Morgunblaðið - 12.05.2022, Blaðsíða 63

MENNING 63
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 12. MAÍ 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
SÝND MEÐ ÍSLENSKU OG ENSKU TALI
STÓRKOSTLEG NÝ FJÖLSKYLDUMYND
ÚR TÖFRAHEIMI HARRY POTTER.
U S A TO D AY
89%
92%
81%
Total Film
Radio Times
Empire Rolling StoneLA Times
Colin Firth – Matthew Macfadyen – Kelly Macdonald
THE LEGACY CONTINUES
72%
BENEDICT
CUMBERBATCH
ELIZABETH
OLSEN
chiwetel
ejiofor
BENEDICT
WONG
xochitl
gomez
MICHAEL
STÜHLBARG
RACHEL
MCadams
R
afiki var opnunarmynd
kvikmyndahátíðarinnar
Reykjavík Feminist
Film Festival sem hald-
in var 5.-8. maí og vakti mikla
lukku. Rafiki er rómantísk drama-
mynd eftir Wanuri Kahiu og er
fyrsta myndin frá Kenía sem er
sýnd á kvikmyndahátíðinni í Can-
nes. Kvikmyndin er lauslega
byggð á smásögu eftir rithöfund-
inn Monica Arac de Nyeko frá
Úganda, Jambula tré, sem hlaut
Caine-verðlaunin árið 2007. Rafiki
er nútímaleg útgáfa af sögunni um
Rómeó og Júlíu. Kvikmyndin er
ástarsaga tveggja ungra kvenna í
Naíróbí, Kena Mwaura (Samantha
Mugatsia) og Ziki Okemi (Sheila
Munyiva) úr tveimur andstæðum
pólitískum fjölskyldum. Í kvik-
myndinni er að finna leynigarð og
grímuball. Leynigarðurinn þeirra
er yfirgefinn sendibíll, gróinn fal-
legum plöntum, og grímuballið er
í búningi eins konar rave-balls þar
sem litrík andlitsmálning kemur í
stað grímanna. Stéttarmunur og
fjölskyldudeilur eru þó ekki það
eina sem stendur í vegi fyrir að
þær geti verið saman heldur hin-
segin fordómar í samfélaginu. Tit-
ill myndarinnar „Rafiki“ þýðir
„vinur“ á tungumálinu svahíli og
passar vel við söguþráð mynd-
arinnar vegna þess að í Kenía er
ekki óalgengt að hinsegin fólk
kynni maka sína sem vin.
Rafiki var bönnuð í Kenía vegna
þema hennar enda litið svo á að
það sé „hættulegt“ að normalísera
samkynhneigð en bannið vakti
alþjóðlega athygli á myndinni. Í
kjölfarið vann Wanuri Kahiu mál
gegn ríkisstjórn Kenía og banninu
var aflétt. Rafiki var þó aðeins
sýnd í eina viku í bíóhúsum þar en
uppselt var á allar sýningarnar
enda falleg og huglúf kvikmynd
sem endar á jákvæðum nótum,
ólíkt elskendunum hjá Shake-
speare sem dóu bókstaflega af ást.
Kvikmyndin er lengi í gang en
fallegu litirnir og skemmtilega
tónlistin er nóg til þess að halda
áhorfendum við efnið þar til ástar-
sambandið verður að veruleika.
Kvikmyndatökumaðurinn Christo-
pher Wessels lagði sérstaklega
áherslu á litina til þess að sýna
hversu litrík borgin Naíróbí er.
Atriðin sem sýna nánd milli Kenu
og Ziki innihalda mildari pastelliti
í þeim tilgangi að leggja frekar
áherslu á hvað á sér stað í atrið-
inu, eða á milli þeirra, heldur en
umhverfið eða myndheildina (f.
mise en scène). Kvikmyndatakan
er ólík því sem við sjáum í
ríkjandi Hollywood-myndum sem
er jákvæð tilbreyting. Þannig er
áherslan fremur á að miðla tilfinn-
ingum en framvindu. Litlir sólar-
geislar laumast oft í skotin af Ziki
þegar Kena á að vera horfa á
hana og má túlka á þá vegu að
Kena líti á Ziki sem sólina í sínu
lífi. Atriðin þegar Kena og Ziki
stunda kynlíf og þegar þær verða
fyrir líkamsárás eru klippt á mjög
einkennandi máta líkt og um sé að
ræða margar stillur sem hafa ver-
ið klipptar saman. Atriðin virka
eins og ljósmyndir, eða stutt
myndbönd, sem eru fléttuð saman,
koma ekki endilega í réttri tíma-
röð og líkjast þannig minningum.
