Morgunblaðið - 04.03.1988, Blaðsíða 38

Morgunblaðið - 04.03.1988, Blaðsíða 38
'38 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 4. MARZ 1988 Hófiaus bílainnflutningur ' * eftir Guðjón F. Teitsson Sviptingar eru nú miklar í efna- hagsmálum hér á landi. Greiðslu- halli ríkissjóðs er sagður hafa orðið 2.700 millj. kr. á síðastliðnu ári og viðskiptahalli þjóðarbús gagnvart útlöndum nálægt 7.000 millj. kr., en stefni í 10.000 millj. kr. við- skiptahalla á þessu ári. Þetta virðist samt ekki stafa af slæmu árferði til lands eða sjávar né beinlínis versnandi viðskiptakjör- ~*ríim gagnvart öðrum þjóðum. Vand- inn virðist heimatilbúinn. Ogætilega hafí verið stjómað og fámenn þjóð í harðbýlu landi lifað um efni fram. Margt blasir við í þessu sam- bandi, en hér skal aðallega rætt um hinn hóflausa innflutning bíla, eftir að verðtollur á þeim var lækk- aður úr 70% í 10% hinn 1. marz 1986 og varð t.d. í ýmsum tilvikum lítið meira en þriðjungur tilsvarandi tolls í Noregi, svo að nýir bílar þar í landi, ásamt hærri álagningu, sem sögð er tíðkast, urðu í mörgum til- vikum um það bil 50% dýrari en hér. — Nú hafa Norðmenn verið lengur vel efnum búnir en íslend- __ ingar og fleiri stoðir renna undir efnahag þeirra en okkar, svo að sþyija má hvorir hagi sér viturlegar í umræddu bílamáli. Einnig má spyrja hvort eðlilegt sé, að Islend- ingar, með fátækt skammt undan í fortíðinni, skuli nú miðað við íbúa- tölu flagga í öðru sæti meðal þjóða heims um bílaeign. Fylgir hér með samkv. upplýsing- um frá Hagstofu Islands skýrsla um bílainnflutninginn 1987 ásamt helztu varahlutum og benzíni: Stykkja Cif-verð tala í millj. kr. Alm. bifreiðir 49 106,3 Aðrar fólksbifr. 18.813 4.097.3 Bifr. með alhjóladr. 4.439 1.316.3 Sendibifreiðir 447 160.9 Vörubifreiðir 242 274.1 Bifr. til sérst. þarfa 187 180.6 Samtals 24.177 6.135.5 Ýmsir varahlutir 939.3 422.4 Nýrir hjólbarðar 1.562.7 252.0 Notaðir hjólbarðar 1.342.7 47.5 Benzín, að mestu fyrir bíla, en sumir nota þó gasolíu, sem ekki er hér skilgreind 118.511.4 828.8 Samtals 122.356.1 7.686.2 Þá fylgir hér með til hliðsjónar yfírlit um heildartölu innfluttra bif- reiða og cif-verð þeirra á árunum 1980-1987, og ' má af því ráða þvílík sprenging varð á þessu sviði við áðurgreindato'lbreytingu 1986. Stykkja- Cif-vero tala bifr. í millj kr. 1980 8.713 199.3 1981 10.128 388.3 1982 10.254 590.3 1983 5.696 653.6 1984 8.391 1.181.7 1985 6.899 1.251.9 1986 15.690 3.354.4 1987 24.177 6.135.5 90,948 13,755,0 Ljóst er, að hin mikla aukning á innflutningi bifreiða á síðastliðnum 2 árum er bein afleiðing-af opin- berum stjómaraðgerðum, sem eiga ekki lítinn þátt í núverandi spennu á vinnumarkaði og óhagstæðum verzlunarjöfnuði. Bílaeign í þeim mæli, að um það bil einn bíll sé að meðaltali á hveija 2 íbúa landsins, að meðtöldum bömum og óökufæru fólki (Bandaríkin ein með hlutfallsl. meiri bílaeign), felur í sér mikla fjárfestingu og rekstrarkostnað, sem hlýtur að hafa áhrif á álmenn launakjör, svo að viðsjárvert reyn- ist, ekki aðeins í útflutningsverzlun- inni heldur einnig