Morgunblaðið - 12.05.2022, Blaðsíða 32

telur að fækkunin sé aðallega
vegna þess að dagróðrarbátum á
línu hafi fækkað á síðustu árum.
Heimildir hafi færst yfir á stærri
báta, sem séu nánast allir með
beitningarvél um borð og landi
ekki allir daglega. Þeir fá ekki
ívilnun. Hann telur að breytingin
sé ekki vegna launakostnaðar við
beitningu í landi.
Hefur ekki runnið sitt skeið
Örn er ekki þeirrar skoðunar að
línuívilnun hafi runnið sitt skeið.
Þvert á móti eigi að auka heimildir
vegna línubáta í dagróðrum þannig
að þeir njóti allir ívilnunar og fleiri
taki þátt í verkefninu. Máli sínu til
stuðnings segir hann að veiðar
línubáta séu umhverfisvænar og
vill tala um umhverfisívilnun frek-
ar en línuívilnun. Því til viðbótar sé
alþekkt að línufiskur sé gæðavara.
„Línan er kyrrstætt veiðarfæri
og þessar veiðar eru umhverf-
isvænar og hagkvæmar með tilliti
til orkuskipta,“ segir Örn. Í álykt-
un smábátasjómanna frá því á síð-
asta ári segir: „Aðalfundur skorar
á sjávarútvegsráðherra að breyta
ákvæði laga um línuívilnun (sem
framvegis myndi kallast umhverf-
isívilnun) þannig að hún gildi fyrir
alla dagróðrarbáta minni en 30
brúttótonn. Verði 30% við landbeit-
ingu, 20% sé lína stokkuð upp í
landi og 10% til vélabáta.“
Bolungarvík og Snæfellsbær
Mest voru 3500 tonn af þorski
tekin frá vegna línuívilnunar fisk-
veiðiárið 2015-16 og voru 3327 tonn
nýtt eða um 95%. Heimildirnar
hafa dregist saman síðustu ár og á
þessu fiskveiðiári var 1400 tonnum
af þorski ráðstafað í línuívilnun. Í
vikunni var búið að nýta 1069 tonn
eða 76% heimilda. Miðað við veiðar
í maí til ágúst í fyrra má gera ráð
fyrir að heimildir í þorski dugi til
loka fiskveiðiársins.
Af einstökum byggðarlögum
hafa útgerðir á Bolungarvík nýtt
sér línuívilnun mest. Fram kom í
skýrslu sem RR ráðgjöf tók saman
fyrir Samtök sjávarútvegssveit-
arfélaga fyrir þremur árum að sex
sveitarfélög ná að jafnaði meira en
5% hlutdeild í afla sem veiddur
hefur verið á grundvelli línuíviln-
unar frá fiskveiðiárinu 03/04. Sam-
anlögð hlutdeild þeirra var um
66% á tímabilinu. Mest var nýt-
ingin í Bolungarvíkurkaupstað
með um 19% og í Snæfellsbæ með
um 17% aflans.
Varhugavert að
leggja línuívilnun af
Í niðurlagi skýrslunnar segir:
„Línuívilnun hefur haft umtalsverð
áhrif í atvinnulífi þeirra staða þar
sem hún hefur verið mest nýtt.
Með minnkandi hagkvæmni veiða
á handbeitta línu og minnkandi
nýtingu á línuívilnun hafa horfið
störf úr þeim sjávarbyggðum þar
sem línuívilnun hefur haft mest
áhrif. Þótt um talsverð verðmæti
séu fólgin í þeim veiðiheimildum
sem línuívilnun færir útgerðunum
virðist það ekki duga til þess að
stuðla að hagkvæmni beitning-
araðferðarinnar fyrir útgerðar-
aðila í samanburði við vélbeitningu
um borð.
Engu að síður eru enn mörg
störf í beitningu um land allt og
varhugavert væri að leggja af línu-
ívilnun frá einu ári til annars,
nema til kæmu mótvægisaðgerðir
fyrir þann hóp fólks sem hefur
lífsviðurværi af beitningu og þau
sveitarfélög þar sem línuívilnun
hefur verið nýtt.
Barátta í upphafi aldarinnar
Örn Pálsson minnist barátt-
unnar fyrir línuívilnun í upphafi
aldarinnar, en hann fór þá víða
með kröfur Landssambands smá-
bátaeigenda, sem hann kallaði
boðorðin.
Þar var meðal annars farið fram
á að ívilnunin yrði miðuð við 80%,
þannig að þegar einu tonni væri
landað yrðu 800 kíló færð til kvóta.
Rökin voru meðal annars þau að
þetta fyrirkomulag væri sniðið að
markmiðum laga um stjórn fisk-
veiða („stuðla að verndun og hag-
kvæmri nýtingu nytjastofnanna og
tryggja með því trausta atvinnu og
byggð í landinu“). Veiðarnar væru
umhverfisvænar og atvinnuskap-
andi í landi.
Annar baráttumaður fyrir línu-
ívilnun, Guðmundur Halldórsson á
Bolungarvík, sagði í samtali við
greinarhöfund í Morgunblaðinu
fyrir tíu árum að línuívilnunin
hefði verið „lykillinn að nýrri upp-
byggingu hér í plássinu og hefur
skipt sköpum fyrir mörg minni
byggðarlög“.
