Jón á Bægisá - 01.11.2008, Page 76

Jón á Bægisá - 01.11.2008, Page 76
Kendra Willson ir hafi síðan reynt að „endurreisa" stuðlana (sbr. Turville-Petre 1977:115- 128). Nokkrar tilraunir voru gerðar í miðensku til að sameina endarím og formgerðarstuðlun (Turville-Petre 1977:17-20), en íslenskan er ein um að sameina þau á þennan hátt (Jón Helgason 1944). Þetta mun endurspegla arf dróttkvæða sem sameinuðu ljóðstafi og hendingar, í sumum tilvikum einnig endarím (t.d. Höfuðlausn Egils Skallagrímssonar). 3. Brageyrað og íslensk þjóðerniskennd Einar Benediktsson er sagður hafa verið fyrstur til að nota orðið brageyra, í mjög þjóðerniskenndri ræðu frá 1916 (Kristján Arnason 2003:103). Einar kallar brageyrað gimstein þjóðarinnar: „Einn gimsteinn, sem vér einir eig- um fram yfir allar heimsþjóðir, er stuðlagáfan, kennin á setning þess ríms sem á útlendu máli er kallað bókstafarím. Ég leyfi mér að kalla þessa rímvísi þjóðar vorrar brageyra“ (Einar Benediktsson 1952:328). Þessi gimsteinn mun þó ekki vera sameign allra landsmanna. Ein- ar harmar ýmiss konar hnignun í málinu: „Með málskemmd þeirri, er aukizt hefur hröðum skrefum, síðan réttritun blaðamanna komst á [...] hefur tungan spillzt mjög, einkum hér í Reykjavík, og kemur ekki sjaldan fyrir, að unglingar, sem komnir eru undir fermingu, fella úr hneigingar nafnorða, beygja sagnir vitlaust, láta forsetningar stjórna röngum föllum o.s.frv., auk þess sem fláframburðurinn og linun samhljóðenda er einatt hryllileg“ (Einar Benediktsson 1952:328). Glötun brageyrans er hluti af þessari málskemmd sem þýðir þá að stuðlasetningin hljóti að tilheyra íslenskri málkunnáttu í huga Einars: „Allur meginþorri Islendinga á brageyra sitt ennþá ófalsað og hreint. En á síðustu tímum ber allmikið á því, einkum í Reykjavík, að þessi gáfa er að glatast hjá þjóðinni, og eru til skáld hjá oss, sem ekki hafa átt tryggt brageyra. Er kunnastur þeirra allra Grímur Thomsen, sem var þó að flestu leyti svo ágætlega vandur að öllu bundnu máli og fegurðarnæmur“ (Einar Benediktsson 1952:328). Brageyrað virðist því ekki vera óaðskiljanlegur hluti af íslenskri mál- kunnáttu og ekki einu sinni sameiginlegt öllum sem fást við íslenskan kveðskap. Kristján Árnason málfræðingur, mikill áhugamaður um brag- fræði, sem hefur skrifað heila bók um dróttkvæði (1991), játar að hann hafi ekki brageyra: „Ég er því miður ekki svo heppinn að hafa þennan næm- leika fyrir kveðskap, því ég þarf helst að setjast niður með reglustiku og blýant til að átta mig á því hvort eitthvað er rétt stuðlað eða ekki“ (Kristján Arnason 2003:103). Sá sem er talinn hafa verið fyrstur til að setja fram reglur um stuðla- setningu var ekki Islendingur heldur Þjóðverji að nafni Philipp Schweitzer (1887). Schweitzer segir tilefni greinaskrifs síns hafa verið glímu við að þýða 74 á ./íœy/-iá — Tímarit um þýðingar nr. 12 / 2008
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148

x

Jón á Bægisá

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Jón á Bægisá
https://timarit.is/publication/1166

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.