Morgunblaðið - 06.10.1987, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 06.10.1987, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 6. OKTÓBER 1987 JtotQmfoUMb Útgefandi Árvakur, Reykjavík Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Aöstooarritstjóri Björn Bjarnason. Fulltrúar ritstjóra Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Fréttastjórar Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson Agúst Ingi Jónsson. Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiosla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 600 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 55 kr. eintakiö. „Stöðnun og íbúafækkun" sjávarplássa Það sem af er þessum áratug hefur landsbyggðin átt í vök að verjast gagnvart höfuðborg- arsvæðinu. Árin 1983, 1984 og 1985 „tapaði" landsbyggðin að meðaltali um eitt þúsund manns (nettó) á ári til höfuðborgar- svæðisins í búferlaflutningum. Byggðaþróun af þessu tagi er ekki séríslenzkt fyrirbæri og helzt í hendur við breytingar í atvinnu- og þjóðlífi. Landbúnaður og sjávarútveg- ur vega þyngra í atvinnu og afkomu strjálbýlisfólks en íbúa Stór-Reykjavíkursvæðisins. Veiðitakmarkanir í sjávarútvegi, sem byggðar eru á fiskifræðileg- um staðreyndum, og framleiðslu- takmarkanir í landbúnaði, vegna smæðar hins innlenda markaðar, bitna því ver á landsbyggðinni en höfuðborgarsvæðinu. En fleira kemur til. Fólk á fleiri at- vinnukosta völ í þéttbýli en strjálbýli. Sama máli gegnir um möguleika til menntunar og til að verjr. fjölgandi tómstundum á mismi nandi vegu. Þótt flest hafi breytzt í at- vinnu- og þjóðlífí okkar síðustu áratugi stendur eitt óhaggað. Við sækjum enn stærstan hluta þjóðartekna og lífskjara til sjáv- arútvegsins, veiða og vinnslu. Sjávarvörur afla þriggja af hverj- um fjórum krónum útflutnings- tekna okkar. Það er því ekki vandamál sjávarplássanna einna heldur þjóðarinnar allrar, ef „fólksflótti" úr strjálbýli sverfur að útgerðar- og fískvinnslubæj- um. Byggðastofnun hefur, að beiðni ríkisstjórnarinnar, unnið heimildarit um „stöðu og hlut- verk sjávarútvegs á hinum ýmsu útgerðarstöðum á þann hátt að þær auðveldi umfjöllun um mál- efni þessara staða í ljósi heildar- hagsmuna". Ritið fjallar m.a. um stjórn fískveiða og sjávarútveg og byggðaþróun, auk þess sem það geymir staðbundnar upplýs- ingar um 55 útgerðar- og físk- vinnslupláss. I þeim kafla, sem fíallar sérstaklega um byggða- þrón, er að finna þessi athyglis- verðu orð: „í umfjöllun um einstaka út- gerðarstaði hér á eftir kemur í ljós að tilhneiging til stöðnunar og jafnvel íbúafækkunar er mest á stöðum með hátt hlutfall starfa í sjávarútvegi. A sama hátt sést að íbúafjöldi staða með stór þjón- ustusvæði en lágt hlutfall starfa í sjávarútvegi fer vaxandi, jafn- vel þótt hlutur sjávarútvegs fari minnkandi." Rétt er að hvarvetna í veröld- inni fjölgar störfum í þjónustu- greinum en fækkar í frumfram- leiðslu og úrvinnslu. Menntun, þekking og tækni, sem samtím- inn býr yfír, skilar vaxandi framleiðslu með fækkandi starfs- fólki. Þetta hefur gerzt í sjávar- útvegi og landbúnaði hér sem annarstaðar. Það er hinsvegar æskilegt að stýra þessari „þró- un" í þann farveg, að mikilvægir framleiðsluþættir fari ekki úr böndum. Ef fólksstreymi frá strjálbýli til þéttbýlis veldur því, að vinnuafl skortir í undirstöðu- atvinnugrein þjóðarbúsins í sjávarplássum landsins, er tíma- bært að huga að úrbótum. Sjávarplássin fímmtíu og fimm, sem heimildarit Byggða- stofnunar fjallar um, eru eins og