Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						24    FÖSTUDAGUR 17. JÚNÍ 1994
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Strengjakvartett
í Sigurjónssafni
BERNARDEL strengjakvartett-
inn leikur á fyrstu tónleikum sum-
arsins í Listasafni Sigurjóns Ólafs-
sonar næstkomandi þriðjudags-
kvöld, 21. júní. Á efnisskrá eru
verk eftir Brahms, Janacek og
Puccini. í safninu á Laugarnesi
verða síðan tónleikar eins og und-
anfarin ár á hverjum þriðjudegi í
júní, júlí og ágúst.
Bernardel kvartettinn skipa
Zbigniew Dubik, 1. fiðla, Greta
Guðnadóttir, 2. fiðla, Guðmundur
Kristmundsson, lágfiðla, og Guð-
rún Th. Sigurðardóttir, selló. Þau
hófu samstarfið síðastliðið haust
og hafa spilað á tónleikum á lands-
byggðinni og svo í Reykjavík í
mars á vegum Kammermúsík-^
klúbbsins.
Strengjakvartett Johannesar
Brahms (1833-1897) númer 3 í
B-dúr ópus 67 er frá árinu 1876.
Hann er sá síðasti af þeim þremur
sem Brahms samdi, aðgengilegur
og til muna bjartari en hinir að
sögn Gretu Guðnadóttur.
Leos Janacek (1854-1928)
byggði strengjakvartett númer 1
á sögunni Kreutzer-sónatan eftir
Leo Tolstoj. Þetta er fyrri kvartett
tónskáldsins af tveimur, saminn
1923. Tónlistin er átakamikil og
	"»3		r\
		:lf* ''*":*fk-	|.sS"<> "T ;'¦¦;
p3	Y	.•io mk	wH
1       jr|TWL 1  "''% \nMffi"	-- -'jB^-Sc^w	j4B&w_	jL
ÍKi	7f< /-»sfW	1 'l'.	Hr
r^	/   V		
>	\l';'		
BERNARDEL kvartettinn: Guðrún Th. Sigurðardóttir, Guðmund-
ur Kristmundsson, Greta Guðnadóttir og Zbigniew Dubik.
stundum brjálæðiskennd. Innra líf
mannsins, hið einkennilega og
magnaða, vakti áhuga Janaceks.
Crisantemi eftir Giacomo Pucc-
ini (1858-1924) er þrungið tilfinn-
ingu og getur að sögn Gretu minnt
á Paradísarhugmyndir. Hún segir
trega þess ólíkan ofsa kvartetts
Janaceks og léttleika Brahms en
allt séu þetta yndisleg verk.
Tónleikarnir á þriðjudaginn
hefjast klukkan 20.30. Að þeim
loknum verður kaffístofa safnsins
opin og sýningin sem þar stendur
nú yfir.
ISLENSKT MAL
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
749. þáttur
Skilningi ofar er tónlist. Á tónJist það minnir
að tengja staf við annan, þannig að hljómi
með einum hætti - binda stafi við staf
sem stefna orðunum, sín á milli, í hvirfing.
(Hannes Pétursson: Bréf um [jóðstafi.)
Oss hafa augun þessi
íslensk, konan, vísað
brattan stíg að baugi
björtum langt, hin svörtu.
(Sighvatur Þórðarson, f. um 995.)
Þá svarar Einar [Þveræing-
ur]: „Því em eg fáræðinn um
þetta mál, að engi hefir mig að
kvatt. En ef eg skal segja mína
ætlan, þá hygg eg að sá myni
til vera hérlandsmönnum að
ganga eigi undir skattgjafar við
Oláf konung og allar álögur
hér, þvílíkar sem hann hefír við
menn í Nóregi. Og munu vér
eigi það ófrelsi gera einum oss
til handa, heldur bæði oss og
sonum vorum og allri ætt vorri,
þeirri er þetta land byggvir, og
mun ánauð sú aldrigi ganga eða
hverfa af þessu landi. En þótt
konungur sjá sé góður maður,
sem eg trúi vel að sé, þá mun
það fara héðan frá sem hingað
til, þá er konungaskipti verður,
að þeir eru ójafnir, sumir góðir,
en sumir illir. En ef landsmenn
vilja halda frelsi sínu, því er
þeir hafa haft, síðan er Iand
þetta byggðist, þá mun sá til
vera að Ijá konungi engis fang-
staðar á, hvortki um landaeign
hér né um það að gjalda héðan
ákveðnar skuldir, þær er til lýð-
skyldu megi metast."
(Snorri Sturluson:
Olafs saga helga.)
Hirði eg aldri hver mig kallar vóndan,
heldur kyssi eg húsfreyjuna en bóndann.
Tíkur tvær um eitt bein
og píkur tvær um einn svein
verða sjaldan samlyndar í þeirri grein.
(Úr gömlum dönsum.)
Um morguninn bjóst byskup
[Þorlákur Þórhallsson] til kirkju-
vígslu, en Jón [Loftsson] og þeir
menn, sem í ráði vóru með hon-
um, gengu til byskups, og var
talað um hver kirkjumáldagi
skyldi vera. Herra byskup
spurði, svo sem fylgjandi rétt-
indum, hvort Jón hefði heyrðan
erkibyskups boðskap um kirkju-
eignir.