Guðmundur rekur í viðtalinu að
á árunum í kringum aldamótin hafi
margvísleg barátta verið fyrir
framtíð atvinnulífs víða á lands-
byggðinni. Varðandi línuívilnun
hafi hann ákveðið að taka málið
upp á vettvangi Sjálfstæðisflokks-
ins.
„Þar var tillaga um línuívilnun
naumlega felld í sjávarútvegs-
nefnd eins landsfundarins, en ég
gafst ekki upp og bar tillöguna um
línuívilnun upp á sjálfum lands-
fundinum. Þar hafði ég sigur og ég
var stoltur af flokknum,“ segir
Guðmundur í samtalinu.
Stöðugt færri nýta sér ívilnun
- 65 línubátar úr 34 bæjum hafa notað
heimildina í ár - Voru 300 fyrir 20 árum
Morgunblaðið/Alfons Finnsson
Á línu Örvar Marteinsson, skipstjóri á Sverri SH, tekur línubalana frá borði við löndun í Ólafsvík.
Fjöldi báta með línuívilnun
Fiskveiðiárin 2004-2005 til 2021-2022
350
300
250
200
150
100
50
0
'04-
05
'05-
06
'06-
07
'07-
08
'08-
09
'09-
'10
'10-
'11
'11-
'12
'12-
'13
'13-
'14
'14-
'15
'15-
'16
'16-
'17
'17-
'18
'18-
'19
'19-
20
'21-
22
Heimild: Landssamband
smábátaeiegnda
300
65
88
217
BAKSVIÐ
Ágúst Ingi Jónsson
aij@mbl.is
Dagróðrarbátum sem nýta sér
línuívilnun með því að beita um
borð hefur stórlega fækkað á síð-
ustu árum. Samkvæmt yfirliti sem
Landssamband smábátaeigenda
hefur tekið saman hafa 65 bátar
nýtt sér þessa ívilnun í ár, en þeir
voru 300 fiskveiðiárið 2004-5 þegar
opnað var fyrir þennan möguleika
á heilu fiskveiðiári. Fyrir 10 árum
voru þeir 217.
Fyrir einstakar útgerðir og
bæjarfélög hefur línuívilnun skipt
miklu máli og þannig verið mögu-
legt að auka atvinnu og færa meiri
afla að landi en sem nemur afla-
marki. Í ár hafa bátar úr 34 bæj-
arfélögum nýtt sér línuívilnun, þeir
voru 52 þrjú ár í röð fiskveiðiárin
2011-14 og 50 fyrsta heila fisk-
veiðiárið 2004-5.
Alþingi samþykkti að taka upp
línuívilnun með breytingum á lög-
um um stjórn fiskveiða 15. desem-
ber 2003. Breytingin kom til fram-
kvæmda í ýsu og steinbít 1.
febrúar 2004 og í þorski 1. sept-
ember 2004. 1. júní 2010 var línu-
ívilnun hækkuð úr 16% í 20%.
120 tonn gera 100 tonn í kvóta
Í línuívilnun felst að hafi línan
verið beitt í landi má landa 20%
umfram þann afla sem reiknast til
kvóta í þorski, ýsu og steinbít. Hafi
línan verið stokkuð upp í landi má
landa 15% umfram þann afla sem
reiknast til kvóta hjá viðkomandi.
Með öðrum orðum þýðir það að sá
sem á 100 tonna kvóta og má veiða
120 tonn á landbeitta línu.
Örn Pálsson, framkvæmdastjóri
Landssambands smábátaeigenda,
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 12. MAÍ 2022
Árlega eru 5,3% tekin af heild-
arafla hverrar fisktegundar
áður en aflamarki er úthlutað á
grundvelli aflahlutdeildar. Á
skiptimarkaði Fiskistofu er teg-
undunum skipt í þorsk, ýsu,
ufsa, steinbít, löngu, keilu og
gullkarfa.
Þeim tegundum er síðan ráð-
stafað til strandveiða, línuíviln-
unar, í almennan og sértækan
byggðakvóta, rækju- og skel-
bóta og til frístundaveiða.
5,3% pottur
AFLAHEIMILDIR
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
Afurðaverð á markaði
11.maí 2022,meðalverð, kr./kg
Þorskur, óslægður 420,72
Þorskur, slægður 481,78
Ýsa, óslægð 388,91
Ýsa, slægð 365,69
Ufsi, óslægður 167,63
Ufsi, slægður 254,88
Gullkarfi 297,82
Blálanga, slægð 185,81
Langa, óslægð 256,72
Langa, slægð 257,01
Keila, óslægð 94,30
Keila, slægð 34,50
Steinbítur, óslægður 94,50
Steinbítur, slægður 171,57
Skötuselur, slægður 871,40
Skarkoli, slægður 353,01
Þykkvalúra, slægð 465,81
Langlúra, slægð 27,00
Sandkoli, slægður 117,00
Gellur 1.017,87
Grásleppa, óslægð 7,28
Hlýri, óslægður 200,00
Hlýri, slægður 299,57
Hrogn/langa 128,00
Hrogn/þorskur 20,00
Lifur/þorskur 87,00
Lúða, slægð 888,95
Lýsa, óslægð 7,70
Lýsa, slægð 124,60
Rauðmagi, óslægður 60,00
Skata, slægð 65,94
Stóra brosma, slægð 49,00
Stórkjafta, óslægð 134,00
Undirmálsýsa, óslægð 24,03
Undirmálsþorskur, óslægður 124,82