í þjónustukostn- aði hér á landi samanborið við það, sem tíðkast erlendis. Altalað er, að hin umrædda sér- stæða lækkun aðflutningsgjalda fyrir bíla hafi verið þáttur í svo nefndri „þjóðarsátt" um kaup og kjör á almennum vinnumarkaði. En ólíklegt er, að tillaga um þetta hafi komið frá hinum fjölmennu stéttum láglaunafólks, sem almennt á þann mestan fjárfestingarvanda um ævina að eignast íbúðarhúsnæði. — Sýnist því líklegast, að tillaga og ákvörðun um nefnda lækkun að- flutningsgjalda, sem vissulega fól í sér áhrifamikla stjómun, hafi verið nokkurs konar „mörsiður“, sem ríkisstjórnin á sínum tíma hafi kast- að út af lftilli fyrirhyggju. Afleiðingamar hafa orðið þær, að allar fyrirframgerðar áætlanir um götur og aðstöðu fyrir slíkan ijölda ökutækja, sem orðinn er, hafa farið úr böndum. Skúra og jafnvel stæði vantar fyrir bílana við heimili eigenda svo ekki sé nú talað um stæði í grennd við vinnustaði, verzlanir og samkomuhús, þar sem bílstjórar sveima með tímatapi og áhættu í leit að stæðum og leggja svo oft bílunum á ólöglegan hátt og við áhættusöm skilyrði. Verður mér hugsað til þess, er ég fer um íbúðarhúsagötur, þar sem bílar standa í þéttum röðum við gangstéttir eða sumpart upp á þeim, beggja megin hjá hveiju húsi, að þama er um að ræða gífurlega íjárfestingu, sem yfirleitt VQrður algerlega ónýr á 10—15 árum, og væri þjóðhagslega að verulegu leyti betur komin í arðbærum atvinnu- rekstri eða fbúðarhúsnæði, sem endist mörgum sinnum Iengur og Guðjón F. Teitsson „Enginn vafi er á því, að bein nýting og gagn- semi verulegs hluta af einkabílum er tiltölu- lega lítil, og svo er um minn eigin bíl með um það bil 5.000 km akstri á ári.“ ber ekki með sér neinn sambærileg- an rekstrarkostnað. í þessu sambandi kemur mér í hug, að 37 ára gömul íbúð mín var samkvæmt skattmati fyrir 1987, án breytinga, hækkuð að verðgildi frá 1986 um hátt í milljón kr., sam- svarandi 29,7%, sem vissulega felur í sér athyglisverða en lítið lofsverða stjómarfarslega þróun. Enginn vafi er á því, að bein nýting og gagnsemi verulegs hluta af einkabílum er tiltölulega lítil, og svo er um minn eigin bíl með um það bil 5.000 km akstri á ári. Virð- ist því fullkomlega réttmætt, að stjómvöld hafí verulegan hemil á þessu sviði, og sé fremur miðað við allháan beinan innflutningstoll fyrir bílana sjálfa en slíka tollálagningu á fylgjandi rekstrarvömr, þar eð hið síðar nefnda bitnar auðvitað mest á þeim, sem mest nota tækin og hafa væntanlega brýnasta þörf fyrir þau. Sérstæður vandi er það í sam- bandi við bílamálin, að skráð em orðin hátt í tvö þúsund ökutæki úti í Heimaey (Vestmannaeyjum), og er sótt fast að fá nýtt feijuskip, í stað þess sem nú er 12 ára, en tal- ið er að skiptin muni kosta nál. 600 millj. kr., og verði rekstrarhalli mið- að við ríkjandi ástand raunvemlega varla undir 100 millj. kr. á ári, sem skattborgurum landsins sé ætlað að greiða. Nú um skeið er ýmsum mönnum hér á landi tamt að tala um mark- aðsþróun, og telja hinn skefjalausa bílainnflutning heyra undir hana. Verið sé að metta bílamarkaðinn