Jón svaraði: „Heyra má eg
erkibyskups boðskap, en ráðinn
er eg í að halda hann að engu,
og eigi hygg eg að hann vilji
betur né viti en mínir foreldrar,
Sæmundur fróði og synir hans.
Mun eg og eigi fyrirdæma fram-
ferðir byskupa vorra hér í landi
er sæmdu þann landsið að leik-
menn réðu kirkjum, er þeirra
foreldrar gáfu Guði, og skildu
sér vald yfir og sínu afkvæmi."
(Þorláks saga helga.)
„En það væri hin mesta
skömm ef vér nú týndum móður-
málinu, þessum gimsteini, sem
forfeðurnir hafa nú varðveitt í
landinu lengur en um 900 ár,
og eftirlátið eftirkomurunum til
ævinlegrar minningar um upp-
runa þjóðarinnar, og hennar
forna heiður; er afturför í tungu-
málunum jafnan samfara aftur-
för í hugarfari og velgengni
sjálfra þjóðanna, þeirra er á þau
mæla."
(Baldvin Einarsson:
Ármann á alþingi.)
Köld ertu móðurmold,
mæt þó og unaðsæt,
riður um reginleið
rósfagurt norðurljós.
Sæl er í djúpum dal
döggin um leiti snögg.
Leika við tæran læk
Ijómandi fjalla-blóm.
(Benedikt Gröndal Svein-
bjarnarson: Vorvísa 1859.)
„Og það er sannreynt í allri
veraldarsögunni, að með hnign-
un málsins hefur þjóðunum
hnignað, og viðrétting þess eða
endursköpun hefur fylgt eða öllu
heldur gengið á undan viðrétt-
ingu og endursköpun þjóðanna."
(Jón Sigurðsson:
Ný félagsrit.)
Sá ég sortulyng
sumargrænt
koma kynjavænt
undan köldu svelli.
Líkt mun list þess manns,
sem í landsins sál
sótti sýn og mál,
halda síung velli.
(Tómas Guðmundsson.)
Sjá fjðll mín hefjast hvít sem skyr og mjólk
úr hafi, - gnoðin ber mig aftur heim
á vetrarmorgni -, af þiljum heilsa eg þeim:
þú ert mitt land og hér em eg þitt fólk.
(Halldór Laxness.)
„Allt veltur á því að við getum
skilað arfinum — íslenskri tungu
— til næstu kynslóða. Ef við
getum það ekki, er úti um okkur
sem þjóð. Þá glötum við þeim
þjóðréttindum sem við njótum.
Allir eru sammála um að efla
þurfi íslenska málrækt, verkefn-
in eru óþrjótandi."
(Baldur Jónsson forstöðumað-
ur íslenskrar málstöðvar í
Morgunblaðinu 8. maí sl.)
Minn staður er hér, þar sem Evrðpa endar
og auðnir hnattarins taka við.
Eldgröf I sæ, með ísbláan múrinn
á aðra hlið.
(Hannes Pétursson: ísland.)
Úr ríki
þagnarinnar
TONOST
íslenska ópcran
SELLÓTÓNLEIKAR
Erling Blöndal Bengtsson sellóleikari
lék verk eftir Jóhann Sebastian Bach
og At la Heimi Sveinsson.
Miðvikudagur 15. júní 1994.
ÞAÐ er flestum tónlistarmönnum
sammerkt að vera ekki aðeins starf-
andi listamenn heldur einnig kenn-
arar og uppfræðendur. Kennslan
þarf ekki að einskorðast við
kennslustofur heldur
eru tónleikasalir lista-
mönnum ekki síður
mikilvægir til þess að
miðla af reynslu sinni
og þekkingu. Þegar
Erling Blöndal Bengts-
son hélt tónleika í ís-
lensku óperunni í
fyrrakvöld var engu
líkara en virðulegur
bíósalur breyttist í
glæstan tónlistarhá-
skóla: túlkun hans á
sellósvítum Bachs og
Dal regno del silenzio
eftir Atla Heimi
Sveinsson var bókstaf-
lega kennslustund í
tónlist.
Jóhann Sebastian Bach var frá-
bær orgelleikari en leit einnig á það
sem heilaga skyldu sína að miðla
öðrum af þekkingu sinni. Hann var
óþreytandi að semja tónlist fyrir
nemendur sína - ekki síst fyrir börn-
in sín tuttugu - ef það mætti verða
til þess að þoka þeim fram á vegi
listarinnar. Æfingar hans eru not-
aðar enn þann dag í dag og þykja
nauðsynleg undirstaða öllum þeim
sem leggja stund á tónlist.
Við skulum ímynda okkur að
Bach sé kominn til starfa hjá furst-
anum í Köthen. Hann er að vísu
organisti en starfar sem hljómsveit-
arstjóri og tónskáld við hirðina.
