Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1993, Side 104

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1993, Side 104
lífi á jörðinni heldur lærðir menn og lang- skólagengnir. Þeir hafa beitt lærdóminum með öðrum hætti en frá er sagt í goðsögunni um mannúð menntunarinnar, þeir hafa snú- ið honum gegn sjálfum sér og henni. Ogæfa íslenskrar bókmenntafræði Ég hirði ekki um að fjalla um fleiri atriði í umsögn Kristjáns B. Jónassonar. Þó ber að benda á það, að í fræðimennsku er gott að gefa sér ekki lausnir eða krefjast fyrirfram hvemig efnið eigi að vera sem er athugað. Það kemur ekki ,,til móts“ við fræðimann- inn á svipaðan hátt og skáldið sem varð fyrmrn við kröfu marxismans, og núna markaðarins, að koma til móts við lesendur. Fræðimaður má ekki rugla þessu saman. Það sómir þess vegna ekki að maður með B.A.-próf segi: „... bókin miðar ekki endi- lega að því að opinbera persónuna Guðberg Bergsson heldur skoðanir hans, sem óneit- anlega er nokkuð svekkjandi fyrir þá sem hefðu viljað sjá meira af safaríkum lýsing- um á einkalífi hans“. Sá sem tekur þannig til orða heldur að skoðanir séu ekki hluti af persónu manns. Ég veit ekki hvað bókmenntagagnrýnand- inn og prófessorinn í sálfræði segir um þannig viðhorf, en mér sýnist á ritsmíðinni, að þegar gagnrýnandinn kemst að því að veruleikinn er annar en það sem hann ímyndaði sér áður en hann kynntist honum, í þessu tilviki bókinni, þá líti hann ekki í eigin barm og athugi hvort ekki sé eitthvað bogið við veruleikaskyn og viðhorf hans sjálfs, heldur verði hann svekktur yfir vem- leikanum og afneiti honum nema sem tali úr munni bilaðs manns. Þess vegna heldur hann áfram í samræmi við óskhyggjuna, en verður að þessu sinni á valdi tilfinninganna, svo engu er líkara en vitið í honum hafi piprað: „Viðtalsformið sjálft veldur því nefni- lega að Guðbergur er ætíð í einskonar vöm. Hann reynir að verja sig fyrir græðgi les- andans." Þannig skrifar ekki fræðimaður í TMM, nema það sé orðið að málgagni vonbrigð- anna og játningabókanna. Svona töluðu sumar slappar konur í Grindavík löngu fyrir stríð ef þær voru á góðri leið með að ganga ekki út, þrátt fyrir endalaust karlmanna- stand á böllum. Á eftir fjösuðu þær svekktar um karlmann sem væri alltaf í eins konar vöm og „náttúraður fyrir feluleiki og und- anbrögð“, en þær þekktu sosum ósköp vel veiku punktana á svona mönnum, þótt þeir reyndu að fela sig með grímum og verja sig, ekki fyrir græðgi lesandans, heldur þeirri sem ég nefni ekki á prenti. En „það loðna“ er í neðri hluta búksins á jafnvel kristilegu fólki. Hvemig stendur á því að kerlingar í Grindavík, sem fjösuðu í eldhúsum í krepp- unni eftir 1930, skuli vera gengnar aftur í Háskóla íslands, þar sem kennaramir ganga með doktorsgráðu upp á vasann frá háskól- um um allan hinn heimsborgaralega hnött? Ég ætla ekki að reyna að svara þessari góðu spurningu, en ég lýsi því yfir í lokin, að ef ég væri bókmenntakennari og læsi svona ritsmíð eftir nemanda minn í virtu tímariti, gengi ég út og hengdi mig á stytt- unni af Sæmundi fróða sem reiðir bókina til höggs gegn heimska selnum. Mér þætti auðsætt að ég hafi snúið hlutunum við með kennslunni, því Sæmundur fróði hinn nýi gengur í lið með öðmm rísandi afturhalds- öflum og reiðir nú vitra selinn til höggs gegn vitlausu bókinni. 102 TMM 1993:4
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.