og brátt muni æskilegu jafnvægi verða náð. En væri ekki rétt að gera hliðstæðar tilraunir með tóbak og áfengi? Afnema að mestu inn- flutningstollinn og leita að mettun og jafnvægi? Eða leita mettunar barna og unglinga til sælgætisáts? Oscar Wilde sagði: Sumir em vitrir og sumir em öðmvísi. Höfundur er fyrrverandi forstjóri Skipaútgerðar ríkisins. Waldheim, Yeager hershöfðingi og Olvir barnakarl eftir Skúla Br. Steinþórsson Oft hefír verið ástæða til að dást að Bandaríkjamönnum, en upp á —síðkastið virðast þeir eitthvað hafa tapað áttum. Einhvers konar hræsni virðist ráða gerðum þeirra í ýmsum málum. Þeir vilja banna íslendingum að veiða og éta hvali á sama tíma og þeir drepa sjálfír ógrynni hvala á ári hveiju. Þeir drepa óbreytta borgara í Líbýu og segjast vera að refsa fyrir hryðju- verk, sem virðast svo tengjast Sýr- landi en ekki Líbýu, og hvað sem því líður þá er viðkunnanlegra að þeir sem vilja vera til fyrirmyndar noti aðrar aðferðir en hryðjuverka- menn. Waldheim Austurríkisforseta meina þeir landvist, að því er virð- ist fyrir að hafa stundað útreiðar með SA-reiðklúbbi, eða hafa ef til Vill vitað um hryðjuverk, sem hafí verið framin af herdeild hans á stríðsárunum. í því sambandi langar mig til að vitna í sjálfsævisögu Yeagers, fyrr- verandi hershöfðingja í bandaríska flughemum. Það er sá hinn sami sem fyrstur flaug með meira en hljóðhraða árið 1947 og er fyrir- myndin að hetjunni í kvikmyndinni „The Right Stuff‘, greinilega kjark- maður, sem þorir að segja sannleik- ann. Frásögn Yeagers er eitthvað á þessa leið: „Grimmdarverk -(hryðjuverk) voru framinraf báðum stríðsaðilum. Þá um haustið fékk orrustuflugsveitin okkar fyrirskip- un frá áttunda flughemum um að gera okkar ýtrasta. Okkur var út- hlutað fimmtíu fermflna svæði inni í Þýskalandi og okkur skipað að skjóta á allt sem hreyfðist með hin- um 75 Mustang-orrustuflugvélum “»kkar. Tilgangurinn var að draga kjark úr hinum þýsku íbúum. Eng- inn bað um okkar álit á því hvort við værum í rauninni að draga kjark úr þeim sem eftir lifðu eða ef til vill að reita þá til reiði þannig að þeir gerðu sitt ýtrasta til að styðja stríðsrekstur nasista. Við vorum ekki spurðir að því hvernig okkur líkaði að skjóta fólk. Þetta var aum- leg og skítleg árásarferð, en við hófum allir flugtak á réttum tíma og hlýddum. Ef einhveijum hefði dottið í hug að neita að taka þátt í þessu (enginn neitaði eftir því sem ég man) hafði sá hinn sami senni- lega verið sendur fyrir herrétt. Ég man að ég sat við hliðina á Boch- kay þegar verið var að gefa upplýs- ingar um árásina og ég hvíslaði að honum, ef við ætlum að standa í svona nokkru þá er eins gott fyrir okkur að vera þeim megin sem sig- urvegaramir verða. Þetta er skoðun mín enn í dag,“ mælti Yeager. Vonandi myndu Islendingar ekki Skúli Br. Steinþórsson leiðast út í grimmdarverk við svip- aðar aðstæður, en allmjög dregur þó úr þeirri von við lestur Sturlungu og af einhveiju tilefni gáfu forfeður okkar Ölvi víkingi Einarssyni við- umefnið bamakarl. Vonandi ná Bandaríkjamenn átt- um