Hægt er að færa rök fyrir því að
myndin sé minning þessara
tveggja kvenna um fyrstu ástina,
þegar þær voru óhræddar við að
elskast eða kannski nógu vit-
lausar. Í lok myndarinnar fáum
við að kynnast þeim sem full-
orðnum konum sem hafa fest ræt-
ur í samfélaginu en aldrei gleymt
því hverjar þær eru.
Markmið Wanuri Kahiu með
Rafiki er að gera afrískt verk sem
afvegaleiðir áhorfendur frá fyrir-
fram mótuðum hugmyndum sínum
um Afríku sem Wanuri Kahiu ger-
ir vel með því að gera kvikmynd
sem er að mestu leyti hugljúf og
falleg þrátt fyrir erfiðar aðstæður
aðalpersónanna. Afrísk verk þurfa
ekki alltaf að einblína á sam-
félagsleg málefni þótt Rafiki geri
það, það ætti að nægja að mynd-
irnar séu skemmtilegar eða upp-
lífgandi, sem Rafiki er einnig. Ég,
hvít kona frá Íslandi, gerði ráð
fyrir því að kvikmyndin myndi
enda illa, ég hélt að eitthvað
myndi koma í veg fyrir það að
þær næðu saman á ný í Naíróbí
en þannig kom Wanuri Kahiu mér
gleðilega á óvart.
Lesbíur og litagleði
Ástarsaga „Rafiki er nútímaleg útgáfa af sögunni um Rómeó og Júlíu. Kvikmyndin er ástarsaga tveggja ungra
kvenna í Naíróbí,“ segir í rýni um Rafiki, en myndin var bönnuð í Kenía vegna umfjöllunarefnis síns.
Bíó Paradís (Reykjavík Feminist
Film Festival)
Rafiki / Vinur bbbmn
Leikstjórn: Wanuri Kahiu. Handrit:
Wanuri Kahiu og Jenna Cato Bass.
Aðalleikarar: Samantha Mugatsia og
Sheila Munyiva. Kenía. 2018. 83 mín.
JÓNA GRÉTA
HILMARSDÓTTIR
KVIKMYNDIR
Alþjóðasamtök kvikmyndagagn-
rýnenda (FIPRESCI) völdu nýverið
Berdreymi eftir Guðmund Arnar
Guðmundsson sem bestu kvikmynd-
ina í aðalkeppni kvikmyndahátíð-
arinnar Off Camera í Póllandi. Í til-
kynningu frá framleiðanda kemur
fram að allar kvikmyndir Guð-
mundar Arnars hafi nú verið verð-
launaðar í Póllandi.
„Verðlaunin eru þýðingarmikil
en leikstjórar á borð við Paul
Thomas Anderson, Werner Herzog
og Woody Allen hafa hlotið FI-
PRESCI-verðlaun. Berdreymi var
heimsfrumsýnd á Berlinale í febr-
úar og hlaut þar einnig verðlaun
sem besta evrópska kvikmyndin í
sínum flokki frá Samtökum evr-
ópskra kvikmyndahúsa.“
Ánægjuefni Leikkonan Aníta Briem veitti
verðlaununum viðtöku í Krakow.
Berdreymi verð-
launuð í Póllandi
Bandaríski leik-
arinn, leikstjórinn
og framleiðandinn
Fred Savage, sem
öðlaðist frægð
þegar hann sem
barn lék í sjón-
varpsþáttunum
The Wonder Years, sem sýndir
voru á árunum 1988-1993, hefur
misst nýjasta leikstjórnarstarf sitt
vegna ósæmilegrar hegðunar.
Þessu greinir The New York Times
frá. Savage átti að leikstýra fram-
haldsþáttum The Wonder Years, en
um helgina sendi framleiðandi þátt-
anna, 20th Television, frá sér yfir-
lýsingu þar sem greint var frá
skyndilegum starfslokum hans.
Savage rekinn
vegna hegðunar
Fred Savage
Ljósmynd/Robert Sluszniak