Morgunblaðið - 12.11.1998, Síða 60

,i 60 FIMMTUDAGUR 12. NÓVEMBER 1998
AÐSENDAR GREINAR
MORGUNBLAÐIÐ
PÉTUR Tyrfinp-
son, áfengisráðgjafi
SÁA, ritar grein í
sunnudagsblað Mbl.
hinn 8. nóv. sl. undir
heitinu „Ungt fólk og
meðferð SÁA“. Af lestri
greinai-innar mætti
ætla að maðurinn væri
haldinn stjórnlausri
reiði og að tilgangur
greinarinnar sé sá einn
að koma höggi á undir-
~> ritaðan og þá stofnun
sem ég veiti forstöðu. í
því skyni er snúið út úr
ýmsum ummælum mín-
um í opinberri umræðu
um vímuefnavanda
unglinga og lagt út af þeim með
ótrúlegum hætti. Ég mun láta niðr-
andi orð Péturs um mig sem vind
um eyru þjóta, enda eru þau ekki
mitt vandamál heldur hans. Mér
þykir hins vegar leitt þegar menn
gera mér upp skoðanir sem ég ekki
hef. Óhjákvæmilegt er því að gera
athugasemdir við þá tvo efnisþætti
sem eru Pétri tiiefni skrifanna.
Er Þórarinn óskeikull?
*** Pétur Tyrfíngsson gerir að um-
talsefni sjónvarpsþáttinn Deiglu
hinn 20. október sl. þar sem fjallað
var um vímuefnaneyslu barna og
unglinga og ég tók þátt í. í þættin-
um var skotið inn myndskeiði þar
sém Þórarinn Tyrfingsson, yfir-
læknir SÁA, fór m.a. með ýmsar
tölulegar upplýsingar um ungt fólk í
meðferð hjá SÁA. Á meðal þess
sem fram kom var sú staðhæfing að
„áriega kæmu 120 einstaklingar úr
hverjum árgangi undir tvítugu til
♦ meðferðar hjá SÁÁ“. Þeirri spurn-
ingu var til mín beint
hvort þessar upplýs-
ingar, og sérstaklega
að 120 einstaklingar úr
hverjum árgangi leit-
uðu sér meðferðar fyr-
ir tvítugt, samræmdust
þeim veruleika sem
Barnavemdarstofa
þekkti úr sínum skjól-
stæðingahópi. Ég svar-
aði því til, að svo væri
ekki, sem betur fer.
Við svar mitt stend
ég. Fyrstu níu mánuði
þessa árs hafa borist
samtals 45 umsóknir
um meðferð barna og
unglinga til Barna-
verndarstofu úr fjórum árgöngum,
13 til 17 ára, þar sem neysla áfengis
og annarra vímuefna er tilgreind
ástæða, en allt árið í fyrra vom þær
38. Samkvæmt opinberum tölum
SÁA fyrir árið 1997 kemur fram, að
samtals voru innlagðir það ár 6 ein-
staklingai- yngri en 15 ára og 18
einstakiingar 15 ára, eða samtals 24
ósjálfráða unglingar. Þá vora 27
einstaklingar 16 ára og 36 einstak-
lingar 17 ára innlagðir þetta ár.
Mér er enn óskiljanlegt hvernig
Þórarinn Tyi'fingsson fær þá út-
komu úr þessu, að 120 úr hverjum
árgangi innan tvítugs komi til með-
ferðar á ári hverju. Og hvaða ár-
ganga er hann að tala um? Frá
þrettán ára aldri, eða hvað? Ég tók
hins vegar skýrt fram í svari mínu,
að Barnaverndarstofa hefði engar
upplýsingar um eldri aldurshópa en
þá sem ekki hafa enn náð sjálfræð-
isaldri. Dylgjur Péturs Tyrfings-
sonar þess efnis að ég hafi með
svari mínu verið að gefa í skyn, að
Mér þykir hins vegar
leitt, segir Bragi Guð-
brandsson, þegar menn
gera mér upp skoðanir
sem ég ekki hef.
yfirlæknirinn væri að ljúga eða
kynni ekki að telja, eru eftir öðra í
greininni og ekki svaraverðar.