landföst móðurskip í grennd helztu fiskimiða landsins og gera nýtingu fískistofnanna hag- kvæmari en ella. Þau gegna því mikilvægu hlutverki í þjóðarbú- skapnum. Mörg þessara sjávar- plássa eru jafnframt þjónustu- miðstöðvar fyrir blómleg landbúnaðarhéruð, enda eru sveitir og þéttbýli víða á lands- byggðinni atvinnu- og efnahags-, leg heild. Það er því mjög mikilvægt að þau haldi velli, þrátt fyrir þá „byggðaþróun" tækniþjóðfélaga, sem að framan var vikið að. Skýrsla Byggðastofnunar leggur ekki mat á þá aflastjórnun (kvótakerfí), sem beitt er, né áhrif hennar á einstaka útgerðar- staði. Það kann engu að síður að vera tímabært, að vinna fag- lega úttekt á staðbundnum áhrifum kvótakerfísins. Hinsveg- ar segir í kaflanum um sjávarút- veg og byggðaþróun, „að eins og skipulagi kerfísins er háttað séu ýmsir möguleikar til aðlög- unar en mismundandi er að hve miklu leyti þessir möguleikar eru notaðir". Þar segir og að „mikil- vægt sé að stjórnvöld séu vakandi yfir kvótakerfínu og séu tilbúin til að gera nauðsynlegar breytingar á því", ef þurfa þykir. Allir eru sammála um það meginmarkmið að taka það afla- magn úr stofnum nytjafiska, sem fiskifræðilegar niðurstöður standa til, og vinna í sem verð- hæsta útflutningsvöru. Hinsveg- ar eru skiptar skoðanir um kvótakerfíð sjálft. Það er og nauðsynlegt að það sæti viðvar- andi endurskoðun í ljósi tiltækrar reynslu. Sprengingin a Grundartanga: Milljónatjón en vinnsla stöðvast ekki Mesta mildi að ekki urðu slys á mönnum Akranes Litlu mátti rnuna að stórslys yrði í Járablendiverksmiðjunni á Grundartanga á laugardags- kvöldið þegar mikil gufuspreng- ing varð í of nskála er verið var að losa heitan málm í kæliker. Við sprenginguna urðu talsverð- ar skemmdir á húsakynnum verksmiðjunnar en slys urðu ekki á mönnum og má það teljast mesta mildi. Að sögn Guðlaugs Hjörleifssonar verkfræðings og deildarstjóra varð sprengingin um klukkan 19.00 á laugardagskvöldið þegar verið var að losa heitan málm í kæliker. Málmurinn kemur úr svokallaðri hringekju og fer í kælikerið. Kerið sem notað var hafði verið geymt utandyra og þar hefur sennilega safnast vatn í það sem menn tóku ekki eftir þegar það var tekið í notkun að nýju. Svo virðist sem vatnið í kælikerinu hafi orsakað mikla gufusprengingu og einnig mikið eldhaf sem þó tókst fljótlega að ráða slökkva. Tjónið að völdum sprengingarnar er mjög mikið og aðkoma ekki glæsileg. Ekki verður nein fram- leiðslustöðvun í verksmiðjunni af þessum sökum. Helstu skemmdir eru á útveggjum og þaki og eru plötur og járnbitar illa farnir eða ónýtir. Til marks um hve krafturinn hefur verið mikill í sprengingunni eru hurðir og lúgur sem þeyttust langar leiðir og verða vart nothæfar að nýju. Aðspurður um áætlað tjón svaraði Guðlaugur því að það lægi ekki fyrir að svo stöddu en það væri tölvert og skipti sjálfsagt nokkrum milljónum króna þegar upp væri staðið. Guðlaugur sagði það vera mikið lán að ekki urðu slys á mönnum því tveir menn voru að störfum við þann stað sem sprengingin varð. Tíu aðrir starfsmenn voru á vakt í ofhskálanum en þeir voru staddir í matsal. Það má telja mikla heppni, því vfst er að hefðu þeir verið við störf f skálanum hefði illa geta far- ið. Við hefjumst strax handa við að gera við þær skemmdir sem orð- ið hafa og koma öllu í samt lag sagði Guðlaugur að lokum. -JG Morgunblaðiö/Rax Þannig var umhorfs f norður- enda ofnskálans eftir sprenging- una Úr of nskálanum & mánudag
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.