á Víðivöllum við íslendingafljót og
landkönnuðinum mikilhæfa og
heimsfræga, Vilhjálmi frá Hulduár-
hvammi í Ámesbyggð.