Furstinn er unnandi góðrar tónlist-
ar og hvetur Bach til þess að semja
handa sér fjölbreytileg kammertón-
verk, hljómsveitarsvítur og kon-
serta. Bach gleymir þó ekki skjól-
stæðingum sínum og semur sífellt
handa þeim ný verk til að glíma
við. Honum finnst hann þurfa að
skerpa á stfltilfinningu þeirra og
semur handa þeim svítur eða dans-
lagaflokka þar sem hver dans hefur
sitt einkenni. í upphafi eru svíturn-
ar aðeins fyrir sembal en síðan
bætir hann við verkum fyrir ein-
leiksfiðlu og einleiksselló. Enginn
Erling Blöndal
Bengtsson
veit með vissu hvernig stóð á því
að einleikssvíturnar urðu til en þessi
hugmynd gæti skýrt tilurð þeirra.
Erling Blöndal Bengtsson lék
þrjár fyrstu sellósvítur Bachs af
sex. Þær eru í G-dúr, d-moll og
C-dúr. Erling Blöndal lék svíturnar
án þess að gera hlé á milli þátta;
þræddi sig áfram eftir einstigi tón-
anna með lokuð augun og lét tón-
listina tala. Samspil handanna var
heillandi: vinstri höndin síkvik við
hljómabygginguna, sveigjan í hægri
hendi stöðugt mjúk, hvort sem hún
Iék hæga saraböndu eða svo gneist-
aði af í gigue. Hendingarnar mótað-
ar af andardrætti
hljóðfærisins.
Atli Heimir samdi
Dal regno del silenzio
eða Úr ríki þagnarinn-
ar handa Erling Blön-
dal árið 1989. Eins og
nafnið bendir til er
þetta hljóðlátt verk.
Það hefst á veikum
tónum sem búa hver
nálægt öðrum. Smátt
og smátt eykst styrkur
þeirra og nýir tónar og
fjarlægari bætast við.
Ekki er aðeins strokið
yfir strengina með
boganum heldur einnig
slegið á þá með boga-
stönginni, strokið þétt
við stólinn svo tónninn verður fram-
andi og einnig búhir til háir flautu-
tónar. Erling Blöndal túlkaði þessa
fallegu tónsmíð úr ríki þagnarinnar
af næmri tilfinningu. Þrátt fyrir að
tungumál þess sé allt annað en orð-
færi Bachs þá sýndi listamaðurinn
að sömu mannlegu tilfinningarnar
búa að baki.
Erling Blöndal Bengtsson er ein-
stakur hljóðfæraleikari og mikill
listamaður. Hann er kennari af
guðs náð og miðlar sífellt af reynslu
sinni í gegn um tónlistina. Túlkun
hans er kristaltær, frásögnin skýr
og auðskilin. Hann sýndi af sér
aðdáunverða stillingu og einbeit-
ingu í íslensku óperunni þetta
kvöld, því alls kyns skruðningar og
mannamál bárust innan úr húsinu,
auk hávaða í loftræstikerfi. Það er
harður dómur yfir menningar-
ástandi okkar íslendinga á fimmtíu
ára lýðveldisafmæli þjóðarinnar að
ekki sé hægt að bjóða fremstu lista-
mönnum heims að halda tónleika í
sómasamlegum sal hérlendis.
Krafan um nýtt tónlistarhús hlýtur
að fá byr undir báða vængi á slíkum
stundum niðurlægingar og skömm-
ustu.
Gunnsteinn Ólafsson
Ljóðasamkeppni
íHafnarfirði
I tilefni af 50 ára afmæli lýðveldisins
ÆSKULYÐS- og tómstundaráð
Hafnarfjarðar, sem framkvæmda-
raðili þjóðhátíðarhaldanna í Firðin-
um, efndi til ljóðasamkeppni í til-
efni af 50 ára afmæli lýðveldisins.
Þátttökuréttur var bundinn búsetu
í Hafnarfirði. Veitt verða verðlaun
fyrir þrjú bestu ljóðin. Alls bárust
17 ljóð í keppnina og var það sam-
dóma álit að í heildina hafí verið
um góða ljóðasmíð að ræða og úr
vöndu að ráða.
Þátttakendur sendu inn ljóð
merkt dulnefnum Pg-þannig vildi
til að 'sami' höfundúr fékk fyrstu
og þriðju verðlaun. Það var álfur
alías Ásgeir Jón Jóhannsson sem
fékk fyrstu verðlaun. Ásgeir Jón
er Hafnfirðingum að góðu kunnur
sem hagyrðingur og hefur^ ort tij
margra ára undir nafninu Ásjón. í
öðru sæti var B-ingó, Ingólfur Þór-
arinsson, og í þriðja sæti var Gafl-
fróði, sem er sem fyrr sagði Ásgeir
Jón Jóhannsson. Verðlaunaljóðin
verða flutt sem ávarp fjallkonu 17.
júní.
Æskulýðs- og tómstundaráð vill
þakka öilum þeim sem sendu ljóð
í keppnina. og óskar verðlaunahöf-
úm'til'hamingjú' m'eð árángtiMhn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
36-37
36-37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72