Að níða skóinn
Hitt atriðið í málflutningi Péturs
Tyrfingssonar er sú staðhæfing, að
ég virðist ekki geta tjáð mig um
málefni unglinga í vímuvanda „án
þess að níða skóinn af SÁÁ“. Hver
skyldu nú vera rök ráðgjafans fyrir
þessum stóryrðum. Jú, að í óbeinni
ræðu sé eftir mér haft í dagblaði
eftii'farandi: „Hann segist ekki
leggja dóm á meðferð SÁÁ, en ljóst
sé að yngsti aldurshópurinn hafi lít-
ið gagn af meðferðinni þar.“ Oft
veltir lítil þúfa þungu hlassi! Pétur
gerir það ekki endasleppt og nú
verður fjöðrin að fímm hænum.
Hann staðhæfir að í þessum um-
mælum felist að „Vogur sé vondur
staður fyrir ungt fólk“ og jafnframt
að í þessu felist skilaboð til allra
foreldra sem eigi ungmenni undir
tvítugu um að meðferðin þar sé
gagnslaus! I framhaldi ákallar Pét-
ur heilbrigðisráðherra, landlækni
og umboðsmann barna að snupra
nú þennan „kontórista á snærum
félagsmálaráðherra" fyi-ir „stór-
kallalegar yfirlýsingar um þai-fir
sjúkra í landinu". Við þennan lestur
bjóst ég satt best að segja við því
að næst legði Pétur til að ég yrði
hýddur opinberlega, hægri höndin
höggvin af eða tungan skorin burt!
Alltént átti ég frekar á dauða mín-
um von en því að hann legðist svo
lágt í framhaldinu að fara niðrandi
orðum um starfsemi Stuðla og
vanda þeirra unglinga sem þangað
leita; „loka hann inni á Stuðlum
innan um hóp unglinga sem era
með alls konar vandamál og engin
bönd halda“, og er það ósmekk-
legra en allt annað í greininni og er
þó af mörgu að taka.
Nú skal fullyrt að hvorki fyrr né
síðar hefur nokkuð verið haft eftir
mér opinberlega um meðferð á veg-
um SÁA fyrir unglinga utan þessai'-
ar einu setningar, sem ekki er einu
sinni rétt eftii' höfð. Ég upplýsti
blaðamann um þá skoðun mína, að
opin stofnun eins og Vogur, þar sem
unglingurinn gengur út þegar hann
kýs, dygði ekki til þegar um stjóm-
lausa neyslu væri að ræða og ung-
lingurinn vildi ekki þiggja hjálpina.
Ég tók fram að það væri ekki dóm-
ur um gæði meðferðar SÁÁ heldur
snerist málið um að taka ábyrð á
þeim börnum sem réðu ekki við að
axla hana sjálf. Margir aðrir en ég
hafa oftsinnis lýst svipuðum sjónar-
miðum, t.d. foreldrahópur Vímu-
lausrar æsku og ýmsir sérfræðing-
ar í unglingameðferð, bæði innlend-
ir og erlendii'.
Ekki hentar öllum það sama
Nú skal ég taka af Pétri Tyrf-
ingssyni ómakið og lýsa nákvæm-
lega hvaða skoðun ég hef á meðferð
SÁA. Ég ber mikla virðingu fyrir
því meðferðarstarfi og tel að sam-
tökin hafi unnið brautryðjandastarf
með árangursríkum hætti. Ég tel
hins vegar að reynslan hafi sýnt að
það henti ekki öllum það sama.
