Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1979, Qupperneq 33

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1979, Qupperneq 33
Endurreisn eða auglýsingamennska natúralisma fyrstu leikrita sinna og þreifar fyrir sér um leikrænni stílbrögð og framsetningu, en hann brýtur þó sjaldan gegn boðorðum natúralismans á jafn róttækan hátt og Laxness. Tilraunir hans til umbreytinga á forminu eru aldrei annað en einstök tilhlaup, sem ekki leiða til neinnar heildar- endurskoðunar. Líklega er það einmitt fylgispekt Jökuls og ágætt vald á leikritsformi sem áhorfendur þekktu, sem var forsenda vinsælda hans. Leik- rit Laxness hafá, að Dúfnaveislunni undanskilinni, aldrei hlotið sérstaka lýðhylli, enda er vafamál hvort þau hafa notið sín í leikhúsi sem var jafn þjakað af melódramatískum natúralisma og leikhúsin hér í borg voru fyrr á árum og eru að nokkru leyti enn. Leikritum Jökuls var hins vegar auðvelt að koma til skila með ríkjandi leikstíl, auk þess sem allnáið samstarf virðist fljótlega hafa tekist með honum og leikhúsfólki. Arangur Jökuls sýndi bæði forráðamönnum leikhúsanna og öðrum höfundum að sýningar á íslenskum leikritum þyrftu ekki að vera góðgerðastarfsemi af hálfu leikhúsanna, svip- að og menn virðast hafa álitið áður. Fátt sýnist mér þó benda til þess að Jökull hafi sem höfundur haft nein veruleg áhrif á önnur leikskáld. Leikritsform hans var of hefðbundið og lífsskoðunin of brotakennd til að svo mætti verða. I fljótu bragði get ég ekki heldur séð nein merki þess að leikrit Laxness hafi markað spor á verk annarra, enda verður varla sagt að öfgafengið og persónulegt form þeirra laði til eftirbreytni. Engu að síður er allfreistandi að nota verk Jökuls og Laxness sem viðmiðun þegar reynt er að koma auga á einhver heildarein- kenni á leikritum annarra höfunda. Eins og fram hefur komið er afstaða þeirra til hins natúralíska Ieikritsforms mjög ólík og því ætti að vera hægt að flokka aðra höfunda eftir því hvorum þeir líkjast meir að þessu leyti. Astand rannsóknarefnisins, sem ég lýsti í upphafi, leyfir ekki að hér verði gerð tilraun til slíkrar flokkunar, hún gæti ekki orðið tæmandi og væri því ósanngjörn gagnvart einstökum höfundum. En mér segir svo hugur um að hún myndi leiða tvennt í ljós. I fyrsta lagi að þeir sem hafa risið gegn hefðinni eru mun færri en þeir sem hafa haldið trúnaði við hana. Og í öðru lagi að í hópi „natúralistanna“ eru flestir þeir höfundar sem hafa náð mestum vinsældum á seinni árum. Auðvelt væri að nefna fáein dæmi þessu til sönnunar. Leikrit Odds Björnssonar, Guðmundar Steinssonar og Svövu Jakobsdóttur hafa sjaldan orðið langlífari á fjölum leikhúsanna en leikrit Halldórs Laxness sjálfs og sum nánast fallið vegna dræmrar aðsókn- ar. Hins vegar virðast leikhúsgestir seint ætla að fá sig fullsadda af leikrit- um Jónasar Arnasonar, Kjartans Ragnarssonar og Birgis Sigurðssonar, 23
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.