Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.01.1962, Blaðsíða 36

18
TÍMARIT ÞJÓÐRÆKNISFÉLAGS ÍSLENDINGA
wesí to Foriune (Hamingjuleit í
norðvesturátt, 1958), auk annarra,
sem síðar verða taldar. En allar eru
bækur hans gagnfróðlegar, efni
þeirra löngum eggjandi til umhugs-
unar, og ritsnilldin söm við sig.
í norðurferðum sínum sýndi Vil-
hjálmur fram á það, að hægt væri
að lifa góðu lífi og heilsusamlegu á
kjöti einu saman, og þegar efasemd-
ir komu fram um sannleiksgildi
þeirra kenninga hans, sannaði hann
þær, eftir að heim kom úr norður-
ferðunum, undir eftirliti lækna-
deildar Cornell-háskóla og Russel-
stofnunarinnar. Hann skrifaði einnig
merkar bækur um næringarfræði —
mataræði — og má í því sambandi
sérstaklega nefna bók hans Noi by
Bread Alone (Ekki á einu saman
brauði, 1946), aukin og endurskoðuð
útgáfa 1956, enda var hann braut-
ryðjandi á sviði næringarfræðinnar.
Má ennfremur í því sambandi nefna
aðra bók hans frá síðustu árum:
Cancer: disease of civilizaiion?,
1960, og eru niðurstöður hans þar
sem endranær hinar athyglisverð-
ustu.
Vilhjálmur var sístarfandi og sí-
ritandi, þótt kominn væri á níræð-
isaldur, og rétt áður en hann lézt
hafði hann lokið við frumritið af
sjálfsævisögu sinni. Er ekki að efa,
að hún verður skemmtilegt rit og
fróðlegt að sama skapi, svo margt
óvenjulegt og sögulegt hafði drifið
á daga höfundarins, og hann, hins
vegar, gæddur frábærum frásagnar-
hæfileikum.
Eitt af afrekum Vilhjálms var
söfnun hins mikla bókasafns hans
um heimskautslöndin, hið stærsta
eða næst stærsta slíkt bókasafn í
heiminum, en í því eru nú yfir 26,000
bindi, álíka mikill fjöldi bæklinga,
auk handrita og annars efnis.
Vann Vilhjálmur að bókasöfnun
áratugum saman, og útheimti hún
geysimikla vinnu, og fjárútlát að
sama skapi. En þar er þá líka um að
ræða ómetanlegan fjársjóð fyrir
eftirtímann. Safnið, sem heitir, eins
og vera ber, Stefansson Collection,
er nú í eign Darmouth College í
Hanover, New Hampshire, þar sem
Vi'lhjálmur var búsettur hin síðari
ár, eins og áður er getið. Safnvörður-
inn er ekkja hans, frú Evelyn Stef-
ánsson, og gæti það ekki verið í
betri höndum. Hún er einnig rit-
stjóri tímarits, sem safnið gefur út,
Polar Notes, og fjallar, eins og nafn-
ið gefur til kynna, um heimskauts-
löndin og skyld efni.
Vilhjálmur Stefánsson stóð djúp-
um rótum í íslenzkri menningar-
mold og var tengdur íslandi traust-
um böndum, enda dró hann aldrei
dul á það, að hann væri íslendingur
að foreldri, ætt og uppruna. Hann
hafði einnig mikinn áhuga á ís-
lenzkum málefnum, og var á sínum
tíma mikill hvatamaður þess, að
flugferðir milli Norðurálfu og Vest-
urheims lægju um Island. Kom
hann til fslands árið 1936 í þeim
erindum að semja við íslenzku rík-
isstjórnina um flugferðir yfir hafið
af hálfu bandaríska flugfélagsins
Pan American Airways. Alls fór
hann fjórar ferðir til íslands, sein-
ast árið 1949, ásamt konu sinni, í
boði íslenzku ríkisstjórnarinnar.
Vikið hefir þegar verið að áhuga
hans á íslenzkum bókmenntum. Auk
þess ritaði hann margt um ísland,
meðal þess hina merku bók sína