fljótt og vel og verða sjálfum sér samkvæmir. Höfundur er flugstjóri hjá Ftug- leiðum. Rannsóknastofnun vitundarinnar: Námsstefna um ginsengjurtina Rannsóknastofnun vitundar- innar, næringardeild, efnir til námsstefnu um ginsengjurtina laugardaginn 5. mars nk. Verður námsstefnan haldin í stofu 301 í Arnagarði, Háskóla Islands, kl. 9 til 12.30. Á námsstefnunni verða lögð fram gögn frá kóresku ríkisrannsókna- stofununinni (Ginseng Research Institute) og skýrsla frá vestur- þýsku neytendasamtökunum “Stift- ung Warentest" um gæðamat á markaðssettu ginseng, eins og seg- ir í fréttatilkynningu frá Rann- sóknastofnun vitundarinnar. Vilhjálmur Skúlason prófessor frá Háskóla íslands, Wolter frá Gintex Evrópu, Oddur C.S. Thorar- ensen lyfjafræðingur og fulltrúar innflytjenda ginseng til Islands mæta og ræða um heilsuvemdar- áhrif og lækningagildi jurtarinnar. Bjór fyrir börnin? eftirHalldór Arnason Þingmenn munu innan skamms greiða atkvæði um bjórinn. í mál- flutningi þingmanna sem hafa mælt með bjórnum hefur sú skoðun komið fram að börnum og ungling- um væri hollara að drekka bjór en sterk vín og er þá gjaman vitnað í drukkna unglinga í miðbæ Reykjavíkur um helgar, en sú sjón er, eins og flestir vita, einungis bamaleikur á við drykkjukúnstir hinna fullorðnu þó þau sýningar- atriði séu ekki færð upp á opnum torgum. Mikil er umhyggjan og háleit eru markmiðin sem felast í þessari skoðun þingmanna. Er ekki líklegra að fyrirmynd hinna fullorðnu hafí meiri áhrif en tilkoma bjórsins á það hvort böm og unglingar drekki sterk vín eða ekki. Miklu alvarlegri er þó sá uppgjafartónn og andlegur doði sem í þessari skoðun fellst og vantrú á viljastyrk og lífskrafti hinnar ungu kynslóðar. Vita menn ekki að áfengi hefur verri áhrif á líffæri bama og ungl- inga en hinna fullorðnu, að ungling- um er hættara við að ánetjast áfengi því fyrr sem þau hefja neyslu þess og að áfengi er undanfari neyslu á sterkari vímuefnum. Hafí þingmenn í raun áhyggjur af áfengisneyslu bama og unglinga þá ættu önnur markmið og háleit- ari að sæma þeim betur. Sem dæmi um raunhæft markmið til að keppa að má nefna „Vímulaus grunn- skóli". Flestir geta fallist á að áfengisneysla unglinga 15 ára og yngri skaði líkamlegan og andlegan INNLENT Halldór Árnason „Bjórínn mun aldrei verða börnum og ungl- ingnm til framdráttar og frumvarp um að leyfa sölu á bjór er al- varleg tímaskekkja sem æ fleirum er að verða ljós.“ þroskaferil þeirra. Meiru máli skiþt- ir að hvert það ár sem unglingur dregur að hefja sína neysiu dregur úr líkunum að hann á síðari tímum ánetjist vímuefni. „Vímulaus grunnskóli" er raunhæft markmið ef til kemur stuðningur og hvatning frá foreldrum og samfélaginu. Það eru hins vegar verulegar líkur á að flæði bjórinn inn í landið þá muni markmið „Vímulaus grunnskóli“ drukkna í því flóði. Bjórinn mun aldrei verða bömum og unglingum til framdráttar og frumvarp um að leyfa sölu á bjór er alvarleg tímaskekkja sem æ fleir- um er að verða ljós. Höfundur er hagfræðingur.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.