Þess vegna leita margir til annarra
meðferðarstofnana á Islandi. Ég er
þeirrar skoðunar að meðferð SÁÁ
henti síður unglingum en fullorðn-
um. Sérstaklega á þetta við um
yngstu neytendurna, einkum 14 til
16 ára, sem almennt eru of ungir til
þess að með góðu móti sé unnt að
greina þá sem alkóhólista. Vandi
þeirra er yfirleitt talsvert marg-
brotnari en neyslan ein. Reynslu-
heimur þeirra er allur annar en
fullorðins fólks og þau eiga oft
erfitt með að sjá sig sem sjúklinga,
enda ólgandi af lífskrafti æskunnar.
Þá þekki ég dæmi þess, að nýfermd
börn hafi kynnst sér eldri mönnum
á Vogi, langt gengnum neytendum
harðra vímuefna, hlaupið úr með-
ferðinni og lagst í vergang með
þeim. Staða þeirra hefur því orðið
enn verri en áður.
Raunar verður ákvörðun SÁÁ
um að byggja sérstaka unglinga-
deild við Vog ekki skilin öðravísi en
sem viðurkenning á því, að þarfir
unglinga séu talsvert aðrar en full-
orðinna. Þannig hefur SÁÁ nú boð-
að stefnubreytingu í meðferðarmál-
um unglinga með áformaðri ung-
lingadeild og varla er það að
ástæðulausu.
Mannræktarstarf SÁÁ
Ég vona að nú sé hverjum manni
ljóst, að ég hef aldrei gert lítið úr
því manm'æktarstarfi sem unnið er
á Vogi og fráleitt er að túlka sjón-
armið mín svo að ég leggist gegn
því að ungmenni undir tvítugu, sem
klúðrað hafa einum vetri í fram-
haldsskóla, svo notað sé dæmi Pét-
urs Tyrfingssonai', leiti sér með-
ferðar á Vogi. Þvert á móti er ég
þess fullviss, að meðferð SÁÁ henti
mörgum ungmennum yngri en 20
ára miklu betur en t.d. dvöl á með-
ferðarheimili á vegum Barnavernd-
arstofu, sem raunar sinna engum
eldri en 18 ára.
Að lokum óska ég Pétri og öðra
starfsfólki SÁÁ velfarnaðar í störf-
um sínum, sem gefið hafa ófáum Is-
lendingum nýtt og betra líf.
Höfundur er forstjóri
Hunui venuhirstofu.
Hver níðir skóinn?
Bragi
Guðbrandsson
Nkw'etUFmnwgplyf
Pegar tíkmninn
mknar nikátím og
hmdurnar sakna vanans.
NICXMEF TE
Við stöndum meðþér
Nicorette® innsogslyf samanstendur af munnstykki sem í er sett rör sem
inniheldur nikótín. Nicorette® innsogslyf er ætlaö til aö auövelda fólki að
hætta að reykja. Algengur skammtur er a.m.k. 6 rör á dag en þó ekki
fleiri en 12 á dag í a.m.k. 3 mánuöi og venjulega ekki lengur en 6 mánuöi.
Nicorette® innsogslyt getur valdið aukaverkunum eins og hósta, ertingu í
munni og hálsi. Höfuðverkur, brjóstsviði, ógleöi, hiksti, uppköst, óþægindi
í hálsi, nefstífla og blöðrur í munni geta einnig komið fram. Við samtímis
inntöku á gestagenöstrógen lyfjum getur, eins og við reykingar, veriö
aukin hætta á blóðtappa. Nikótín getur valdið bráðum eitrunum hjá
börnum og er efnið því alls ekki ætlaö börnum yngri en 15 ára nema í
samráði við lækni. Gæta skal varúðar hjá þeim sem hafa hjarta- og
æðasjúkdóma. Þungaöar konur og konur með barn á brjósti ættu ekki aö
nota lyfiö nema í samráði viö lækni.
Lesiö vandlega leiðbeiningar sem fylgja hverri pakkningu lyfsins.
Markaðsleyfishafi: Pharmacia & Upjohn AS, Danmörk.
Innflytjandi: Pharmaco hf., Hörgatúni 2, Garðabær.
www.mbl.is