Þjóðlíf - 01.05.1989, Blaðsíða 56

Þjóðlíf - 01.05.1989, Blaðsíða 56
MENNING Konur við fiskþurrkun á Háastakkstæði í Vestmannaeyjum. ofan af öllum afskiptum af verkalýðsmálum. Mér er í minni ein slík aðför þegar húsfreyja á heimili útgerðarmanns kom að Auðsstöð- um. Ég hafði farið til dyra og fylgt konunni inn, en þær stóðu hvor andspænis annarri þegar húsfreyjan sagði af miklum móði: „Ég fer ekki oftar með prjónaskap til þín Guð- rún, ef þú ætlar að halda áfram að skipta þér af þessum vöskunarkerlingum." Svarið var stutt og fylgdi því ákveðin bending: „Dyrnar standa opnar." Fleiri efnaðir viðskiptavinir drógu að sér höndina þó þeir gæfu engar yfirlýsingar þar um. í stjórnum og nefndum á kreppuárunum Formennsku í Kvennadeild V.D. fyldi seta í stjórn Verkamannafélagsins og einnig seta í nefndum á þeim vettvangi. En verka- fólk í Vestmannaeyjum átti einnig í baráttu um verslunina. Þar hafa starfað kaupfélög og þar á meðal Kaupfélag verkamanna sem ís- leifur Högnason stjórnaði. Par var Guðrún í stjórn frá upphafi og þar til hún flutti úr Eyjum. Þau samtök sem hér um ræðir voru undir leiðsögn vinstri manna í Alþýðuflokki og eft- ir 1930 Kommúnistaflokksins. Félagsstörfin mótuðust því mjög af því að málin voru rædd og ákvarðanir teknar í þröngum hópi áður en þau voru tekin til almennrar umræðu í félög- unum. Þetta gat orðið býsna snúið og ekki bætti það úr skák að fyrir kom að allt breytt- ist eftir að bréf kom að sunnan eða að um málefnið var ritað í Verkalýðsblaðinu. Þessar aðstæður urðu meðal annars til þess að Guðrún sótti um inntöku í Kommún- istaflokkinn. Af því varð japl og jaml og fuður, því leiðandi menn töldu hana eðlileg- an tengilið milli flokksdeildarinnar og verka- kvenna sem ekki voru taldar nægilega „skól- aðar" til þess að taka mikilvægar ákvarðanir án leiðsagnar og e.t.v. notuðu þær ekki heppilega „taktik". En hvort sem þetta var rætt lengur eða skemur þá lét Guðrún ekki af þeirri ákvörðun sinni að ef henni væri treyst til forystu, þá ætti hún rétt á að vera aðili að ákvarðanatöku um stefnu og starfshætti. Hún varð meðlimur og stjórnarmaður í Vest- mannaeyjadeild K.F.Í. og kiknaði hvergi undir kommúnistanafninu. Fyrir þá lesendur sem ekki vita að Komm- únistaflokkur íslands var öflugt stjórnmála- afl á fjórða tugi aldarinnar, er rétt að rifja upp tölu bæjarfulltrúa í Vestmannaeyjum á þessum árum. í kosningum 1930 voru kjörnir 6 menn af lista Sjálfstæðisflokks og 3 menn af lista Alþýðuflokks, en a.m.k. tveir þeir efstu á þeim lista voru í vinstri armi Alþýðuflokks- ins. Fjórum árum síðar, eða 1934 skiptust bæjarfulltrúar þannig: Sjálfstæðisflokkur fékk 5 menn, Alþýðuflokkur 1 mann og Kommúnistaflokkur 3 menn. Þetta var tímaskeið bræðravíga í íslenskri verkalýðshreyfingu og ein atlagan var stofn- un Verkakvennafélagsins Snótar árið 1932. Þá var Verkakvennadeildin með 150-60 meðlimi en Snót var stofnuð af 15 konum og komst félagatalan upp í 30 á árinu. Af þess- um átökum bárust fréttir og meðal annars fékk skopblaðið Spegillinn veður af þessu og birti teikningu af þáverandi er- indreka ASÍ og fríðleiks- konu úr Eyjum þar sem þau stóðu upp úr þvögu fundarkvenna, bentu hvort á annað og hrópuðu: „Þú hefur klofið!" „Nei, þú hefur klofið!" Mikil vinna var lögð í sættagerð á milli félag- anna, Verkakvennadeild- in gerð að sjálfstæðu fé- lagi, óháðu Drífanda og margir möguleikar skoð- aðir til sameiningar bæði verkakvenna og einnig sjómannafélaganna sem orðin voru tvö. Því starfi var ekki lokið fyrr en 1937, þegar félögin sameinuðust undir nafni Snótar. Áratugirnir milli heims- styrjaldanna voru vaxtar- og umbrotaskeið í sögu ís- lenskrar verkalýðshreyf- ingar. Konur báru enn skarðan hlut frá borði en höfðu sýnt djörfung og hæfni til þess að skipuleggja samtök sín. Samningsréttur verkalýðsfélaga var viðurkenndur af at- vinnurekendum og stjórnvöldum svo og verkfallsréttur í vinnudeilum. Þrátt fyrir þessa sigra hafði samtökum verkafólks ekki tekist að koma í veg fyrir atvinnusviptingu og margskonar búsifjar sem forystufólki í verkalýðsbaráttunni voru búnar af valda- mönnum. Guðrún á Auðsstöðum flutti frá Vest- mannaeyjum árið 1933 og fylgdi henni hlýhugur verkafólks og virðing þeirra sem hún hafði átt í átökum við. Hún lést í Reykja- vfk 1955 og var jarðsett í Vestmannaeyjum. Reykjavík, apríl 1989 Þórunn Magnúsdóttir sagnfræðingur Við samantekt vegna aldarminningar móður minnar Guðrúnar Jónsdóttur frá Auðsstöð- um hef ég stuðst við endurminningar mínar frá œskuárum og ritaðar heimildir s.s.: Ljós- rit af fundagerðabók Verkakvennafélagsins Hvatar, Þingtíðindi 7.þings ASÍ 1926, Skýrsla til Alþýðusambands íslands frá verkakvennafélaginu Hvöt, Vestmannaeyj- um, ásamt bréfi dagsettulO. nóv.1926, undir- rituðu af Kristínu Jacobsen og Guðrúnu Jónsdóttur. Jón Rafnsson: Vor í verum, Reykjavík 1957. Þórunn Magnúsdóttir 56
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.